ഏഴു മഹർഷിമാരെയും അവരോടൊപ്പം ഏഴു ഗുണങ്ങളെയും ചേർത്ത്, സപ്തർഷികൾ എന്ന പേരിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവർ ധർമ്മത്തെ നേരിട്ട് കാണുകയും, ജ്ഞാനത്തിൽ ഉജ്ജ്വലരാവുകയും, വംശങ്ങളുടെ ആധാരമായിത്തീർന്നു. അവർ സമത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കുറ്റമില്ലാത്ത കാരണങ്ങൾ മുഖേന സത്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ മഹർഷിമാർ, വീട്ടുചെലവുകാരും, ഭാവനയുള്ളവരും, വനത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നവരുമായിരുന്നു. വർഗ്ഗങ്ങളും ആș്രമങ്ങളും ആദ്യമായി ഇവർ ക്രമീകരിച്ചു. എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളും ആș്രമങ്ങളും പൂർണമായും ഇവർ സജീവമാക്കി. അച്ഛൻ മകനായി ജനിക്കുമ്പോഴും, മകൻ അച്ഛനായി ജനിക്കുമ്പോഴും, എൺപത്തിയെട്ട് ആയിരം വീട്ടുചെലവുകാർ ഉണ്ടെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ഭാര്യകളോടൊപ്പം അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്നവരാണ് സന്തതിയുടെ കാരണങ്ങൾ എന്നുമുള്ള ഓർമ്മ. ഈ എൺപത്തിയെട്ട് ആയിരം വീട്ടുചെലവുകാർ വടക്കൻ പ്രദേശത്താണ് സ്ഥാപിതമായത്. യുഗത്തിന്റെ അവസാനം, മന്ത്രങ്ങളുടെയും ബ്രാഹ്മണ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാക്കൾ ജനിക്കുന്നു. യുഗങ്ങളെയും വേദശാസ്ത്രങ്ങളെയും കുറിച്ച് വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ രചിച്ചവരാണ് അവർ. വൈവസ്വത യുഗത്തിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ സ്രഷ്ടാക്കൾ ജനിക്കുന്നു. ഏഴാമത്തെ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, സ്വയംഭൂവായുള്ളവൻ വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഉശനസ്, നാലാമത്തിൽ ബൃഹസ്പതി, ഏഴാമത്തിലും ഇൻദ്രയും, എട്ടാമത്തിൽ വസിഷ്ഠനും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. പതിനൊന്നാമത്തിലും മൂന്ന് വർഷം സനദ്വാജൻ എത്തി. പതിനഞ്ചാമത്തിലും ത്രയ്യാരുണിയും, പതിനാറാമത്തിലും ധനഞ്ജയനും. ഋജീഷയിൽ നിന്ന് ഭരദ്വാജ, ഭരദ്വാജയിൽ നിന്ന് ഗൗതമ, ഹര്യവനയിൽ നിന്ന് വേന, വേനയിൽ നിന്ന് വാജശ്രവാ, തൃണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് ടടജ, തൃണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് ജാതൂകർണ, ജാതൂകർണയിൽ നിന്ന് ദ്വൈപായന, ഭാവിയിൽ ദ്വൈപായനയിൽ നിന്ന് ദ്വോണി ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഉണ്ടാകും. ഭാവിയിൽ നിരവധി ശാഖകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും. തപസ്സും പ്രവർത്തിയും മുഖേന നിങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്; പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ നിങ്ങളുടെ പ്രശസ്തിയും വളർന്നു. ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അമരത്വം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു; ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് അമരത്വം. അതിന്റെ മഹത്വവും, വ്യാപനശക്തിയും കൊണ്ടാണ് ബ്രഹ്മം എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. അഥർവ, ഋക്, യജുസ്, സാമൻ എന്നിങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തിന് വന്ദനം. അതി ഉത്തമമായ ബ്രഹ്മം, മഹാന്മാരുടെ പരമ രഹസ്യമായ ബ്രഹ്മം, വന്ദനം. അവതരണം, പ്രവർത്തനം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ ലക്ഷ്യം സഫലമാകുന്നു. അവതരിച്ചിട്ടില്ലാത്തത്, ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, സ്വഭാവം, ബ്രഹ്മം, ശാശ്വതം, വിഭജിക്കാത്തത്, ശുദ്ധം, ക്ഷയിക്കാത്തത്, അനേകം സ്വഭാവങ്ങൾ ഉള്ളത് — ഇതൊക്കെയാണ് ബ്രഹ്മം. കൃതയുഗത്തിൽ പ്രവർത്തനം ഇല്ല; അപ്പോൾ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതെങ്ങനെ? കേൾക്കേണ്ടതോ, കേട്ടതോ, നല്ലതോ, നല്ലതല്ലാത്തതോ, എല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്. കാണുകയോ, കേൾക്കുകയോ, വാസനയറിയുകയോ, ഏതെങ്കിലും രീതിയിൽ അനുഭവിക്കാം. അവൻ വെളിപ്പെടുത്താത്തത്, ആരാണ് അന്വേഷിക്കാൻ യോഗ്യൻ? ആരെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും ചെയ്താൽ, അതിനെ അവൻ സ്വന്തമായി കരുതുന്നു. ആരെങ്കിലും, എവിടെയെങ്കിലും, ഏതെങ്കിലും രീതിയിൽ എന്തെങ്കിലും ചെയ്താൽ, അതിൻറെ ഫലം അവൻ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. വിരക്തമായോ, അതിശയമായോ, ജ്ഞാനത്തോടോ, അജ്ഞാനത്തോടോ, ഇഷ്ടമായോ, അനിഷ്ടമായോ — എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും, ഉയരവും, അറ്റവും, താഴ്വാരവും ആ അദൃശ്യ പ്രവർത്തകനാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്.