ಸಾಮಸ್ವಥಾಪರಾಹ್ಣೇ ತು ರುದ್ರಃ ಸಂವಿಶತಿ ಕ್ರಮಾತ್
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಾಮಪಠಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ರುದ್ರನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನ ರುದ್ರಮ್ಪ್ರತಿ ಮೇಹೇತ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಂ ಕಥಂ ಚನ
ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ರುದ್ರನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ತತೋ ಽಪ್ರವೀತ್ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ನೀಲಲೋಹಿತಮ್
ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಆ ನೀಲಲೋಹಿತ ದೇವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಏತಸ್ಯಾಪೋ ದ್ವಿತೀಯಾ ತೇ ತನುರ್ನಾಮ್ನಾ ಭವತ್ವಿತಿ
ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿನ್ನ ಎರಡನೇ ರೂಪವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ವಿವೇಶ ತತ್ತದಾ ಯಸ್ತು ತಸ್ಮಾದಾಪೋ ಭವಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು 'ನೀರಿನ ಭವ' ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭವನಾದ್ರಾವನಾಚ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಮುಚ್ಯತೇ ಭವಃ
ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ತೇವವನ್ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭವ ಎಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನ ನಿಷ್ಠೀವೇನ್ನಾವಗಾಹೇನ್ನೈವ ಗಚ್ಛೇಚ್ಚ ಮೈಥುನಮ್
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉಗುಳಬಾರದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬಾರದು, ಅಥವಾ ಸಂಭೋಗದಲ್ಲಿರಬಾರದು.
ಮೈಧ್ಯಾಮೇಧ್ಯಾಸ್ತ್ವಪಾಮೇತಾಸ್ತನವೋ ಮುನಿಭಿಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಪವಿತ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಅಪವಿತ್ರವಾದ ನೀರಿನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಅವನ ದೇಹಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಪಾಂ ಯೋನಿಃ ಸಮುದ್ರಸ್ತು ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಕಾಮಯನ್ತಿ ತಾಃ
ನೀರಿನ ಮೂಲ ಸಮುದ್ರವೇ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವು ಅವನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ.
ತಸ್ಮಾದಪೋ ನ ರುನ್ಧೀತ ಸಮುದ್ರಂ ಕಾಮಯನ್ತಿ ತಾಃ
ಆದುದರಿಂದ ನೀರನ್ನು ತಡೆಯಬಾರದು; ಅವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ.
ತತೋ ಽಬ್ರವೀತ್ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕುಮಾರಂ ನೀಲಲೋಹಿತಮ್
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ನೀಲಲೋಹಿತ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ತಸ್ಯ ಭೂಮಿಸ್ತೃತೀಯಸ್ಯ ತನುರ್ನಾಮ್ನಾ ಭವತ್ತ್ವಿಯಮ್
ನಿನ್ನ ಮೂರನೇ ರೂಪವೇ ಈ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ವಿವೇಶ ತತ್ತದಾ ಭೂಮಿಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಸಾ ಶರ್ವ ಉಚ್ಯತೇ
ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಶರ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನ ಚ್ಛಾಯಾಯಾಂ ತಥಾ ಮಾರ್ಗೇ ಸ್ವಚ್ಛಾಯಾಯಾಂ ನ ಮೇಹಯೇತ್
ನಿಜವಾದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಶೌಚ ಮಾಡಬಾರದು.
ಏವಂ ಯೋ ವರ್ತತೇ ಭೂಮೌ ಶರ್ವಸ್ತಂ ನ ಹಿನಸ್ತಿ ವೈ
ಯಾರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಶರ್ವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಈಶಾನೇತಿ ಚತುರ್ಥ ತೇ ನಾಮ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಯೇಹ ಯತ್
ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ನಿನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಸರೇ ಈಶಾನ.
ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯಚ್ಛರೀರಸ್ಥಂ ಪಞ್ಚಧಾ ಪ್ರಾಣಸಂಜ್ಞಿತಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದೇಹದೊಳಗಿನ ಪ್ರಾಣವು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.
ತಸ್ಮಾನ್ನೈನಂ ಪರಿವದೇತ್ಪ್ರವಾನ್ತಂ ವಾಯುಮೀಶ್ವರಮ್
ಆದಕಾರಣ, ಚಲಿಸುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು, ಆ ಇಶ್ವರನನ್ನು ಯಾರೂ ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
ಏವಂ ಯುಕ್ತಂ ಮಹೇಶಾನೋ ನೈವ ದೇವೋ ಹಿನಸ್ತಿ ತಮ್
ಹೀಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಮ ಯದ್ವೈ ಪಶುಪತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಮಯಾ
ನಾನು ಹೇಳಿದ ಐದನೇ ಹೆಸರು ಪಶುಪತಿ.
ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಯಚ್ಛರೀರಸ್ಥಂ ತೇಜಸ್ತಸ್ಯೋಷ್ಣಸಂಜ್ಞಿತಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದೇಹದೊಳಗಿನ ತೇಜಸ್ಸು ಉಷ್ಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಯಸ್ಮಾದಗ್ನಿಃ ಪಶುಶ್ಚಾಸೀದ್ಯಸ್ಮಾತ್ಪಾತಿ ಪಶೂಂಶ್ಚ ಸಃ
ಅಗ್ನಿಯು ಪಶುವೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ಪಶುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ,
ತಸ್ಮಾದಮೇದ್ಯಂ ನ ದಹೇನ್ನ ಚ ಪಾದೌ ಪ್ರತಾಪಯೇತ್
ಆದಕಾರಣ, ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದುದನ್ನು ಸುಡಬಾರದು, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸುಡುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಾರದು.
ನೈನಂ ಪಶುಪತಿರ್ದೇವ ಏವಂ ಯುಕ್ತಂ ಹಿನಸ್ತಿ ವೈ
ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನಿಗೆ ಪಶುಪತಿ ದೇವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಷಷ್ಟಂ ನಾಮ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತವ ಭೀಮೇತಿ ಯತ್ಪ್ರಭೋ
ಪ್ರಭೋ, ನಾನು ಹೇಳಿದ ಆರುನೇ ಹೆಸರು ಭೀಮ.
ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಸುಷಿರಂ ತಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಥಮಭೂಚ್ಚ ಯತ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದೇಹದೊಳಗಿನದು ಸುಳಿಯಾಯಿತು.
ಯದಾಕಾಶೇ ಸ್ಮೃತೋ ದೇವಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಾ ಸಂವೃತಃ ಕ್ವಚಿತ್
ದೇವರನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಮೈಥುನಂ ವಾಪಿ ನ ಚರೇದುಚ್ಛಿಷ್ಟಾನಿ ಚ ನೋತ್ಕ್ಷಿಪೇತ್
ಯಾರೂ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಬಾರದು, ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಎಸೆಯಬಾರದು.
ತತೋ ಽಬ್ರವೀತ್ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಂ ದೇವಂ ಸಬಲಂ ಪ್ರಭುಮ್
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಆ ದೇವರಿಗೆ, ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯವರಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದರು.
ತಸ್ಯ ನಾಮ್ನಸ್ತನುಸ್ತುಭ್ಯಂ ದ್ವಿಜೋ ಭವತಿ ದೀಕ್ಷಿತಃ
ಆ ಹೆಸರಿನ ರೂಪವೇ ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.