ഇരാവതി, വിതസ്ത, വിപാശ, ദേവിക, കുഹു എന്നിങ്ങനെ മഹാപുണ്യമായ നദികൾ ഈ ഭൂമിയിൽ ഉത്ഭവിച്ചു. കൗശികി, ത്രിദിവ, നിഷ്ഠീവി, കൂടാതെ ഗെടകി എന്നും ഇവയുടെ പേരുകൾ. വേദ, സ്മൃതി, വേദവതി, വൃത്രഘ്നി, സിന്ധു, രേവ എന്നിങ്ങനെയും, പാശ, ചർമൺവതി, നൂപ, വിദിശ, വെട്രവതി എന്നിവയും ഈ മഹാനദികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ശോണ, മഹാനദ, നർമദ, സുരസ, ക്രിയ, തമസ, പിപ്പല, ശ്യേന, കരമോദ, പിശാചിക തുടങ്ങിയവയും ഇവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്. സനേരു, ശുക്തിമതി, മങ്കുടി, ത്രിദിവ, ക്രതു, തപി, പയോഷ്ണി, നിര്വിന്ദ്യ, ശ്രീപ, നിഷധ എന്ന നദി എന്നിവയും ഈ മഹാനദികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ടോയ, മഹാഗൗരി, ദുര്ഗ, വണ്ണശില, ഗോദാവരി, ഭീമരഥി, കൃഷ്ണവേന, ബഞ്ചുല എന്നീ നദികൾ ഈ ഭൂമിയെ പവിത്രമാക്കുന്നു. സഹ്യപർവതത്തിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ച് തെക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികൾ, മലയപർവതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശീതളവും ശുദ്ധവുമായ ജലസ്രോതസ്സുകൾ, ഇവയൊക്കെയും മഹത്തായവയാണ്. ലാംഗുലിനി, വംശധാര, മഹേന്ദ്രപർവതപുത്രികൾ, കൃപ, പാലാശിനി തുടങ്ങിയവയെയും ശുക്തിമതിയിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ചവയെന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ എല്ലാ നദികളെയും ലോകത്തിന്റെ മാതാക്കളായും, ലോകത്തിലെ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവരായും കണക്കാക്കുന്നു. ഈ മഹാനദികളുടെ തീരങ്ങളിൽ കുരുക്കൾ, പാഞ്ചാലർ, ശാൽവർ, മദ്രേയർ, ജംഗലർ എന്നിവരും, മത്സ്യർ, കുഷലർ, സൗശലർ, കുന്തലർ, കാശി-കോശലർ എന്നിവരും വസിക്കുന്നു. ഇവയാണ് മധ്യദേശത്തിലെ പ്രധാന ജനങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ആസ്വാദ്യമായ പ്രദേശം ഇവിടെയാണ്. ഈ പ്രദേശം രാമനു പ്രിയമായതും, ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളും ഔഷധികളും നിറഞ്ഞതുമായ സ്വർഗ്ഗീയമായതുമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കിഴക്കൻ ദേശം അതുല്യമായ ആനന്ദം നിറഞ്ഞതായിത്തീർന്നു. അപാരാന്തർ, മുഹ്മർ, പാഞ്ചാലർ, ചർമമണ്ഡലത്തിലെവരും, ചീനർ, തുഷാരർ, പല്ലവർ, പർവതഗുഹകളിൽ വസിക്കുന്നവർ, അഭിഷഹർ, ഉലുതർ, കേകയർ, ദശമാലികർ, കാംബോജർ, ദരദർ, ബർബരർ, അങ്കലോഹികർ, ലാമകർ, തളശാലർ, ഭൂഷികർ, ഇജികർ, തോമരർ, ഹംസഭംഗർ, കശ്മീരികൾ, തംഗനർ, ഝില്ലികർ, അഹുകർ, ഹൂണ ദർവകൾ എന്നിവരും ഈ മഹാദേശങ്ങളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പ്ലവംഗർ, മലദർ, മലവർത്തികർ, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷർ, പുണ്ഡ്രർ, വിദേഹർ, താമ്രലിപ്തകർ എന്നിവരും, ദക്ഷിണദേശങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന മറ്റു ജനങ്ങൾ, സെതുകർ, മുഷികർ, ക്ഷപനർ, വനവാസികർ, അഭീരർ, ഐശികർ, അടവ്യർ, ശരവർ, പൗരികർ, മൗലികർ, ശ്മകർ, ഭോഗവർദ്ധിനർ എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഇനി ദക്ഷിണഭാഗത്തെ മറ്റു ദേശങ്ങൾ: പൗലേയർ, കിരാതർ, രൂപകർ, തപകർ, നാസികർ, നർമദയുടെ ഇടയിലുള്ളവർ, കച്ചിപർ, സൌരാഷ്ട്രർ, അനർതർ, അർബുദവർ, മലദർ, കരുതർ, മേക്കളർ, കൈത്കളർ, തോഷലർ, കോശലർ, ത്രിപുരവാസികൾ, വൈദിശർ എന്നിവയും ഈ ഭൂമിയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് ഈ മഹാനദികളും, മഹാദേശങ്ങളും, അവിടത്തെ മഹാജനങ്ങളും ഭഗവത്കൃപയാൽ ഈ ഭൂമിയിൽ ഉത്ഭവിച്ച് പുണ്യവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നത്.