ಯಃ ಶೇತೇಶಶ್ವತಂ ಯೋಗಮಾಚ್ಛಾದ್ಯ ತಿಮಿರಂ ಮಹತ್
ಯಾವನು ಶಾಶ್ವತ ಯೋಗವನ್ನು ಮಹಾ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವನು.
ಶಕ್ರಂ ಚ ಯೋ ದೈತ್ಯಗಣಂ ಚ ರೂದ್ಧಂ ಗರ್ಭಾವಮಾನೇನ ಭೃಶಂ ಚಕಾರ ಹ
ಯಾವನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಮಾನದಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ದೈತ್ಯರ ಗುಂಪನ್ನೂ ಬಹಳವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು.
ಕೃತ್ವಾ ಚ ದೇವಾಂಸ್ತ್ರಿದಿವಸ್ಯ ದೇವಾಂಶ್ಚಕ್ರೇ ಸುರೇಶಂ ಪುರುಹೂತಮೇವ
ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪುರುಹೂತನಾದ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಗಾರ್ಹಪತ್ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ಅನ್ವಾಹಾರ್ಯೇಣ ಕರ್ಮಣಾ
ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿಯ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಹವನದ ಕಾರ್ಯದಿಂದ.
ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಯಂ ಶ್ರುತಂ ಚೈವ ಆವಭೃಥ್ಯಂ ತಥೈವ ಚ
ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ, ಪಠಣೆ ಮತ್ತು ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನವು.
ಭೋಗಾರ್ಥಂ ಯಜ್ಞವಿಧಿನಾ ಯೋ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಣಿ
ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಯಜ್ಞವಿಧಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞ.
ಯಜ್ಞಿಯಾನಿ ಚ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯಜ್ಞಿಯಾಂಶ್ಚ ತಥಾನಲಾನ್
ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಗಳು.
ವಿಚಿತ್ರಾನ್ರಾಜಸೂಯದೀನ್ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ
ವಿವಿಧ ರಾಜಸೂಯಾದಿ ಮಹಾಕರ್ಮಗಳು ಪರಮ ವಿಧಿಯಿಂದ ನಡೆದವು.
ಕ್ಷಣಾ ನಿಮೇಷಾಃ ಕಾಷ್ಠಾಶ್ಚ ಕಲಾಸ್ತ್ರೈಕಾಲ್ಯಮೇವ ಚ
ಕ್ಷಣಗಳು, ನಿಮೆಷಗಳು, ಕಾಲದ ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಮೂರು ರೂಪಗಳು.
ಋತವಃ ಕಾಲಯೋಗಾಶ್ಚ ಪ್ರಮಾಣಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ತ್ರಿಷು
ಋತುಗಳು, ಕಾಲಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಅಳತೆಗಳು.
ಮೇಧಾವಿತ್ವಂ ಚ ಶೌರ್ಯಂ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯೇವ ಚ ಪಾರಣಮ್
ಮೆದುಳು, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತತೆ.
ತ್ರೈಕಾಲ್ಯಂ ತ್ರೀಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ತಿಸ್ರೋ ಮಾತ್ರಾ ಗುಣಾಸ್ತ್ರಯಃ
ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು, ಮೂರು ಮಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗುಣಗಳು.
ಸರ್ವಭೂತಗಣಾಃ ಸೃಷ್ಟಾಃ ಸರ್ವಭೂತಗಣಾತ್ಮನಾ
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗತಾಗತಾನಾಂ ಯೋ ನೇತಾ ಸರ್ವತ್ರ ವಿವಿಧೇಶ್ವರಃ
ಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಬರುವವರ ನಾಯಕನು, ಎಲ್ಲ ವಿಧಗಳ ಇಶ್ವರನು.
ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭವಶ್ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಸ್ಯ ರಕ್ಷಿತಾ
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ರಕ್ಷಕನು.
ದಿಗನ್ತರಂ ನಭೋ ಭೂಮಿರಾಪೋ ವಾಯುರ್ವಿಭಾವಸುಃ
ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ.
ಯಃ ಪರಂ ಶ್ರುಯತೇ ದೇವೋ ಯಃ ಪರಂ ಶ್ರೂಯತೇ ತಪಃ
ಯಾರು ಪರಮ ದೇವರಾಗಿರುವರೆಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೋ, ಯಾರು ಪರಮ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೋ.
ಆದಿತ್ಯಾದಿಸ್ತು ಯೋ ದೇವೋ ಯಶ್ಚ ದೈತ್ಯಾನ್ತಕೋ ವಿಭುಃ
ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ದೇವರು, ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು.
ಸೇತುರ್ಯೋ ಲೋಕಸೇತೂನಾಂ ಮೇಧೋ ಯೋ ಮಧ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್
ಲೋಕಗಳ ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆಯು, ಮಧ್ಯಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವು.
ಸೋಮಭೂತಸ್ತು ಭೂತಾನಾಮಗ್ನಿಭೂತೋ ಽಗ್ನಿವರ್ಚಸಾಮ್
ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು, ಅಗ್ನಿವಂತರಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯು.
ವಿನಯೋ ನಯತೃಪ್ತಾನಾಂ ತೇಜಸ್ತೇಜಸ್ವಿನಾಮಪಿ
ನಯದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ ವಿನಯ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೇಜಸ್ಸು.
ಆಕಾಶಪ್ರಭವೋ ವಾಯುರ್ವಾಯುಪ್ರಾಣೋ ಹುತಾಶನಃ
ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಾಳಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ, ಹೋಮದಿಂದ ಬೆಂಕಿ.
ರಸಾಚ್ಛೋಣಿತಸಂಭೂತಿಃ ಶೋಣಿತಾನ್ಮಾಸಮುಚ್ಯತೇ
ರಸದಿಂದ ರಕ್ತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ರಕ್ತದಿಂದ ಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಯ್ನೋ ಮಜ್ಜಾ ಸಮಭವನ್ಮಜ್ಜಾತಃ ಶುಕ್ರಸಂಭವಃ
ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮಜ್ಜಾ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಆ ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ ವೀರ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ತತ್ರಾಪಾಂ ಪ್ರಥಮಾವಾಪಃ ಸ ಸೌಮ್ಯೋ ರಾಶಿರುಚ್ಯತೇ
ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೊದಲ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಚಂದ್ರರಾಶಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶುಕ್ರಂ ಸೋಮಾತ್ಮಕಂ ವಿದ್ಯಾದಾರ್ತ್ತವಂ ಪಾವಕಾತ್ಮಕಮ್
ವೀರ್ಯವನ್ನು ಚಂದ್ರಸ್ವಭಾವ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಆರ್ಥವವನ್ನು ಅಗ್ನಿಸ್ವಭಾವ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಕಫವರ್ಗೇ ಭವೇಚ್ಛುಕ್ರಂ ಪಿತ್ತವರ್ಗೇ ಚ ಶೋಣಿತಮ್
ಕಫದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ, ಪಿತ್ತದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಇರುತ್ತದೆ.
ದೇಹಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತ್ದೃದಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ತು ಮನಸಃ ಸ್ಮೃತಮ್
ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸನ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮನಃ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಕಫಃ ಸೋಮೋ ವಿಭಾವ್ಯತೇ
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕಫವನ್ನು ಚಂದ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತೇ ಗರ್ಭೇ ವೃತ್ತೇ ಕರ್ಕನ್ಧುಸಂನಿಭೇ
ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗರ್ಭವು ಕರ್ಕಂದ ಹಣ್ಣಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.