ಏತೇಷಾಮೇವ ವರ್ಣಾನಾಮಲಙ್ಕಾರನ್ನಿಬೋಧತ
ಈ ಸ್ವರಗಳ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಈಗ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು.
ಪ್ರಮಾದಸ್ಯಾಪ್ರಮಾದಶ್ಚ ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷಣಮ್
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಆವರ್ತ್ತಸ್ಯಾಕ್ರಮೋ ತ್ವಾಕ್ಷೀ ವೇಕಾರ್ಯಾಂ ಪರಿಮಾಣತಃ
ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಷ ವೈ ಏಷ ಚೈವಸ್ಯಕುತರೇಕಃ ಕುಲಾಧಿಕಃ
ಇದು ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಂಶವಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚೈವ ಸ್ವರೇ ವೃದ್ಧಿರ್ನಿಷ್ಟಪ್ತೇ ತದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ
ಆ ಸ್ವರದಲ್ಲಿಯೇ, ಅದು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಮಾಣಘಸಬಿನ್ದುರ್ನಾ ಜಾಯತೇ ವಿದುರೇ ಪುನಃ
ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಭಾರವಾದ ಬಿಂದುವು ದೂರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಪರ್ಯಯಸ್ಯ ರೋಪಿಸ್ಯಾ ದ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಾದುರ್ಘಟೀ ಮಮ
ವಿಪರೀತವಾದಾಗ, ತಾಳದ ನೆಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟತೆ ನನಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಷೇಪಸ್ಕನ್ದನಾಕಾರ್ಯಂ ಕಾಕಸ್ಯೋಯಚಪುಷ್ಕಲಮ್
ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಹಾರುವ ಕ್ರಿಯೆ ಕಾಗೆಯ ಚಿತ್ತರಿದ ತುಂಡುಗಳಂತಿದೆ.
ಆಕ್ಷಿಪ್ತಮವರೋಹ್ಯಾಸೀತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಮದ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ
ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಇಳಿಯುವಿಕೆ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರೇಶೋಲ್ಲಿಖಿತಮಲಙ್ಕಾರಮೇವಸ್ವರಸಮನ್ವಿತಾ
ಕಳುಹಿಸಿ, ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಲಂಕಾರವೇ ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಮೇವ ಕಲಯಾಚೋಪಾದಾನಾರಯೋ ಭವೇತ್
ಕಲೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಉಚ್ಚರಾದ್ವಿಶ್ವರಾರೂಢಾತಥಾಯಾಷ್ಟಸ್ವರಾತಥಾ
ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಏರಿಕೆಯಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಏಕಾನ್ತರಂ ಚ ಹ್ಯೇತೇವೈತಮೇವಸ್ವರಸತ್ತಮಃ
ಏವು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
ಅಲಙ್ಕಾರಾ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವೈಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ
ಈ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮೂವತ್ತು ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಸ್ಥಾನಂ ಚ ಪ್ರಮಾಣಂ ಚ ವಿಕಾರೋ ಲಕ್ಷಣಸ್ತಥಾ
ಅವುಗಳ ರೂಪ, ಗಾತ್ರ, ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೀಗೆ ಇವೆ.
ಯಥಾತ್ಮನೋ ಹ್ಯಲಙ್ಕಾರೋ ವಿಪಯಸ್ತೋ ವಿಗರ್ಹಿತಃ
ತಮಗೆ ಹೊಂದದ ಆಭರಣವನ್ನು ಧರಿಸಿದರೆ ಅದು ದೋಷವಾಗಿರುವಂತೆ,
ನಾನಾಭರಣಸಂಯೋಗಾ ಯಥಾ ನಾರ್ಯಾ ವಿಭೂಷಣಮ್
ಹೆಂಗಸಿನ ಆಭರಣದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಭರಣಗಳ ಸಂಯೋಗವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
ನ ಪಾದೇ ಕುಣ್ಡಲಂ ದೃಷ್ಟಂ ನ ಕಣ್ಠೇ ರಸನಾ ತಥಾ
ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲವನ್ನೂ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಾರವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಕ್ರಿಯಮಾಣೋ ಽಪ್ಯಲಙ್ಕಾರೋ ನಾಗಂ ಯಶ್ಚೈವ ದರ್ಶಯತ್
ಆಭರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಅದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ಲಕ್ಷಣಂಪರ್ಯವಸ್ಯಾಪಿವರ್ತ್ತಿಕಾ ಮಪಿವರ್ತ್ತತೇ
ಲಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣವಾದರೂ ನಿಯಮವು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಶೀತಿಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾತಪವದೈವತಮ್
ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಶೀತವಾದವುಗಳು ದೇವತೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ತಯೋರ್ವಿಭಾಗೋ ದೇವಾನಾಂ ಲಾವಣ್ಯೇ ಮಾರ್ಗಸಂಸ್ಥಿತಃ
ಅವುಗಳ ವಿಭಜನೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ವಿಪರ್ಯಯಃ ಸಂವರ್ತ್ತೋ ಚ ಸಪ್ತಸ್ವರಪದಕ್ರಮಮ್
ವಿಪರೀತತೆ ಮತ್ತು ಲಯವು ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಞ್ಚಮಂಮಧ್ಯಮಞ್ಚೈವಧೈವತಂ ತು ನಿಷಾದತಃ
ಪಂಚಮ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಧೈವತವು ನಿಷಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ದ್ವೇವ್ದ್ಯಪರತುಕಿಂವಿದ್ಯಾದ್ದ್ವಯಮುಷ್ಣನ್ತಿಕಸ್ಯತು
ಎರಡನ್ನು ಬೇರೆಗಳಿಗೆ, ಇನ್ನೆರಡನ್ನು ಉಷ್ಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಪದಸ್ಯಾತ್ಯಯರೂಪನ್ತುಸಪ್ತರೂಪನ್ತುಕೌಶಿಕೀಮ್
ಸ್ವರದ ಅತ್ಯಂತ ರೂಪಗಳು ಏಳು, ಜೊತೆಗೆ ಕೌಶಿಕಿಯೂ ಇದೆ.
ಏಷಚೈವಕ್ರಮೋದ್ದಿಷ್ಟೋಮಧ್ಯಮಾಂಶಸ್ಯ ಮಧ್ಯಮಃ
ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮಧ್ಯಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತತಃ ಸಪ್ತಸ್ವರಙ್ಕಾರ್ಯಂಸಪ್ತರೂಪಞ್ಚಕೌಶಿಕೀ
ಆಮೇಲೆ ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಆಭರಣವು ಐದು ವಿಧದ ಕೌಶಿಕಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ದ್ವಿತೀಯಾಮಾಸಮಾತ್ರಾಣಾಭಿಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ
ಎಲ್ಲವೂ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
ತಥಾಹತಾನೋಪಿಡಕೇಯತ್ರಮಾಯಾಂನಿವರ್ತ್ತತೇ
ಹಾಗೆಯೇ, ಹೊಡೆದವುಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.