ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪಸದಸ್ತ್ವತ್ತ ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಮುನಿಮಬ್ರವೀತ್
'ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಮಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗುಣವಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನಲ್ಲವೆ?' ಎಂದು ಆಕೆ ಋಷಿಗೆ ಕೇಳಿದಳು.
ಉಗ್ರಕರ್ಮಾ ಭವೇತ್ಪುತ್ರಃ ಪಿತುರ್ಮಾತುಶ್ಚ ಕಾರಣಾತ್
'ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಮಗನು ಕ್ರೂರಚಟುವಟಿಕೆಗಳವನು ಆಗುತ್ತಾನೆ' ಎಂದಳು.
ಇಚ್ಛಂಲ್ಲೋಕಾನಪಿ ಮುನೇ ಸೃಜೇಥಾಃ ಕಿಂ ಪುನಃ ಸುತಮ್
'ಓ ಋಷಿಯೇ, ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಮಗನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನು?' ಎಂದಳು.
ಕಾಮಮೇವಂವಿಧಃ ಪೌತ್ರೋ ಮಮ ಸ್ಯಾತ್ತವ ಸುವ್ರತ
'ಹೌದು, ಸುಶೀಲನೇ, ನನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನು ಅಂಥವನಾಗಲಿ' ಎಂದಳು.
ತತಃ ಪ್ರಸಾದಮಕರೋತ್ಸ ತಸ್ಯಾಸ್ತಪಸೋ ಬಲಾತ್
ನಂತರ ಆಕೆ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದಳು.
ತ್ವಯಾ ಯಥೋಕ್ತಂ ವಚನಂ ತಥಾ ಭದ್ರೇಭವಿಷ್ಯತಿ
'ಓ ಭಾಗ್ಯವತಿ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
ತಪಸ್ಯಭಿರತಂ ದಾನ್ತಂ ಜಮದಗ್ನಿಂ ಶಮಾತ್ಮಕಮ್
ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದ ಜಮದಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಜಮನಾದ್ವೈಷ್ಣವಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಜಮದಗ್ನಿರಜಾಯತ
ವೈಷ್ಣವ ಅಗ್ನಿಯ ಜಮನಾ ಎಂಬ ಹೆಂಡತಿಯೊಳಗಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿ ಜನಿಸಿದನು.
ಕೌಶಿಕೀ ತು ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಪ್ರವೃತ್ತೇಯಂ ಮಹಾನದೀ
ಈ ಮಹಾನದಿ ಕೌಶಿಕಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಪ್ರಭವೋ ರೇಣುಕೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರೇಣುಕ ಎಂಬ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.
ರೇಣುಕಾಯಾಂ ಕಮಲ್ಯಾಂ ತು ತಪೋಧೃತಿಸಮಾಧಿನಾ
ರೆಣುಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಕಮಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಿಂದ,
ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನ್ತಗಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಧನುರ್ವೇದದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಔರ್ವಸ್ಯೈವಮೃಚೀಕಸ್ಯ ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಮಹಾಮನಾಃ
ಔರ್ವ ಮತ್ತು ಋಚೀಕ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮರು ಸತ್ಯವತಿಯೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಮಧ್ಯಮಶ್ಚ ಶುನಃಶೇಫಃ ಶುನಃ ಪುಚ್ಛಃ ಕನಿಷ್ಠಕಃ
ಮಧ್ಯಮ ಮಗನು ಶುನಃಶೇಫ, ಚಿಕ್ಕವನು ಶುನಃಪುಚ್ಛ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಜಜ್ಞೇ ಭೃಗುಪ್ರಸಾದೇನ ಕೌಶಿಕಾನ್ವಯವರ್ದ್ಧನಃ
ಭೃಗುಮುನಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಕೌಶಿಕ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು.
ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇ ತು ಪಶುತ್ವೇ ನಿಯತಃ ಸ ವೈ
ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಶುವಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ದೇವೈರ್ದತ್ತಃ ಸ ವೈ ಯಸ್ಮಾದ್ದೇವರಾತಸ್ತತೋ ಽಭವತ್
ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ದೇವರಾತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
ಮಧುಚ್ಛನ್ದಾದಯಶ್ಚೈವ ಕೃತದೇವೌ ಧ್ರುವಾಷ್ಟಕೌ
ಮಧುಚ್ಛಂದ, ಕೃತದೇವ, ಧ್ರುವ, ಅಷ್ಟಕ ಮತ್ತು ಇತರರು,
ತೇಷಾಙ್ಗೋತ್ರಾಣಿ ಬಹುಧಾ ಕೌಶಿಕಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್
ಈ ಮಹಾತ್ಮ ಕೌಶಿಕರ ವಂಶಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ.
ಉದುಂಬರಾಶ್ಚ ವಾತಡ್ಯಾಸ್ತಲಕಾಯನಚಾನ್ದ್ರವಾಃ
ಉದುಂಬರರು, ವಾತಡ್ಯರು, ತಲಕಾಯನರು ಮತ್ತು ಚಾಂದ್ರವಾರು,
ಬಭ್ರವಃ ಪಣಿನಸ್ಛೈವ ಧ್ಯಾನಜಪ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ
ಬಭ್ರವರು, ಪಣಿನರು, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರೂ ಕೂಡ,
ದೇವಲಾ ಯಾಮದೂತಾಶ್ಚ ಶಾಲಙ್ಕಾಯನಬಾಷ್ಕಲಾಃ
ದೇವಲರು, ಯಮದೂತರೂ, ಶಾಲಂಕಾಯನರು ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಕಲರು,
ಋಷ್ಯನ್ತರವಿವಾಹ್ಯಾಸ್ತೇ ಬಹಬಃ ಕೌಶಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಇತರ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದ ಅನೇಕ ಕೌಶಿಕರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶುನಃಶೇಫೋ ಽಗ್ರಜಃ ಸ್ಮೃತಃ
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶುನಃಶೇಫನು ಹಿರಿಯನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಷ್ಟಕಸ್ಯ ಸುತೋ ಲೌಹಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜಹ್ನುಗಣೋ ಮಯಾ
ಅಷ್ಟಕನ ಮಗನು ಲೌಹಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಜಹ್ನುಕುಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಕಿಂಲಕ್ಷಣೇನ ಧರ್ಮೇಣ ತಪಸೇಹ ಶ್ರುತೇನ ವಾ
ಯಾವ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ, ಯಾವ ಧರ್ಮದಿಂದ, ಯಾವ ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ,
ಯೇನಯೇನಾಭಿಧಾನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಗತಾಃ
ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದಲಾದರೂ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿದರು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀದಿದಮರ್ಥವತ್
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಧರ್ಮಾಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಯಜತೇ ನ ಧರ್ಮಫಲಮಶ್ನುತೇ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು ಧರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ರಾಗಮೋಹಾನ್ವಿತೋ ಹ್ಯನ್ತೇ ಪಾವನಾರ್ಥಂ ದದಾತಿ ಯಃ
ಯಾರಾದರೂ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಮೋಹವೂ ತುಂಬಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವನತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರೆ—