ಮಹರ್ಲ್ಲೋಕೇತಿ ಯತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಾತರಿಶ್ವಂಸ್ತ್ವಯಾ ವಿಭೋಃ
ಮಹರ್ಲೋಕವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದನ್ನು, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ನೀನು ಮಾತರಿಶ್ವವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ.
ಪ್ರೋವಾಚ ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಯಂ ಯಥಾ ತತ್ತ್ವೇನ ತತ್ತ್ವವಿತ್
ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಸತ್ಯದಂತೆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಲೋಕಾಖ್ಯಾನಿ ತು ಯಾನಿ ಸ್ಯುರ್ಯೇಷಾಂ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ
ಮಾನವರು ವಾಸಿಸುವ ಜಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಲೋಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭೂರಾದಯಸ್ತು ಸತ್ಯಾನ್ತಾಃ ಸಪ್ತ ಲೋಕಾಃ ಕೃತಾಸ್ತ್ವಿಹ
ಭೂದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತ್ಯವರೆಗೆ ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
ಸ್ಥಾನಾನಿ ಸ್ಥಾನಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಕೃತಾನಿ ತು ನಿಬನ್ಧನಮ್
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳವೂ ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಸ್ಮೃತಾನ್ಯಾವರ್ಣಕಾನಿ ಚ
ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ.
ಯಾನಿ ನೈಮಿತ್ತಿಕಾನಿ ಸ್ಯುಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಾತ್
ಯಾವುದು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು ಜೀವಿಗಳ ಲಯದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.
ಏಕಾನ್ತಿಕಾನಿ ತಾನಿ ಸ್ಯುಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತೀಹಾಪ್ರಸಂಯಮಾತ್
ಯಾವುದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾಶವಾಗದೆ ಇರುತ್ತವೆ.
ಭೂರ್ಲೋಕಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತೇಷಾಂ ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ಭುವಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಈ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಭೂಲೋಕ, ಎರಡನೆಯದು ಭುವಃ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಜನಸ್ತು ಪಞ್ಚಮೋ ಲೋಕಸ್ತಪಃ ಷಷ್ಠೋ ವಿಭಾವ್ಯತೇ
ಐದನೆಯದು ಜನಲೋಕ, ಆರನೆಯದು ತಪೋಲೋಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಭೂರಿತಿ ವ್ಯಾಹೃತೇಃ ಪೂರ್ವ ಭೂರ್ಲೋಕಶ್ಚ ತತೋ ಽಭವತ್
'ಭೂಃ' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ನಂತರ ಭೂಲೋಕವು ಉಂಟಾಯಿತು.
ತೃತೀಯಂ ಸ್ವರಿತೀತ್ಯುಕ್ತೋ ದಿವಂ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವ ಹ
ಮೂರನೆಯದು 'ಸ್ವರ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.
ತತೋ ಭೂಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಲೋಕೋ ಹ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಭೂವಃ ಸ್ಮೃತಮ್
ಆಮೇಲೆ ಭೂವು ಭೂಮಿಯ ಲೋಕ, ಭುವಃ ಅಂತಾರಿಕ್ಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಭೂತಸ್ಯಾಧಿಪತಿಶ್ಚಾಗ್ನಿಸ್ತತೋ ಭೂತಪತಿಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಭೂಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿ ಅಗ್ನಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭೂತಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ದಿವಸ್ಯ ಸೂರ್ಯೋ ಽಧಿಪತಿಸ್ತೇನ ಸೂರ್ಯೋ ದಿವಸ್ಪತಿಃ
ದಿವಿಯ ಅಧಿಪತಿ ಸೂರ್ಯನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ದಿವಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿನಿವೃತ್ತಾಧಿಕಾರಣಾಂ ದೇವಾನಾಂ ತತ್ರ ವೈ ಕ್ಷಯಃ
ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಮುಗಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಾಸಾಂ ಸ್ವಾಯಂಭುವಾದ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಜನನಾಜ್ಜನಃ
ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಜನನದಿಂದ ಜನಲೋಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಪ ಏತೇ ಯದಾ ಲೋಕೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತದಾ ತಪಃ
ಈ ಕಾಲಚಕ್ರಗಳು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ತಪಸ್ಸು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನಸ್ತತ್ರ ಸಂತೀತಿ ವಾ ತಪಃ
ಯಾರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದರೋ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ತತಃ ಸತ್ಯಃ ಸಪ್ತಮಃ ಸ ತು ಭಾಸ್ವರಃ
ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ, ಸತ್ಯಲೋಕ ಏಳನೆಯದು, ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ವಭೂತಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ನಾಗಾಶ್ಚ ಸಹ ಮಾನುಷೈಃ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಮಾನವರೊಡನೆ ಸೇರಿ,
ಮರುತೋ ಮಾತರಿಶ್ವಾನೋ ರುದ್ರಾ ದೇವಾಸ್ತಥಾಶ್ವಿನೌ
ಮರುತರು, ಮಾತರಿಶ್ವನು, ರುದ್ರರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನೀದೇವರು,
ಆದಿತ್ಯಾ ಋಭವೋ ವಿಶ್ವೇ ಸಾಧ್ಯಾಶ್ಚ ಪಿತರಸ್ತಥಾ
ಆದಿತ್ಯರು, ಋಭುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ಸಾಧ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳು,
ಏತೇ ವೈಮಾನಿಕಾ ದೇವಾಸ್ತಾರಾಗ್ರಹನಿವಾಸಿನಃ
ಈ ವೈಮಾನಿಕ ದೇವತೆಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ,
ಶುಕ್ರಾದ್ಯಾಶ್ಚಕ್ಷುಷಾನ್ತಾಶ್ಚ ಯೇ ವ್ಯತೀತಾ ಭುವಂ ಶ್ರಿತಾಃ
ಶುಕ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ದೃಷ್ಟಿಯವರೆಗೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವರೆಲ್ಲರೂ,
ಇತ್ಯೇತೇ ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮವ್ಯಾಹಾರಸಂಭವಾಃ
ಇಂತಿ, ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ,
ತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸಪ್ತಸೂರ್ಯಾಸ್ತೇ ಅರ್ಚಿಭಿರ್ನಿರ್ದಹನ್ತಿ ವೈ
ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಏಳು ಸೂರ್ಯರ ಕಿರಣಗಳು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ,
ಭೃಗುಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುರಿತ್ಯೇವಮಾದಯಃ
ಭೃಗು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ,
ನಿಃಸತ್ತ್ವಾ ನಿರ್ಮಮಾಶ್ಚೈವ ತತ್ರ ತೇ ಹ್ಯೂರ್ದ್ವರೇತಸಃ
ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಶೂನ್ಯರಾಗಿಯೂ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದವರಾಗಿಯೂ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ವೀರ್ಯವಿರುವವರಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ,
ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾವರ್ಣಾನಾಂ ತತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಾವರ್ಣ ಮನುಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ,