മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ, സംസാരിച്ച വാക്കുകൾ, ചെയ്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ആയുര്, ബുദ്ധി, ശക്തി, സൗന്ദര്യം, ആരോഗ്യം, ധർമ്മം എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്രമീകരണങ്ങൾക്കായി ബ്രഹ്മാവ് വർണ്ണാശ്രമ വ്യവസ്ഥ സ്ഥാപിച്ചു. എന്നാൽ, പരസ്പര വിരോധങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആ ജീവികൾ വീണ്ടും മനുവിനെ സമീപിച്ചു. മനു ധ്യാനത്തിലാഴ്ച, ശതരൂപയിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. അത് മുതൽ രാജാക്കന്മാർ, ശിക്ഷയുടെ ദണ്ഡം വഹിക്കുന്നവരായി, ഭൂമിയിൽ ഉദിച്ചു. മനുഷ്യ ഭരണാധികാരികൾക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത രഹസ്യ പാപങ്ങൾ പോലും അവർ നിയന്ത്രിച്ചു. ത്രേതായുഗത്തിൽ വർണ്ണങ്ങളുടെ വിഭജനങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. ദേവതകൾ തന്നെയാണ് അന്നത്തെ യാഗങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്, വിശ്വഭുജ്, മഹാബലശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരോടൊപ്പം. സത്യം, ജപം, തപസ്സ്, ദാനം—ഇവയാണ് ത്രേതായുഗത്തിലെ ധർമ്മം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. അപ്പോൾ വീരന്മാർ ജനിച്ചു—ദീർഘായുസും മഹാശക്തിയും ഉള്ളവർ. അവരുടെ കണ്ണുകൾ താമരയിലപോലെ നീണ്ടതാണ്, വിശാലമായ നെഞ്ചും ദൃഢമായ ശരീരവുമുണ്ട്. വലിയ വില്ലുകൾ വഹിക്കുന്ന ചക്രവർത്തികൾ ത്രേതായുഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി, കൈകൾ “ന്യഗ്രോധം” എന്നും, ഒരു വിരൽവലിപ്പം “ന്യഗ്രോധം” എന്നും പറയുന്നു. ഉയരത്തിലും വീതിയിലും തുല്യമായത് “ന്യഗ്രോധചക്രം” എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഏതു ചക്രവർത്തിക്കും ഏഴു രത്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പതാകയും ഏഴു നിധികളും, അവ ജീവൻ ഇല്ലാതിരുന്നാൽ അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടും. കുതിര, ആന, കൂടാതെ ഏഴ് തരത്തിലുള്ള ജീവികളും ഇവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എല്ലാ ചക്രവർത്തികൾക്കും പതിനാലു പ്രത്യേകതകൾ നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും, ഭവിച്ചതിലും ഭാവിയിലുമുള്ളതിലും, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഈ ചക്രവർത്തികൾ ജനിക്കുന്നു. അതിൽ നാല് അതിശയകരമായ കാര്യങ്ങൾ—ശക്തി, ധർമ്മം, സന്തോഷം, സമ്പത്ത്. ഐശ്വര്യം, ധർമ്മം, കാമം, പ്രശസ്തി, വിജയവും കൂടെ. വിദ്യയിലും തപസ്സിലും അവർ സപ്തർഷിമാരെ പോലും മീതെക്കൊള്ളുന്നു. ഈ ചക്രവർത്തികൾക്ക് ദേഹത്തിലും മനുഷ്യരിലുമുള്ള പ്രത്യേക ചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. ചെമ്പരത്തുപോലെയുള്ള അധരവും കണ്ണുകളും, ശ്രീവത്സചിഹ്നം, പ്രകാശമുള്ള മുടി എന്നിവ കാണാം. വടമരത്തിന്റെ വലിപ്പം പോലുള്ള ശരീരം, സിംഹത്തോടുള്ളതുപോലെയുള്ള ഭുജങ്ങൾ, ഉന്നതമായ ഗുഹ്യഭാഗം എന്നിവയും. അവരുടെ കാലുകളിൽ ചക്രവും മീനും, കൈകളിൽ ശംഖും താമരയും ചിഹ്നങ്ങളുണ്ട്. ഇവരിൽ നാല് ചക്രവർത്തികൾക്ക് അസംഗതമായ ഗുണങ്ങളുണ്ട്. യാഗം, ദാനം, തപസ്സ്, സത്യം—ഇവയാണ് ത്രേതായുഗത്തിലെ ധർമ്മം. അതിരുകൾ സ്ഥാപിക്കാനായി ശിക്ഷാനിയമം നടപ്പാക്കി. ത്രേതായുഗത്തിൽ ഒരേ ഒരു വേദം നാലായി വിഭജിച്ചതാണ് ജ്ഞാനമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നത്. പുത്രന്മാരുടെയും പുത്രപൗത്രന്മാരുടെയും ഇടയിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവർ യഥാക്രമം ഈ ലോകം വിടുന്നു. സന്ധിക്കാലം അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു; അതിന് ‘സം’ എന്ന പേരുണ്ട്. പിന്നീട്, സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ ആദ്യകാല സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയൂ എന്ന് ചോദിച്ചു. കാലിയുഗം അവസാനിച്ച് ത്രേതായുഗം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, സ്ഥാപിതമായ ക്രമം വീണ്ടുമുണ്ടായി, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ആസക്തരായവർ വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു. യാഗത്തിന് ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ സമാഹരിച്ച ശേഷം, ആ യാഗം എങ്ങനെ ആരംഭിച്ചു? ത്രേതായുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ യാഗപ്രവർത്തി എങ്ങനെ സ്ഥാപിതമായി എന്നതും ചോദിക്കപ്പെട്ടു.