അവൻ അനന്തനും സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചവനും ആരംഭവും അവസാനവും ഇല്ലാത്തവനാണ്. ആ അനന്തമായ സ്ഥലം ആയിരക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ ദൂരത്തിൽ പിരിഞ്ഞ്, അതിരില്ലാതെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവതകളും അതിനെ അറിയുന്നില്ല; അത് എല്ലാ ഇടപാടുകളുടെയും അതീതമാണ്. ഇതാണ് മഹത്തായ ആനന്തദേവന്റെ മഹാനിവാസം, അതിന്റെ അതിരുകൾ. ദേവതകളുടെ ദൈവമായ ആ മഹദേവന്റെ അതിരുകൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ അതിരുകൾ തന്നെയാണ് സംശയമില്ലാതെ വിശ്വത്തിന്റെ ലോകങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ഏഴു പാളികളും ബ്രഹ്മയുടെ നിവാസങ്ങളും ഈ ലോകങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ. ഇതാണ് വിശ്വത്തിന്റെ അളവ്, ഇതാണ് സാംസാരസാഗരം. ഈ അത്ഭുതകരമായ വിശ്വസ്വഭാവം ബ്രഹ്മസ്വഭാവമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാരായ സിദ്ധന്മാരും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല. ദ്വिजന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇതാണ് അനന്തന്റെ മാനസീകശരീരം. അനന്തൻ എല്ലാ ഉപദേശങ്ങളിലും എവിടെയും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. പദ്മനാഭൻ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ മുഴുവനായും ഇങ്ങനെ വിവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയിൽ, പാതാളത്തിൽ, ആകാശത്തിൽ, കാറ്റിൽ, അഗ്നിയിൽ— അങ്ങനെ തന്നെ അന്ധകാരത്തിലും, അവൻ മാത്രമാണ് മഹാ പ്രകാശവാനായി അറിയപ്പെടുന്നത്. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും, ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ, ശക്തനായ അവൻ, അനേക രൂപങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ആധാരവും ആധാരിതവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ, വ്യതിയാനങ്ങൾ അചലനായവനിൽ സംഭവിക്കുന്നു. അവ പരസ്പരം ഒന്നിനൊന്ന് ഉന്നതമായി പ്രവേശിക്കുന്നു. ആദി അവസ്ഥകൾ വ്യത്യാസമില്ലാത്തവയായിരുന്നു; മറ്റു വ്യത്യാസങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് വ്യത്യാസം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ഗുണങ്ങളുടെ സാരത്തിൽ, വ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തമായി വേർപിരിയുന്നു. ഘടകങ്ങൾക്കു അതീതമായി, അതിനേക്കാൾ അപ്പുറത്തുള്ള പ്രകാശം ഭൂമിയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ചെറിയ പാത്രങ്ങൾ വലിയ പാത്രത്തിനുള്ളിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുപോലെ, ആകാശത്തിലെ പ്രകാശത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ ഘടകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന കാലം വരെ അവയുടെ ഉത്ഭവം പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. ഘടകങ്ങൾ പിൻവലിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഫലങ്ങളുടെ ഉത്പാദനം ഇല്ല. മഹാ തത്ത്വത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഈ വിഭജനങ്ങൾ കാരണമുള്ളതും ഏകത്വമുള്ളതുമാണ്. ദ്വിജന്മാരേ, ഏഴു ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും പ്രദേശങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇങ്ങനെയാണ്. ഈ പരിവർത്തനം മഹാ തത്ത്വത്തിന്റെ വിശ്വരൂപത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തേ മാത്രം ബാധകമാണ്. അങ്ങനെ, ഏഴു വിഭാഗങ്ങളായ ജീവികൾ ഒരുമിച്ച് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ ക്രമീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്രമേൽ മാത്രം കേൾക്കേണ്ടതാണ്. അവയെ അളവിൽ പറഞ്ഞEnumerate ചെയ്യാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം, ദിവ്യഗോളത്തിലെത്തിയതുവരെ, അതിനുശേഷം, ജ്ഞാനികളേ, ഞാൻ ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കും. ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, വെളിച്ചം—ഇവയാണ് അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ. ഭൂമി എല്ലാ ജീവികളുടെയും മാതാവാണ്, എല്ലാ സൃഷ്ടികളെയും ചുമക്കുന്നവൾ. അനേകം നദികളും പർവതങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, അനേക ജീവജാലങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഭൂമിയാണ്. അവ ചെറു നദികളിലും ഒഴുക്കുകളിലും താഴ്ന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും, വിനയപൂർവമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. ജലങ്ങൾ അനന്തമാണെന്ന് അറിയുക, അഗ്നിയും എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ആകാശം കൈവശമാക്കാനാവാത്തതും, ആനന്ദകരവും, പലതരം വാസസ്ഥലങ്ങളുള്ളതുമാണ്. ജലങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ, ജലത്തിൽ, ഭൂമിക്ക് മുകളിലും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.