ಅತ್ರಾಪ್ಯುದಾಹರನ್ತೀಮಂ ಶ್ಲೋಕಂ ಪೌರಾಣಿಕಾ ಜನಾಃ
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಪುರಾಣಜ್ಞರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ:
ದೇವೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಮಹಾತೇಜಾನುಗ್ರಹಾತ್ತಸ್ಯ ಧೀಮತಃ
ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆ ಧೀಮಂತನಿಗೆ,
ಕುಮಾರಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಮಕಲ್ಮಷಮ್
ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಎಂಬ ಪಾಪರಹಿತ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.
ಅಹರ್ತಾ ರಾಜಸೂಯಸ್ಯ ಸಮ್ರಡಿತಿ ಪರಿಶ್ರುತಃ
ಅವನು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
ಹರಿತೋ ರೋಹಿತಸ್ಯಾಥ ಚಞ್ಚುರ್ಹರೀತ ಉಚ್ಯತೇ
ಹರಿತನು ರೋಹಿತನ ಮಗನು, ಅವನ ಮಗನನ್ನು ಹರೀತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಚೈತಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ವಿಜಯಸ್ತೇನ ಸ ಸ್ಮೃತಃ
ಅವನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಕ್ಕೂ ವಿಜಯ ದೊರಕಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಹೀಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.
ರುರುಕಾತ್ತು ವೃಕಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಬಾಹುರ್ವಿಜಜ್ಞಿವಾನ್
ರುರುಕನಿಗೆ ವೃಕ ಎಂಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದರು; ವೃಕನಿಂದ ಬಾಹು ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಶಕೈರ್ಯವನಕಾಂಬೋಜೈಃ ಪಾರದೈಃ ಪಹ್ಲವೈಸ್ತಥಾ
ಶಕರು, ಯವನರು, ಕಾಮ್ಬೋಜರು, ಪಾರದರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರು—
ಸಗರಸ್ತು ಸುತೋ ಬಾಹೋರ್ಜಜ್ಞೇ ಸಹ ಗರೇಣ ವೈ
ಬಾಹುವಿನ ಮಗನಾಗಿ ಸಾಗರನು ಗರೆಣನ ಜೊತೆಗೆ ಜನಿಸಿದರು.
ಅಗ್ನೇಯಮಸ್ತ್ರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತು ಭಾರ್ಗವಾತ್ಸಗರೋ ನೃಪಃ
ಭಾರ್ಗವರಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜ ಸಾಗರನು—
ಶಕಾನಾಂ ಪಹ್ಲವಾನಾಂ ಚ ಧರ್ಮಂ ನಿರಸದಚ್ಯುತಃ
ಅವನು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಶಕರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು.
ಕಥಂ ಸ ಸಗರೋ ರಾಜಾ ಗರೇಣ ಸಹ ಜಜ್ಞಿವಾನ್
ರಾಜ ಸಾಗರನು ಹೇಗೆ ಗರೆಣನ ಜೊತೆ ಹುಟ್ಟಿದನು?
ಧರ್ಮಾನ್ಕುಲೋಚಿತಾನ್ಕ್ರುದ್ಧೋ ರಾಜಾ ನಿರಸದಚ್ಯುತಃ
ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನು, ಕೋಪದಿಂದ, ಅವರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು.
ಹೈಹಯೈಸ್ತಾಲಜಙ್ಘೈಶ್ಚ ಶಕೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸಮಾಗತೈಃ
ಹೈಹಯರು, ತಾಳಜಂಘರು ಮತ್ತು ಶಕರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು—
ಹೈಹಯಾರ್ಥಂ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಾ ಏತೇ ಪಞ್ಚ ಗಣಾಸ್ತದಾ
ಹೈಹಯರ ಪರವಾಗಿ ಆ ಐದು ಗುಂಪುಗಳು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಹೋರಾಡಿದವು.
ವನಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹ ಪತ್ನ್ಯಾ ತಪೋ ಽಚರತ್
ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ವೃದ್ಧತ್ವಾದ್ದುರ್ಬಲತ್ವಾಚ್ಚ ಹ್ಯನ್ತರಾ ಸ ಮಮಾರ ಚ
ಹಳೆಯದರಿಂದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಅವನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನು.
ಸಪತ್ನ್ಯಾ ತು ಗರಸ್ತಸ್ಯೈ ದತ್ತೋ ಗರ್ಭಜಿಘಾಂಸಯಾ
ಅವನ ಸಹಪತ್ನಿಯು ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವಳಿಗೆ ವಿಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು.
ಔರ್ವಸ್ತಂ ಭಾರ್ಗವೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾರುಣ್ಯಾದ್ಧಿ ನ್ಯವರ್ತ್ತಯತ್
ಭಾರ್ಗವ ಕುಲದ ಔರ್ವನು ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಯೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.
ವ್ಯಜಾಯತ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಸಗರಂ ನಾಮ ಧರ್ಮಿಕಮ್
ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಧರ್ಮಪರನಾದ ಸಾಗರ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಅಧ್ಯಾಪ್ಯ ವೇದಾಞ್ಛಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ತತೋ ಽಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್
ಅವನಿಗೆ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಪಹ್ಲವಾಂಶ್ಚೈವ ನಿಃಶೇಷಾನ್ಕರ್ತುಂ ವ್ಯವಸಿತೋ ನೃಪಃ
ರಾಜನು ಪಹ್ಲವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
ವಸಿಷ್ಠಂ ಶರಣಂ ಸರ್ವೇ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಶರಣೈಷಿಣಃ
ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದರು.
ಸಗರಂ ವಾರಯಾಮಾಸ ತೇಷಾಂ ದತ್ತ್ವಾಭಯಂ ತಥಾ
ಅವನು ಸಾಗರನನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಅವರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು.
ಜಘಾನ ಧರ್ಮಂ ವೈ ತೇಷಾಂ ವೇಷಾನ್ಯತ್ವಂ ಚಕಾರ ಹ
ಅವನು ಅವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಬೇರೆ ರೂಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.
ಯವನಾನಾಂ ಶಿರಃ ಸರ್ವಂ ಕಾಂಬೋಜಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಯವನರ ತಲೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಂಬೋಜರ ತಲೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದನು.
ನಿಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಷಟ್ಕಾರಾಃ ಕೃತಾಸ್ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ, ಅವರು ವೇದಪಾಠವೂ ವಷಟ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿಬಿಟ್ಟರು.
ಕಲಿಸ್ಪರ್ಶಾ ಮಹಿಷಿಕಾ ದಾರ್ವಸ್ಛೋಲಾಃ ಖಶಾಸ್ತಥಾ
ಕಲಿಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಮಹಿಷಿಕರು, ದಾರ್ವರು, ಶೋಳರು ಮತ್ತು ಖಶರು ಕೂಡಾ ಬದಲಾಗಿದರು.
ವಸಿಷ್ಠವಚನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ಸಗರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಮಹಾತ್ಮ ಸಾಗರನು—
ಅಶ್ವಂ ವೈ ಚಾರಯಾಮಾಸ ವಾಜಿಮೇಧಾಯ ದೀಕ್ಷಿತಃ
ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹಾಯ್ದಾಡಲು ಬಿಡಿದನು.