ഭൗതികതത്വങ്ങളുടെ അതിരുകളില്ലാത്ത വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദർശനം സ്ഥിരമായതല്ലെന്ന് പുരാണം പറയുന്നു. ഭൂമിയും ജലം, പിന്നെ ആകാശം—ഇവയാണ് ക്രമമായി വിവരിക്കപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ. ഭൂമിയിലെ രസാതല라고 വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശം, ഓരോത് പത്ത് യോജന വീതിയുള്ള ആയിരം ലീഗുകൾ നീളമുള്ളതാണ്. ആദ്യമായി അതല എന്ന പ്രദേശം വരുന്നു; അതിന് അപ്പുറം സുതല. അതിന് താഴെ തലയാതല, പിന്നെ രസാതല. ഭൂമിയുടെ ആദ്യ പ്രദേശം കൃഷ്ണഭൗമ എന്നും, അതായത് ഇരുണ്ട ഭൂമി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. നാലാമത്തേത് പീതാഭൗമ—മഞ്ഞ നിറമുള്ള ഭൂമി—അഞ്ചാമത്തേത് കല്ലുകൊണ്ടുള്ള പ്രദേശം. ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആദ്യം അസുരരാജാവിന്റെ മഹാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതോടൊപ്പം ശങ്കുകർണ്ണയുടെ നഗരം, കബന്ധന്റെ മഹാലയം, രാക്ഷസനായ ഭീമന്റെയും ശൂലദന്തന്റെയും വാസസ്ഥലങ്ങൾ, മഹാസർപ്പാധിപതി ധനഞ്ജയൻ്റെ നഗരം എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഇങ്ങനെ, നാഗന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ആയിരക്കണക്കിന് നഗരങ്ങൾ അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തെ പ്രദേശമായ സുതലയിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ദൈത്യരാജാവിന്റെയും രാക്ഷസന്റെയും മഹാലയങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെ ഇയഗ്രീവ, കൃഷ്ണ, നികുമ്പ എന്നിവരുടെ മഹാലയങ്ങൾ ഉണ്ട്. അസുരനായ നീലന്റെയും, മേഘത്തിന്റെ കഥയും അവിടെയുണ്ട്. കംബല എന്ന സർപ്പന്റെയും, അശ്വതര എന്ന നഗരത്തിന്റെയും വാസം അവിടെ. ഇങ്ങനെ തന്നെ, ആയിരക്കണക്കിന് നാഗ, അസുര, രാക്ഷസ നഗരങ്ങൾ ഈ പ്രദേശത്തുണ്ട്. മൂന്നാമത്തെ തലത്തിൽ, മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദൻ്റെ പ്രശസ്തമായ നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. താരകാസുരന്റെയും ത്രിശിരസിന്റെയും നഗരങ്ങൾ, സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ പുരഞ്ജനൻ്റെ നഗരവും, രാക്ഷസരാജാവിന്റെയും, കുംബിലയുടെയും, ഖരയുടെയും നഗരങ്ങൾ, ഹേമക എന്ന സർപ്പന്റെയും, പാണ്ഡുരകന്റെയും നഗരങ്ങൾ, നെഡക എന്ന സർപ്പാധിപതിയുടെയും, വിശാലാക്ഷന്റെയും മഹാലയങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്. ഈ മൂന്നാമത്തെ തലത്തിൽ, മഹർഷികളേ, സംശയമില്ല, ഇതാണ് നീലഭൂമി. ഗജകർണ്ണൻ്റെ നഗരം, കുഞ്ഞര എന്ന പട്ടണം, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ മുന്ജന്റെയും വൃകവക്ത്രന്റെയും വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. നാലാമത്തെ താഴ്ന്ന തലത്തിൽ വൈനതേയൻ്റെ നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദാനവസിംഹനായ വിവിജ്ഞാനമുള്ള വിരോജനൻ്റെ നഗരം, രാക്ഷസാധിപൻ വിദ്യുജ്ജിഹ്വൻ്റെ നഗരം, കിർമീര എന്ന സർപ്പന്റെയും, സ്വസ്തിക, ജയ എന്നീ നഗരങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്. അഞ്ചാമത്തെ തലത്തിൽ, എപ്പോഴും കല്ലുകൂട്ടായ പ്രദേശം എന്നറിയപ്പെടുന്നിടത്ത്, സുപർവൻ്റെ നഗരം, പുലോമൻ്റെ നഗരം, മഹിഷൻ്റെ നഗരം എന്നിവയും ഉണ്ട്. അവിടെ സുരമയുടെ പുത്രനായ ശതശീർഷൻ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു. ഇതുപോലെ, നാഗ, ദാനവ, രാക്ഷസ നഗരങ്ങളുടെ ആയിരങ്ങൾ അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഏഴാമത്തെ പ്രദേശം പാതാളം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ അറ്റത്തുള്ള പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, അസുരന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും വിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളാൽ സമ്പന്നവുമായ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളായ സന്തുഷ്ടരായവർ വസിക്കുന്നിടമാണ്. ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരാൽ നിറഞ്ഞ വലിയ നഗരങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്; ദൈത്യനും ദാനവനും നിറഞ്ഞ വലിയ നഗരങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. പാതാളത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, മഹാബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അനേകം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, കഴുകിയ ശംഖംപോലുള്ള ദേഹവും നീലവസ്ത്രവും ധരിച്ച ശക്തനായ ഒരാൾ വസിക്കുന്നു.