ശാകദ്വീപത്തിലെ വാസികൾക്ക് പ്രകൃതിദത്തമായ കാലചക്രം കൊണ്ടുള്ള മാറ്റങ്ങൾ ഒഴികെ മറ്റൊന്നും തിരിച്ചുവരികയില്ല. അവരൊക്കെ ധർമ്മജ്ഞാനത്താൽ പരസ്പരം പരിരക്ഷിക്കുന്നു, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കടമകൾ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ട്. ഇതുവരെ ശാകദ്വീപിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടിരിക്കണം. പുഷ്കരദ്വീപം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിന് പുറത്തായി ക്ഷീരസമുദ്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പുഷ്കരയിൽ ഒരു മഹത്തായ പർവതം നിലകൊള്ളുന്നു, അതു വലിയ കല്ലുകളിൽ നിർമിതമായതും അതീവ ഭംഗിയുള്ളതുമാണ്. ആ ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കൻഭാഗത്ത് വലിയ ചിത്രശാണു പർവതം ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് മുപ്പത്തിയാറായിരം യോജന ഉയരത്തിൽ, അതു കടൽക്കരയിൽ, പുതുതായി ഉദിച്ചചന്ദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു. പർവതം വലയാകൃതിയിലാണ്, എല്ലാ ദിശകളിലും സമമാവശ്യത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ വലയം രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ വിസ്തൃതിയേത് പോലെ തന്നെ അതിന്റെ പരിസരവും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ വലയത്തിനകത്തും ചുറ്റും മാനസ പർവതം ഉണ്ട്. അതിനകത്തായി ധാതകി എന്ന പ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെയുള്ളവർ രോഗരഹിതരായി, പരമസുഖത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു; മാനസി എന്ന സിദ്ധി അവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്. അവർക്കിടയിൽ ഉയർന്നവരും താഴ്ന്നവരും ഇല്ല; രൂപത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും എല്ലാവരും സമാനരാണ്. അവിടെ ശിക്ഷയോ, പിഴയോ, ലോഭമോ, സമ്പാദനമോ ഇല്ല. ജാതിയോ, ആശ്രമങ്ങളോ, കൃഷിയോ, പശുപാലനമോ, വാണിജ്യവുമൊന്നുമില്ല. പുഷ്കരത്തിലെ ആ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങളിലും ഈ കാര്യങ്ങളൊന്നും കാണപ്പെടുന്നില്ല. അവിടെ സ്വയമുദ്ഭവമായ സസ്യങ്ങൾ, ജലസ്രോതസ്സുകൾ, പർവതോത്ഭവങ്ങളുള്ള ജലധാരകൾ എന്നിവയുണ്ട്. എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും അവിടെ മഹാസുഖം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വൃദ്ധാവസ്ഥയുടെ ബാധ അവരെ സ്പർശിക്കാറില്ല. ഇങ്ങനെ പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ ക്രമമനുസരിച്ചുള്ള സവിശേഷതകൾ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു. പുഷ്കരയോടു തുല്യമായ പരിധിയിലും വലിപ്പത്തിലും അടുത്തുള്ള പ്രദേശം സാമുദ്രം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതും അത്രയേറെ വിശാലമാണ്. ജലം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ സാമുദ്രം എന്നു വിളിക്കുന്നു. അതു ജീവികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നതിനാൽ അതിനെ 'മഴ' എന്നും പറയുന്നു. ആ പ്രദേശത്ത് ആനന്ദത്തിന്റെ സാരവും വർദ്ധനവുമാൽ ഉണരുന്ന മഴയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. മഴ കുറയുമ്പോൾ, പക്ഷി അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ അതു ക്ഷയിക്കുന്നു. അങ്ങനെ കുറയുമ്പോൾ, അതത് സ്വഭാവത്തിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങിപ്പോകുന്നു. മഹാസമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം സ്വയം ഉയരുന്നപോലെ, മഴയും അങ്ങനെ ഉയരുന്നു. സൂര്യോദയത്തിലും അസ്തമയത്തിലും, പകൽപക്ഷത്തിലും രാവ്പക്ഷത്തിലും, അങ്ങോട്ട് നൂറു പതിനഞ്ച് അങ്കുലം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ജലത്തിൽ മുഴുവനും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ അവയെ ദ്വീപുകൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ഉയർന്നതല്ലാത്ത പർവതങ്ങൾ, പർവതശ്രേണികളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ശാൽമളിദ്വീപിൽ, മഹാവ്രതന്മാർ ശാൽമലി വൃക്ഷത്തെ ആരാധിക്കുന്നു. ക്രാഞ്ചദ്വീപിൽ, കൈന്ച എന്ന പർവതം പ്രദേശത്തിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപിൽ, അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ന്യഗ്രോധവൃക്ഷത്തെ ആദരിക്കുന്നു. അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് സാദ്ധ്യന്മാരോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം പ്രജാപതിയായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനെ ദേവതകളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവനായി ആരാധിക്കുന്നു. ആ ദ്വീപുകളിലൊക്കെയും ജീവികളുടെ വംശാവലി ക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോവുന്നു. അവിടുത്തെ ആരോഗ്യവും ആയുര്ദൈർഘ്യവും അളവാകുന്നു; അതിന്റെ അളവ് തുടർന്നിടങ്ങളിലേക്കും ഇരട്ടിയാകുന്നു.