ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നതുപോലെ, അഗ്നിയുടെ പുത്രനായി അറിയപ്പെടുന്നത് പേശിയിലുള്ള അഗ്നിയാണ്, അതിന് മരണശക്തി ഉള്ളതുമാണ്. അഗ്നിയുടെ മറ്റൊരു ഭയാനകപുത്രൻ, മൻയുമത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംവർത്തക അഗ്നിയുമാണ്. സമുദ്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവന്റെ പുത്രനും അസുരന്മാരുമൊത്തുള്ളവനും അങ്ങനെ തന്നെ മനസ്സിലാക്കപ്പെടണം. ആ പുത്രന്റെ പുത്രൻ ശവഭക്ഷകനായ അഗ്നിയാണ്, മരിച്ച മനുഷ്യരെ ഉപഭോജ്യനാക്കുന്നവൻ. പിന്നീട്, ഗന്ധർവ്വന്മാർ സൂര്യസ്വഭാവമുള്ള ശുദ്ധനായ ഒരാളെ ആയുർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ആ ഭാഗ്യശാലി, ആയുസ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനാണ്, അവനെയാണ് മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നത്. പാകയജ്ഞങ്ങളിൽ, അഗ്നിയുടെ പ്രധാന രൂപം സഹസ് എന്നാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. അത്ഭുതകരമായ അഗ്നിയുടെ പുത്രനായ വിവിധിയും ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. വിവിധിയുടെ പുത്രനാണ് അർക്ക; ഇവരാണ് അഗ്നിയുടെ പുത്രന്മാർ. സുരഭി, വസുരണ്ണാദ, പ്രവിഷ്ട (അഥവാ രുകമരാജ്) എന്നിങ്ങനെയുള്ളവരും അഗ്നിയുടെ പുത്രന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും അഗ്നികൾ യജ്ഞങ്ങളിൽ ആഹുതികൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുമ്പ് സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ, ഈ അഗ്നികൾ തന്നെയാണ് യജ്ഞങ്ങളുടെ പ്രധാനദേവതകൾ ആയിരുന്നത്. ലോകത്തിൽ, ആ കാലത്ത് സ്ഥലങ്ങളുടെ അധിപതിമാർ തന്നെ ആഹുതികൾ ഏറ്റുവാങ്ങുന്നവരായിരുന്നു. മുമ്പത്തെ മന്വന്തരത്തിൽ, ആഹുതികൾ സഹിതം ശുദ്ധമായ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയവരും, അവരോടൊപ്പം അവിടെയുള്ളവരും നിലനിന്നിരുന്നു. ഈ സ്ഥലങ്ങളും അവയുടെ അധിപതിമാരും ഞാൻ വിശദമായി വിവരിച്ചു. എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ജാതവേദസിന്റെ സ്വഭാവം ഒരുപോലെയാണ്. സകല ഭൂതാധിപന്മാരും പ്രകാശമുള്ളവരായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഓരോ മന്വന്തരങ്ങളിലും അവരവരുടെ പേര്, രൂപം, കര്മ്മം എന്നിവയോടെ അവർ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇനിയും ജനിക്കാത്ത ദേവതകളോടൊപ്പം, ഭാവിയിൽ ജനിക്കാനുള്ള അഗ്നികളും ഉണ്ടാകും. പിതൃവംശത്തിന്റെ ക്രമവിവരണം വീണ്ടും വിശദമായി ഞാൻ പറയുമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽനിന്ന് മനുഷ്യരും, അസുരന്മാരും, ദേവതകളും ഉദിച്ചുവന്നു. അവരുടെ സ്വഭാവം മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും സംക്ഷേപത്തിൽ പറയുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ, പിതൃമാരെന്നു സ്വയം കരുതിയവർ അവന്റെ വശത്തുനിന്ന് ജനിച്ചു. ഋതുക്കളും, പിതൃമാരും, ദേവതകളും വേദം പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇവർ സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിലും, അതിനിടയിലെ ശുഭകാലത്തും ജനിച്ചു. അവരിൽ ചിലർ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്താതിരുന്ന ഗൃഹസ്ഥന്മാരായിരുന്നു. യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയവരിൽ, സോമപാനം ചെയ്തവരാണ് പിതൃമാർ. ഋതുക്കൾക്കും, പിതൃമാർക്കും, ദേവതകൾക്കും ഈ ശാസ്ത്രത്തിൽ ഉറപ്പാണ് ലഭിച്ചത്. അപുദാത്ദൃതത്തിൽ നിന്നാണ് നഭസ്, നഭസ്യസ്, ജീവികൾ എന്നിവ ജനിച്ചത്. സഹയും സഹസ്യസും, ഭയാനക സ്വഭാവമുള്ളവരും, അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. മാസങ്ങൾ എന്ന ആറു കാലഭാഗങ്ങളിൽ ഇവർ സ്ഥാപിതരാണ്. ഋതുക്കൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവർ സ്വതന്ത്രമായ തിരിച്ചറിവുള്ളവരാണ്. സ്ഥലങ്ങൾക്കു പുറമേ, അവയുടെ അധിപതിമാരെയും മനസ്സിലാക്കണം. വർഷങ്ങളും സ്ഥലം തന്നെയാണ്; അവയുടെ അധിപതിമാർക്കും അവകാശബോധം ഉണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും സാരവും പറയുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ക്ഷണങ്ങൾ, കലകൾ, കഷ്ടകൾ, മുഹൂർത്തങ്ങൾ, ദിവസങ്ങൾ, രാത്രികൾ—ഇവയൊക്കെയും, മൂന്നു ঋതുക്കളും, അയനങ്ങൾ—ദക്ഷിണായനം, ഉത്തരായനം—ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഋതുക്കൾ ക്ഷണത്തിന്റെ പുത്രന്മാരായി അറിയപ്പെടണം; ആകെ ആറാണ്. ഈ ഋതുക്കളിൽ നിന്നാണ് സകല ചലനസ്ഥിര ജീവികളും ജനിക്കുന്നത്. അവ ഒന്നിച്ച് ചേർന്നാൽ, അവർ പ്രജാപതിയുടെ സൃഷ്ടികളായ സകല പ്രാണികളെയും ജനിപ്പിക്കുന്നു.