ಇನ್ಧನೀಭೂತದೇಹಾಸ್ತೇ ಪುತ್ರಾಃ ಸಂಕ್ಷಯಮಾಗತಾಃ
ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ದೇಹಗಳು ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
ಯತಸ್ತೇ ತೇನ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ನ ಶೋಕಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಆದುದರಿಂದ, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಅವರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ನಷ್ಟಂ ಮೃತಮತೀತಂ ಚ ನಾನುಶೋಚನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾಃ
ಹೋದದ್ದು, ಸತ್ತದ್ದು, ಕಳೆದದ್ದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಅಳುವುದಿಲ್ಲ.
ತುರಗಾನಯನಾರ್ಥಾಯ ನಿಯುಙ್ಕ್ಷ್ವ ನೃಪಸತ್ತಮ
ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡು.
ಕ್ಷಣೇನ ಪಶ್ಯತಾಂ ತೇಷಾಂ ನಾರದೋ ಽನ್ತರ್ದಧೇ ಮುನಿಃ
ಅವರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ನಾರದ ಮುನಿಯವರು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದೆಡೆಗೆ ಅಡಗಿದರು.
ದುಃಖಶೋಕಪರಾತಾತ್ಮಾ ದಧ್ಯೌ ಚಿರಮುದಾರಧೀಃ
ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕನು ಬಹುಕಾಲ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ವಸಿಷ್ಠಃ ಪ್ರಾಹ ರಾಜಾನಂ ಸಾಂತ್ವಯನ್ದೇಶಕಾಲವಿತ್
ಸ್ಥಳ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದ ವಸಿಷ್ಠನು ರಾಜನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಲಭತೇ ಹೃದಿ ಚೇಚ್ಛೋಕಃ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಧೀರ ತಯಾ ಫಲಮ್
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಬಂದರೂ, ಧೈರ್ಯವಂತನು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನ್ವಾನೋ ಽನನ್ತರಂ ಕೃತ್ಯಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸ್ಯಸಂಶಯಮ್
ಮುಂದಿನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆನಸಿ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬೇಕು.
ಧೃತಿಂ ಸತ್ತ್ವಂ ಸಮಾಲಂಬ್ಯ ತಥೇತಿ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ
ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅವನು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ತ್ರಸಭಾಮಧ್ಯೇ ಶನೈರಿದಮಭಾಷತ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪತಿತಾಃ ಪಾಪಕರ್ಮಾಣೋ ನಿರಯೇ ಶಾಶ್ವತೀಃ ಸಮಾಃ
ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು ಅನೇಕ ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ವದಾಯತ್ತಮಶೇಷಂ ಮೇ ಶ್ರೇಯೋ ಽಮುತ್ರ ಪರತ್ರ ಚ
ಇಲ್ಲಿಯೂ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಯಾಣವೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ತುರಗಾನಯನಾರ್ಥಾಯ ಯತ್ನೇನ ಮಹಾತಾನ್ವಿತಃ
ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅವನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಹೊರಟನು.
ಆದಾಯ ತುರಗಂ ವತ್ಸ ಶೀಘ್ರಮಾಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಮಗನೇ, ಕುದುರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬೇಗ ಹಿಂದಿರುಗು.
ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಃ ಪ್ರಯಯೌ ಕಪಿಲಾನ್ತಿಕಮ್
'ಹೌದು' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯು ಕಪಿಲನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ಪ್ರಶ್ರಯಾವನತೋ ಭೂತ್ವಾ ಶನೈರಿದಮುವಾಚ ಹ
ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಕೋಪಂ ಚ ಸಂಹರ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಲೋಕಪ್ರಕ್ಷಯಕಾರಕಮ್
ಲೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಬೇಗ ನಿಯಂತ್ರಿಸು.
ಪ್ರಶಾನ್ತಿಮುಪಯಾಹ್ಯಾಶುಲೋಕಾಃ ಸಂತು ಗತವ್ಯಥಾಃ
ಈ ಲೋಕಗಳು ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಿ.
ಯೇ ತ್ವತ್ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿನಿರ್ದಗ್ಧಾಸ್ತತ್ಸಂತತಿಮವೇಹಿ ಮಾಮ್
ನಿನ್ನ ಕ್ರೋಧದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟವರು ನನ್ನ ವಂಶದವರೇ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಸೋ ಽಹಂ ತಸ್ಯ ನಿಯೋಗೇನ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ
ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡೆ.
ಇತಿ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಯೋಗೀನ್ದ್ರಪ್ರವರೋ ಮುನಿಃ
ಅಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮುನಿಯು,
ಸ್ವಾಗತಂ ಭವತೋ ವತ್ಸ ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ಚ ತ್ವಮಿಹಾಗತಃ
"ಸ್ವಾಗತ ವತ್ಸ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವದು ಭಾಗ್ಯವಾಯಿತು." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಅಧಿಕ್ಷಿಪ್ತೋ ಽಸ್ಯ ಯಜ್ಞೋ ಽಪಿ ಪ್ರಾಗತಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತ್ತತಾಮ್
"ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಯಜ್ಞವೂ ಈಗ ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ; ಅದು ಮುಂದುವರೆಯಲಿ."
ದಾಸ್ಯೇ ಸುದುರ್ಲಭಮಪಿ ತ್ವದ್ಭಕ್ತಿಪರಿತೋಷಿತಃ
"ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ದೊರಕಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದುದನ್ನೂ ನಾನಿನ್ನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ."
ಪಾಪಾನಾಂ ಮರಣಂ ತ್ವೇಷಾಂ ನ ಚ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ
"ದುಷ್ಟರ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ."
ವರಂ ದದಾಸಿ ಚೇನ್ಮಹ್ಯಂ ವರಯೇ ತ್ವಾಂ ಮಹಾಮುನೇ
"ನೀನು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ವರವಾಗಿ ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ."
ತ್ವದ್ರೋಷಪಾವಕಪ್ಲುಷ್ಟಾಃ ಪಿತರೋ ಯೇ ಮಮಾಖಿಲಾಃ
"ನಿನ್ನ ಕ್ರೋಧದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟೆಹೋಗಿದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪೂರ್ವಜರು—"
ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಹತಾನಾಂ ತು ನ ಹಿ ಪಿಣ್ಡೋದಕಕ್ರಿಯಾಃ
"ಬ್ರಹ್ಮದಂಡದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಂಡವರಿಗೆ ಪಿಂಡೋದಕಾದಿ ವಿಧಿಗಳು ಇಲ್ಲ."
ವಿದ್ಯತೇ ಪಿತೃಸಾಲೋಕ್ಯಂ ನ ಖಲು ಶ್ರುತಿಚೋದಿತಮ್
"ಅವರಿಗೆ ಪಿತೃಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ."