സുമഹാൻ എന്ന മഹത്തായ പർവതം, ധാരാളം നീരുറവുകളോടെ, അതിന്റെ അപ്പുറത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഴക്കാലത്ത്, അവിടെ നിന്നാണ് ഈ ലോകത്തിലെ ജീവികൾക്കായി മഴ പെയ്യുന്നത്. ആകാശത്ത് രേവതി എന്ന നക്ഷത്രം ഉണ്ട്; ഈ ക്രമം ബ്രഹ്മാവായ പിതാമഹൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്. അതിനാൽ തന്നെ, പഴയകാല ജീവികൾക്ക് കറുത്ത വർണ്ണം ലഭിച്ചു. സുമഹാനിന്റെ അപ്പുറത്താണ് അമ്പികേയ എന്ന കോട്ടപർവതം, അതിപ്രശസ്തമായ ഒരു ശിഖരം. അതിനടുത്താണ് കേശരി എന്ന പർവതം, അതിൽ പുഷ്പങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്; അവിടെ നിന്നാണ് ജീവികളുടെ നാഥനായ വായു ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അവിടെ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന രണ്ടാമത്തെ നീരുറവിന് സുകുമാര എന്ന പേരാണ്. അതിന്റെ ഭാഗ്യപ്രദമായ മഴയ്ക്ക് കുസുമോത്തര എന്ന പേരുണ്ട്. ആ ദ്വീപിന്റെ അളവും, നീളവും, വീതിയും നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആകാശത്തേക്കാളും ഉയരമുള്ള ശാക എന്നൊരു പർവതം അവിടുണ്ട്; അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ വളരെ ആദരണീയരാണ്. അതുപോലെ, മഹത്തായ പുണ്യനദികളും, ഗംഗയുടെ ഏഴ് രൂപങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്. ഇക്ഷു, വേണുക, ഗഭസ്തി, പിന്നെ ഏഴാമത്തേത് സപ്തമി—ഇവയാണ് അവ. ആയിരക്കണക്കിന് ഈ പുണ്യനദികളിൽ നിന്നാണ് ഇന്ദ്രൻ മഴ വരുത്തുന്നത്. ആ മഹാപുണ്യനദികളെ എണ്ണിപ്പറയാവുന്നതാണ്. ശാല്മലി വൃക്ഷംപോലെ വിശാലമായ ആ ദ്വീപ് ചക്രാകൃതിയിലാണ്. വിവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, രത്നങ്ങളും പൊന്നും പവഴും നിറഞ്ഞതുമാണ്. എല്ലാ ദിക്കിലും പുഷ്പഫലവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, സമ്പത്തും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായ സ്ഥലമാണത്. ശാകദ്വീപം എല്ലാ ദിക്കിലും തുല്യവ്യാപ്തിയിലാണ്. ആ ഏഴ് പ്രദേശങ്ങളിലും എല്ലാ വർണ്ണജാതികളും ജീവിതാശ്രമങ്ങളും ഉള്ള ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവർ അചഞ്ചലമായ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനത്താൽ പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ സ്വാഭാവികമായ മാറ്റം ഒഴികെ, അവർക്കൊന്നും തിരിച്ചടിയില്ല. ഓരോരുത്തരും സ്വധർമ്മം അനുസരിച്ച് പരസ്പരം സംരക്ഷിക്കുന്നു. ശാകദ്വീപത്തിലെ ജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇത്രയൊക്കെ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്. ശാകദ്വീപിനെ ചുറ്റി പുഷ്കര എന്ന ദ്വീപ്, അതിന് പുറത്തായി ക്ഷീരസമുദ്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പുഷ്കരയിൽ ഒരു അതിമനോഹരമായ വലിയ പർവതം ഉണ്ട്, വലിയ കല്ലുകൊണ്ടാണ് അതുണ്ടായിരിക്കുന്നത്. ആ ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്ത് ചിത്രശാണു എന്ന മഹാപർവതം നിലകൊള്ളുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് മുപ്പത്തിയഞ്ചായിരം യോജന ഉയരത്തിൽ, അതു പുതുതായി ഉദിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തീരത്തടുത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും വൃത്താകൃതിയും എല്ലായിടത്തും തുല്യമാണ്. അവിടെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ച വലിയ ഒരു പ്രദേശം മാത്രം ഉണ്ട്. പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ വ്യാപ്തിയോളം അതും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മാനസ പർവതത്തിന്റെ വൃത്തം ചുറ്റി, അതിനകത്താണ് ധാതകീ പ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. രോഗരഹിതരും, ആനന്ദസമൃദ്ധരുമായ അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ മാനസി എന്ന പരിപൂർണത കൈവരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവർക്കിടയിൽ ഉയരവും താഴ്വാരവും ഇല്ല; രൂപത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും എല്ലാവരും സമാനരാണ്. അവിട് ശിക്ഷയോ പിഴയോ, ലാഭമോ സ്വാർത്ഥതയോ ഇല്ല. വർണ്ണം, ആശ്രമം, കൃഷി, പശുപാലനം, വ്യാപാരം—ഇവ ഒന്നും അവിടെ ഇല്ല. പുഷ്കരദ്വീപിലെ ആ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങളിലും ഈ കാര്യങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ല. സ്വയം വളരുന്ന ചെടികളും, വെള്ളങ്ങളും, പർവതസ്രോതസ്സുകളും അവിടുണ്ട്. എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് മഹാനന്ദമാണ്; വയസ്സായിത്തീരുന്ന ദു:ഖം അവരെ സ്പർശിക്കാറില്ല.