ലോകം മുഴുവൻ—ചലനും അചലനും—അഗ്നിയുടെ ജ്വാലയിൽ പലതവണയും ദഹിച്ചിരിക്കുന്നു. അഗ്നിഭസ്മത്തിലൂടെ അതിവിശിഷ്ടമായ ശക്തി പ്രാപിച്ച ശേഷം, ആ ഭസ്മം സകല ജീവജാലങ്ങളിലും പകർന്നു വിതരുന്നു. എന്റെ ഭസ്മത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഒരാൾക്ക് എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ആ കണികയൊന്നും ശേഷിക്കാതെ എല്ലാ പാപങ്ങളും അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഭസ്മംപോലെ അശേഷമായി നശിക്കുന്നു. ചലവും അചലവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ സകല ലോകവും അഗ്നി-സോമരൂപികളായ സാരഭൂതങ്ങളാൽ ഘടിതമാണ്. ഞാൻ സ്വഭാവത്തിൽ അഗ്നിയും സോമയും ആകുന്നു; ഞാൻ തന്നെയാണ് പുരുഷൻ. എന്റെ തന്നെ ശക്തിയും രൂപവും ഞാൻ നിലനിർത്തുന്നു; അതിനാൽ ഈ സൃഷ്ടിയുടെ നിലനിൽപ്പുണ്ടാകുന്നു. സന്താനപ്രാപ്തിക്കായി സ്ത്രീകളുടെ വീട്ടിൽ ഭസ്മം ഉപയോഗിച്ച് സംരക്ഷണചടങ്ങുകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. എന്നെ സമീപിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം സംഭവിക്കാറില്ല. ഈ അതിമനോഹരമായ പാശുപതവ്രതം പണ്ടേ സ്ഥാപിതമായതാണ്. ഈ സൃഷ്ടി ഞാൻ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്—ലജ്ജ, മായ, ഭയം എന്നിവയാൽ കെട്ടിപ്പടുത്തത്. ലോകത്തിൽ വസ്ത്രം ധരിക്കാതെ ജനിക്കുന്നവർ മറ്റുള്ളവയാൽ മൂടപ്പെടുകയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; വസ്ത്രം അതിന്റെ കാരണം എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. സമാനമായ ആദരവും അവഹേളനവും തന്നെയാണ് പരമാവധി സംരക്ഷണം നൽകുന്നത്. ആയിരം പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും, ഭസ്മത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും. അതിനാൽ, ആരെങ്കിലും ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പോലും ഭസ്മസ്നാനത്തിൽ അശ്രദ്ധയില്ലാതെ ആചരണം ചെയ്താൽ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ആഹരിച്ച് പരമാംബൃതം പ്രാപിച്ച്, വടക്കേ പഥം വഴി അമരത്വം നേടുന്നു. സൂക്ഷ്മത, മഹത്വം, ലഘുത്വം, പ്രാപ്തി—ഈശ്വരത്വം, സ്വാമിത്വം, അമരത്വം—ഇവയെല്ലാം നിങ്ങൾക്ക് പ്രാപ്തമായിരിക്കുന്നു. പരമാധിപത്യവും, പ്രകാശത്തിലൂടെ പ്രശസ്തിയും നിങ്ങൾ നേടുകയുണ്ടായി. ഈ പരമോന്നതമായ ആദരവും, പാശുപതവ്രതം പാശുപതിക്ക് പ്രിയമായതുമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അതിനെ ആചരിക്കുക. പാപരഹിതനായ ആത്മാവ് രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്നാലെ, സുതനോടു ചോദിക്കുന്നു: ഐലനായ പുരൂരവസു എങ്ങനെ തന്റെ പിതൃദേവതകളെ സംതൃപ്തരാക്കി? ഐലന്റെ സൂര്യനുമായുള്ള യോജനവും മഹാത്മാവായ സോമനുമായുള്ള ബന്ധവും വിശദീകരിക്കണം. പിതൃകർമ്മങ്ങളുടെ കുറവ്-കൂടുതലുകളും, അതിന്റെ നിർണയവും പറയണം. കാവ്യന്മാർ, അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ, സൌമ്യന്മാർ എന്നിങ്ങനെയുള്ള പിതൃദേവതകളുടെ ദർശനവും വിശദീകരിക്കണം. ഇതെല്ലാം കൂടാതെ, ആചാരപരമായ ഉത്സവങ്ങൾ യഥാക്രമം വിശദീകരിക്കും. അമാവാസ്യയിൽ, ഒരിടത്ത് ഒരു രാത്രികാലം പാർക്കുന്നതാണ് ആചാരം. ഓരോ അമാവാസ്യയിലും, മാതൃപിതാമഹനും പിതൃപിതാമഹനും സോമത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രവാഹം കൊണ്ടു പിതൃക്കൾക്കായി അർപ്പണം നടത്തുന്നു. ആ സോമം, പിതൃകൽ നിറഞ്ഞതും സ്വർഗത്തിൽ സ്ഥാപിതവുമായതും, അവൻ ആരാധിക്കുന്നു. സിനീവാളിയുടെ അളവുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സിനീവാളിയെ ആരാധിക്കുന്നു. അവിടെ ഇരുന്നു, അവളെ ഉചിത സമയത്ത് നിരീക്ഷിക്കുന്നു. പത്തും അഞ്ചും അമൃതധാരകളിൽ നിന്നുള്ള സ്നിഗ്ധമായ തേൻ അവൻ അർപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ, രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ പിതൃദേവതകളെ അമൃതവും സ്നിഗ്ധതയും കൊണ്ട് സംതൃപ്തരാക്കി. ഋതം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത് അഗ്നിയാണ്; അവൻ തന്നെ ഒരു വർഷമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ঋതുക്കൾ പകുതിമാസങ്ങൾ ആകുന്നു; പിതൃദേവതകൾ, ঋതുക്കളുടെ പുത്രന്മാരാണ്. പിതാമഹന്മാർ ദേവന്മാരാണ്; അഞ്ചുവർഷ കാലങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.