ದಾಶ್ವಾನ್ಪ್ರಖ್ಯಾತವೀರ್ಯ್ಯೌಜಾ ವಿಶಾಲಾ ಯೇನ ನಿರ್ಮಿತಾ
ದಾಶ್ವಾನ್ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದವನು; ಅವನು ವಿಶಾಲಾ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಸುಚನ್ದ್ರ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತೋ ಹೇಮಚನ್ದ್ರಾದನನ್ತರಃ
ಸುಚಂದ್ರನು ಎಂಬವನು ಹೆಮಚಂದ್ರನ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
ಧೂಮ್ರಾಶ್ವತನಯೋ ವಿದ್ವಾನ್ಸೃಂಜಯಃ ಸಮಪದ್ಯತ
ಧೂಮ್ರಾಶ್ವನ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮಗನು ಸೃಂಜಯನು.
ಕೃಶಾಶ್ವಃ ಸಹದೇವಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ
ಸಹದೇವನ ಮಗನು ಕೃಶಾಶ್ವನು; ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕನು.
ಸೋಮದತ್ತಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇಃ ಸುತೋ ಽಭೂಜ್ಜನಮೇಜಯಃ
ರಾಜರ್ಷಿಯಾದ ಸೋಮದತ್ತನ ಮಗನು ಜನಮೇಜಯನು.
ತೃಣಬಿನ್ದುಪ್ರಭಾವೇಣ ಸರ್ವೇ ವೈಶಾಲಕಾ ನೃಪಾಃ
ತೃಣಬಿಂದುನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ವೈಶಾಲಕ ರಾಜರೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾದರು.
ಶರ್ಯಾತೇರ್ಮಿಥುನಂ ತ್ವಾಸೀದಾನರ್ತ್ತೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ
ಶರ್ಯಾತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು; ಅವರಲ್ಲಿ ಆನರ್ತನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
ಆನರ್ತ್ತಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದೋ ರೇವೋ ನಾಮ ಸುವೀರ್ಯವಾನ್
ಆನರ್ತನ ವಾರಸುದಾರನು ರೇವನು; ಅವನು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ರೇವಸ್ಯ ರೈವತಃ ಪುತ್ರಃ ಕಕುದ್ಮೀ ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ
ರೇವತನ ಮಗನಾದ ಕಕುದ್ಮಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು.
ಕನ್ಯಯಾ ಸಹ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಂಽತಿಕೇ
ತನ್ನ ಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಲಿಸಿತು.
ಆಜಗಾಮ ಯುವಾ ಚೈವ ಸ್ವಾಂ ಪುರೀಂ ಯಾದವೈರ್ವೃತಾಮ್
ಮತ್ತೆ, ಅವನು ಯುವಕನಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಯಾದವರಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವ ಊರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಭೋಜವೃಷ್ಣ್ಯನ್ಧಕೈರ್ಗುಪ್ತಾಂ ವಸುದೇವಪುರೋಗಮೈಃ
ಆ ಊರನ್ನು ಭೋಜರು, ವೃಷ್ಣಿಗಳು, ಅಂಧಕರು ಮತ್ತು ವಸುದೇವನು ಮುಂತಾದವರು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ದತ್ತ್ವಾ ಜಗಾಮ ಶಿಖರಂ ಮೇರೋಸ್ತಪಸಿ ಸಂಸ್ಥಿತಃ
ಮಗಳನ್ನೆತ್ತಿಹೊತ್ತ ಬಳಿಕ, ಅವನು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಮೇರುಪರ್ವತದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ತಾಂ ಕಥಾಮೃಷಯಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪಪ್ರಚ್ಛುಕ್ತದನನ್ತರಮ್
ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
ಏತಚ್ಛುಶ್ರೂಷಮಾಣಾನ್ನೋ ಗಾನ್ಧರ್ವಂ ವದ ಚೈವ ಹಿ
ನಾವು ಆಲೋಚಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಇದ್ದೇವೆ, ಗಂಧರ್ವ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ವಿವರಿಸು.
ನ ಚ ರೋಗಃ ಪ್ರಭವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗತಸ್ಯ ಹ
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೋಗಗಳು ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ತತೋ ಽಹಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಾಥಾತಥ್ಯೇನ ಸುವ್ರತಾಃ
ಆದಕಾರಣ, ಧರ್ಮಶೀಲರೇ, ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾದಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಾನಾಶ್ಚೈಕೋನಪಞ್ಚಾಶದಿತ್ಯೇತ್ಸ್ವರಮಣ್ಡಲಮ್
ಅಂತಹ ಐವತ್ತೊಂದು ಸ್ವರಗಳು ಇವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವರಮಂಡಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಧೈವತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತಥಾ ಚಾಪಿ ನಿಷಾದಕಃ
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಧೈವತ ಮತ್ತು ನಿಷಾದ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಸೌವೀರಾ ಮಧ್ಯಮಾ ಗ್ರಾಮಾ ಹರಿಣಾಶ್ಚ ತಥೈವ ಚ
ಸೌವೀರ, ಮಧ್ಯಮ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಹರಿಣ ಎಂಬ ಸ್ವರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.
ನಗ್ನಿಂ ಚ ಪೌಷಾ ವೈ ದೇವ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾಞ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಃ
ನಗ್ನಿ, ಪೌಷ ಮತ್ತು ಕಾಞ್ಚ ಎಂಬ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಉತ್ತರಂ ಮನ್ದ್ರಾ ರಜನೀ ತಥಾ ವಾಚೋನ್ನರಾಯತಾಃ
ಉತ್ತರದ ಮಂಡ್ರ, ರಜನಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣರಾಯತ ಸ್ವರಗಳೂ ಇವೆ.
ಗಾನ್ಧಾರಗ್ರಾಮಿಕಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಕೀರ್ತಿಮಾನಾ ನಿಬೋಧತ
ಗಾಂಧಾರ, ಗ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಿರಿ.
ಯವರಾತಸೂಯಸ್ತು ಷಷ್ಠವತ್ತು ಸುವರ್ಮಕಮ್
ಯವರಾತಸೂಯ ಎಂಬುದು ಆರನೆಯದು, ಅದೇ ರೀತಿ ಸುವರ್ಮಕವೂ ಇದೆ.
ನಾಗಯಕ್ಷಾಶ್ರಯಂ ವಿದ್ವಾನ್ ತದ್ಗೋತ್ತರತಥೈವ ಚ
ಪಂಡಿತರು ನಾಗ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ನಂತರದ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಸೂರ್ಯಕಾನ್ತಧರೇಣ್ಯೈವ ಸಂತಕೋಕಿಲವಿಶ್ರುತಃ
ಸೂರ್ಯಕಾಂತ, ಧರೆಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಂತಕೋಕಿಲ ಸ್ವರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.
ಸಾವಿತ್ರಮರ್ಧಸಾವಿತ್ರಂ ಸರ್ವತೋಭದ್ರಮೇವ ಚ
ಸಾವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅರ್ಧಸಾವಿತ್ರ, ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ವತೋಭದ್ರವೂ ಇದೆ.
ಅಲಂಬುಷೇಸೇಷ್ಟಮಥೋ ವಿಷ್ಣುವೈಣವರಾವುಭೌ
ಅಲಂಬುಷ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯದು, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ವೈಣವ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಪ್ರಖ್ಯಾತವು.
ಹತೋತ್ಸೃಷ್ಟೋ ವಿಜಾನೀತ ಸ್ಕನ್ಧಂ ತು ಪ್ರಿಯಮೇವ ಚ
ಹಾನಿಗೊಂಡು ಬಿಡಲಾದಾಗ, ಸ್ಕಂಧವೆಂಬುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಅಲಂಬುಸೇಷ್ಟಸ್ಯ ತಥಾ ನಾರದಪ್ರಿಯ ಏವ ಚ
ಅಲಂಬುಷವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರೀತಿಯದು, ಜೊತೆಗೆ ನಾರದನಿಗೂ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.