ಸ ಪ್ರಾಯಾಚ್ಛೌನಕಮೃಷಿಂ ಶರಣಂ ವ್ಯಥಿತಸ್ತದಾ
ಆಗ ಆತನು ದುಃಖದಿಂದ ಶೌನಕ ಋಷಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಯೋಜಯಾಮಾಸ ಚೈನ್ದ್ರೋತಃ ಶೌನಕೋ ಜನಮೇಜಯಮ್
ಆ ಶೌನಕನು ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಇಂದ್ರೋತ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
ಸ ಲೋಹಗನ್ಧೋ ವ್ಯನಶತ್ತ ಸ್ಯಾವಭೃಥಮೇತ್ಯ ಹ
ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ವಾಸನೆ ಇದ್ದ ಆ ಪದಾರ್ಥವು, ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿತು.
ದತ್ತಃ ಶಕ್ರೇನ ತುಷ್ಟೇನ ಲೇಭೇ ತಸ್ಮಾದ್ಬೃಹದ್ರಥಃ
ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು, ಬೃಹದ್ರಥನು ಅವನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಪ್ರದದೌ ವಾಸುದೇವಾಯ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಕೌರವನನ್ದನಃ
ಕೌರವಕುಲದ ಆನಂದವಂತನು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಪುತ್ರಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಂ ವರಿಷ್ಠಂ ಚ ಯದುಮಿತ್ಯಬ್ರವೀದ್ವಚಃ
ಅವನು, 'ಈ ಮಗನು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಯದು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಕಾವ್ಯಸ್ಯೋಶನಸಃ ಶಾಪಾನ್ನ ಚ ತೃಪ್ತೋ ಽಸ್ಮಿ ಯೌವನೇ
ಕಾವ್ಯ ಉಶನಸನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿಲ್ಲ.
ಜರಾಂ ಮೇ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ತಂ ಯದುಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ
'ನನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು; ಯದು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಸಾ ತು ವ್ಯಾಯಾಮಸಾಧ್ಯಾ ವೈ ನ ಗ್ರಹೀಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ಜರಾಮ್
'ಆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಗಳಿಸಬೇಕಾದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಯದು ಹೇಳಿದನು.
ತಸ್ಮಾಜ್ಜರಾಂ ನ ತೇ ರಾಜನ್ಗ್ರಹೀತುಮಹಮುತ್ಸಹೇ
'ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ವಲೀಸಂತತಗಾತ್ರಶ್ಚ ನಿರಾಶೋ ದುರ್ಬಲಾಕೃತಿಃ
ಆ ದೇಹವು ಗಾಢವಾದ ಮುಡಿಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನಿರಾಶೆಯಿಂದ, ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡಿತು.
ಸಹೋಪವೀತಿಭಿಶ್ಚೈವ ತಾಂ ಜರಾಂ ನಾಭಿಕಾಮಯೇ
ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧಾರಣೆಯುಳ್ಳವರೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ, ಆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣನ್ತು ಧರ್ಮಜ್ಞ ಪುತ್ರಮನ್ಯಂ ವೃಣೀಷ್ವ ವೈ
'ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ; ನೀನು ಬೇರೆ ಮಗನನ್ನು ಆರಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಉವಾಚ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಟೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ತಂ ಗರ್ಹಯನ್ಸುತಮ್
ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಆ ಹಿರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಮಾಮನಾದೃತ್ಯ ದುರ್ಬುದ್ಧೇ ಯದಹಂ ತವ ದೇಶಿಕಃ
'ಮೂಢನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸದೆ ನೀನು ನಡೆದುಕೊಂಡೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಯಸ್ತ್ವಂ ಮೇ ತ್ದೃದಯಾಜ್ಜಾತೋ ವಯಃ ಸ್ವಂ ನ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ
'ನೀನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾದರೂ, ನಿನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ತುರ್ವಸೋ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಸ್ವ ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಜರಯಾ ಸಹ
'ತುರ್ವಸು, ನೀನು ಪಾಪವನ್ನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮೇತ ವಹಿಸಿಕೋ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಜರಾಯಾಂ ಬಹವೋ ದೋಷಾಃ ಪಾನಭೋಜನ ಕಾರಿತಾಃ
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿವೆ, ಅವು ಕುಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ತಿನುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಯಸ್ತ್ವಂ ಮೇ ತ್ದೃದಯಾಜ್ಜಾತೋ ವಯಃ ಸ್ವಂ ನ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ
'ನೀನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾದರೂ, ನಿನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಸಂಕೀರ್ಣೇಷು ಚ ಧರ್ಮೇಣ ಪ್ರತಿಲೋಮನರೇಷು ಚ
ಮಿಶ್ರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ವಿರುದ್ಧ ವಂಶದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿಯೂ, ಅಧರ್ಮದಿಂದಾಗಿ ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ವಾಸಸ್ತೇ ಪಾಪ ಮ್ಲೇಚ್ಛೇಷು ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ನಿನ್ನ ವಾಸ ಪಾಪಿ ಅನ್ಯಜನರ ನಡುವೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಏವಂ ತು ತುರ್ವಸುಂಶಪ್ತ್ವಾ ಯಯಾತಿಃ ಸುತಮಾತ್ಮನಃ
ಹೀಗೆ ತುರ್ವಸುಗೆ ಶಾಪಕೊಟ್ಟ ಯಯಾತಿ ತನ್ನ ಮಗನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ದ್ರುಹ್ಯೋ ತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಸ್ವ ವರ್ಣರೂಪವಿನಾಶಿನೀಮ್
ದ್ರುಹ್ಯು, ನೀನು ಜಾತಿಯನ್ನೂ ರೂಪವನ್ನೂ ಹಾಳುಮಾಡುವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಪೂರ್ಣೇ ವರ್ಷಸಹಸ್ರೇ ತೇ ಪ್ರತಿದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯೌವನಮ್
ನೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಮತ್ತೆ ಯೌವನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
ನ ಸುಖಂ ಚಾಸ್ಯ ಭವತಿ ನ ಜರಾಂ ತೇನ ಕಾಮಯೇ
ಅವನಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ, ಅವನಿಗೆ ಆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಸ್ತ್ವಂ ಮೇ ಹೃದಯಾಜ್ಜಾತೋ ವಯಃ ಸ್ವಂ ನ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ
ನೀನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
ನೌಪ್ಲವೋತ್ತರಸಂಚಾರಸ್ತವ ನಿತ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.
ಅನೋ ತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಸ್ವ ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಜರಯಾ ಸಹ
ಅನು, ನೀನು ಪಾಪವನ್ನೂ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
ನ ಜುಹೋತಿ ಸ ಕಾಲೇ ಽಗ್ನಿಂ ತಾಂ ಜರಾಂ ನಾಭಿಕಾಮಯೇ
ಅವನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಸ್ತ್ವಂ ಮೇ ಹೃದಯಾಜ್ಜಾತೋ ವಯಃ ಸ್ವಂ ನ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ
ನೀನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.