ശുദ്ധമായ ശതകുംഭം ലോഹത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ മനോഹരമായ പാറകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു ആ ദേശം. അവിടെ മഹത്തായ ദൈവികമായ ഒരു കോട്ടപർവതം ഉണ്ട്, മുൺജ പുല്ലും ഹിമവും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടത്. ആ പർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്നാണ് ശൈലോദ എന്ന തടാകം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ആ തടാകം സീതയുടെയും ഉപ്പു സമുദ്രത്തിന്റെയും രണ്ടു കരകളുടെ ഇടയിൽ കടന്നുകയറുന്നു. കൈലാസിന്റെ ഇടതുവശത്തും വടക്കുവശത്തും ശിവന്റെ പർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഔഷധസസ്യങ്ങളിൽ സമൃദ്ധമായ ഒരു പർവതം. അവിടെയാണ് ഹിരണ്യശൃംഗ എന്ന വിശാലവും ദൈവികവുമായ രത്നപർവതം നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിനടുത്ത് മനോഹരമായ ബിന്ദുസാര എന്ന തടാകം ഉണ്ട്, രാജാവ് ഭഗീരഥൻ അവിടെയിരുന്നു. ഗംഗയുടെ ജലത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന പിതൃപുരുഷന്മാർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു. സോമന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നാണ് അവൾ ജനിച്ച് ഏഴ് ശാഖകളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നത്. അവിടെ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും സിദ്ധിയിലേക്കെത്തി. രാത്രിയിൽ പ്രകാശമുള്ള ത്രിപഥഗാ ദേവിയെ അവിടെ കാണാം. ഭവന്റെ പരമശരീരത്തിൽ വീണപ്പോൾ യോഗമായയാൽ അവൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു. അവരുടെ ഇടപെടലിൽ ബിന്ദുസാര തടാകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ ബിന്ദുസാര എന്ന പേര് പ്രസിദ്ധിയായി. ശങ്കരന്റെ വൈകിപ്പിക്കൽ സംബന്ധിച്ച് ഭഗീരഥൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ദേവിയുടെ കഠിനമായ ഉദ്ദേശവും കറുത്ത മനസ്സും ശങ്കരൻ ഗ്രഹിച്ചു. അവളുടെ അഹങ്കാരം അറിഞ്ഞ് ശങ്കരൻ നദിയോട് കോപിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ രാജാവിനെ മുന്നിൽ കാണുമ്പോൾ, "നദിക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ മുൻപേ തന്നെ സന്തുഷ്ടനായി," എന്ന് ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു: "സ്വർണ്ണനദിയെ സഹിക്കൂ." ഭഗീരഥന്റെ കഠിനതപസ്സിനാൽ നദി സന്തുഷ്ടയായി. ഏഴ് ശാഖകളിൽ മൂന്നു കിഴക്കോട്ടും മൂന്നു പടിഞ്ഞാറുമാണ് ഒഴുകിയത്. കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികൾ: നളിനി, ഹ്ലാദിനി, പാവനി. ഏഴാമത്തേത് ഭഗീരഥനെ അനുഗമിച്ച് തെക്കോട്ടാണ് പോയത്. ഈ ഏഴ് നദികളും ഹിമാഹ്വ എന്ന ഈ ദേശത്തെ പോഷിപ്പിക്കുകയും മഴ പെയ്യിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിവിധ ദേശങ്ങൾ, വിദേശികൾ കൂടുതലായി താമസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഇവ നനയ്ക്കുന്നു: ശിലീന്ദ്രന്മാർ, കുന്തലന്മാർ, ചീനന്മാർ, ബർബരന്മാർ, യവനന്മാർ, ആധ്രകന്മാർ. സിംഹവന്ത് പർവതം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, സീത പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി. ഭദ്രന്മാർ, തുഷാരന്മാർ, ലാമ്യാകന്മാർ, ബാഹ്ലവന്മാർ, പാരടന്മാർ, ഖശന്മാർ; ദരദന്മാർ, കാശ്മീരികൾ, ഗന്ധാരന്മാർ, റൗരസന്മാർ, കുഹന്മാർ; സൈന്ധവന്മാർ, രന്ധ്രകരകന്മാർ, ചമഠന്മാർ, അഭീരന്മാർ, രോഹകന്മാർ; ഗന്ധർവന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സർപ്പന്മാർ; കിരാതന്മാർ, പുലിന്ദന്മാർ, കുറുക്കൾ, ഭാരതന്മാർ; സുഹ്മ, ഉത്തര, വംഗ, താമ്രലിപ്തം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു. വിംധ്യത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചടിക്കപ്പെട്ട ശേഷം അവൾ ഉപ്പു സമുദ്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. സമീപ പ്രദേശങ്ങൾ, നിഷാധ, തൃഗർട്ട ദേശങ്ങൾ എന്നിവയും അവൾ നനച്ചു. കേകരന്മാർ, ഔഷ്ടകർണന്മാർ, കിരാതന്മാർ ഇവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. സമുദ്രത്തിന്റെ വളയം, കിഴക്കോട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഇവിടെയെല്ലാം അവൾ ഒഴുകി. നല്ല വഴികൾ, പാവയ പ്രദേശം, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നതടാകം എന്നിവയും അവൾ സ്പർശിച്ചു. മധ്യഭാഗത്ത് അവൾ ജനകിയിലേക്കും, പിന്നെ കുതയിലേക്കും പ്രവരണയിലേക്കും പോയി. ശേഷം നളിനി വേഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ടുപോയി.