മഹർഷിമാരിൽ ആത്മജ്ഞാനികൾ ആയ ആത്രേയൻ, സൂമതി, കശ്യപൻ, അകൃതവ്രണൻ എന്നിവരും, സാവർണി, സോമദത്തി, സുശർമ, ശാംശപായനൻ എന്നിവരും പ്രസിദ്ധരാണ്. ഇവിടെയായി മൂവരാൽ മൂന്ന് സംഹിതകൾ വീണ്ടും ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഞാൻ ഒരുക്കിയതാണു നാലാമത്തേതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ നാല് പ്രധാന സംഹിതകൾ നിലവിലുണ്ട്. മറ്റ് പാഠഭേദങ്ങൾ, വേദശാഖകളെ പോലെ, അനാവശ്യമായി മാറി. ലൗമഹർഷണികം എന്നതാണ് ആദ്യമൂലശാഖ, അതിന് ശേഷം കശ്യപികം വരുന്നു. മറ്റൊന്ന് ശാംശപായനികം; ഇത് നോദയും അർത്ഥവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവ പതിനഞ്ച് എണ്ണം ഉണ്ട്; അതോടൊപ്പം പത്ത് കൂടി, പിന്നെയും പത്ത് കൂടി ഉണ്ട്. സാമവേദത്തിൽ എട്ടായിരം സാമഗാനങ്ങളും പതിനാലു സാമഗീതങ്ങളും ഉണ്ട്. ആധ്വര്യവ പാരമ്പര്യത്തിൽ പന്ത്രണ്ടായിരം ഛന്ദസ്സുകൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. അതിൽ നിന്ന് ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവുമായ ഭാഗങ്ങൾ കൂടാതെ മന്ത്രരചനയും ഉണ്ട്. ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും മന്ത്രങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ഋക്, ബ്രാഹ്മണ, യജുസ് എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ തൈത്തിരിയർ പരക്ഷുദ്ര എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഋഗ്വേദ സംഹിതയുടെ അളവ് എണ്ണപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ നാലിരട്ടിയാണ് ബ്രാഹ്മണത്തിന്റെ അളവ് എന്ന് പറയുന്നു. യജുസും ഋച്ചുകളും, ശുക്രിയയും, എല്ലാം യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ പ്രകാരം അളക്കപ്പെടുന്നു. ആറായിരം ഋച്ചുകൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു, പിന്നെ ഇരുപത്താറ് കൂടി. പതിനൊന്നായിരം ഋച്ചുകളും പത്ത് കൂടി ഉണ്ട്. ആയിരം ഋക്മന്ത്രങ്ങൾ അളവായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. അതർവണരുടെ ഋക്മന്ത്രങ്ങൾ അഞ്ചായിരം ഉണ്ട്. ഇവയാണ് ആംഗിരസരുടെ കാര്യത്തിൽ പറയുന്നത്; അവരുടെ ആരണ്യകം കൂടി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. വേദശാഖകളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളെയും വിഭജനങ്ങളുടെ കാരണങ്ങളെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രജാപതിയുടെ വേദപാരമ്പര്യം ശാശ്വതമാണ്; ഈ ഭേദങ്ങൾ സ്മൃതികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദ്വാപരയുഗങ്ങളിൽ വേദങ്ങളുടെ കൂടുതൽ വിഭജനങ്ങൾ നടന്നു. അവ ശിഷ്യന്മാർക്ക് ഉപദേശിച്ചശേഷം, അവർ തപസ്സിലേർന്നു വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. നാലു വേദങ്ങളും അവയുടെ ഉപാംഗങ്ങളായ മിമാംസയും, വ്യാപകമായ ന്യായശാസ്ത്രവും, ആയുർവേദം, ധനുര്വേദം, ഗന്ധർവവേദം—ഈ മൂന്നു ശാസ്ത്രങ്ങളും—അവിടെയുണ്ട്. ആദ്യം ബ്രഹ്മർഷിമാർ ഉണ്ടായി; അവരിൽ നിന്ന് ദേവർഷിമാർ നിർഭവിച്ചു. കശ്യപർ, വസിഷ്ഠർ, ഭൃഗവർ, ആംഗിരസർ, അത്രികൾ എന്നിവരിൽ ഇവർ ഉണ്ട്. ബ്രഹ്മം ധ്യാനിക്കുന്നതിനാൽ ഇവരെ ബ്രഹ്മർഷികൾ എന്ന് ഓർത്തിരിക്കുന്നു. പ്രത്യുഷ ദേവനും, വീണ്ടും കശ്യപനും, ധർമ്മപുത്രന്മാരായ ദിവ്യർഷിമാർ—നരനും നാരായണനും—കുബേരനും പൗലസ്ത്യനും, പ്രത്യുഷയുടെ ശാഖയിൽ നിന്നുള്ള പുത്രനും ഇവിടെയുണ്ട്. വേദങ്ങൾ ഇവരിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; അതിനാൽ ഇവരെ ദേവർഷികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നവരെ രാജർഷികൾ എന്നറിയണം. ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായവരെ ശുദ്ധബ്രഹ്മർഷികൾ എന്ന് ഓർക്കുന്നു. ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായവരെ രാജർഷികൾ എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. ഇവരിൽ പറഞ്ഞ ബ്രഹ്മർഷിമാരും, ദിവ്യമായ ദേവർഷിമാരും ഉണ്ട്. ഭൂതകാലം, ഭാവികാലം, നിലവിലെ കാലം—ഇവയെല്ലാം അറിയുന്നവർ, സത്യം, സ്ഥിരത എന്നിവയിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ, ഇവിടെ തപസ്സിനാൽ പ്രശസ്തരായവർ, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ജ്ഞാനം പ്രഖ്യാപിച്ചവർ, ഈ രാജർഷികൾ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായവരും ദിവ്യരായ മനുഷ്യരാജാക്കളും അങ്ങനെ പ്രസിദ്ധരാണ്.