ದ್ವಂದ್ವೈಸ್ತೈಃ ಪೀಡ್ಯಮಾನಾಸ್ತು ಚುಕ್ರುಶುರಾವೃಣಾನಿ ವಾ
ಆ ವಿರೋಧಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಅಳಿದರು ಅಥವಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು.
ಪೂರ್ವ ನಿಕಾಮಚಾರಾಸ್ತೇ ಹ್ಯನಿಕೇತಾ ಯಥಾಭವನ್
ಹಿಂದೆ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಮತ್ತೆ ಮನೆ ಇಲ್ಲದವರಾದರು.
ಮಧುಧುನ್ವತ್ಸು ನಿಷ್ಠೇಷು ಪರ್ವತೇಷು ನದೀಷು ಚ
ಜೇನು ತುಂಬಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವರು ಇದ್ದರು.
ಯಥಾಜೋಷಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಸಮೇಷು ವಿಷಮೇಷು ಚ
ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ಒರಟಾದ ನೆಲದಲ್ಲೂ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಅವರು ವಾಸಿಸಿದರು.
ತತಸ್ತಾನ್ನಿರ್ಮಯಾಮಾಸುಃ ಖೇಟಾನಿ ಚ ಪುರಾಣಿ ಚ
ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.
ತೇಷಾಮಾಯಾಮವಿಷ್ಕಂಭಾಃ ಸನ್ನಿವೇಶಾಂತರಾಣಿ ಚ
ಅವುಗಳ ಉದ್ದ, ಅಗಲ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದರು.
ಮಾನಾರ್ಥಾನಿ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ತದಾ ಪ್ರಭೃತಿ ಚಕ್ರಿರೇ
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅವರು ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ದಶ ತ್ವಂಗುಲಪರ್ವಾಣಿ ಪ್ರಾದೇಶ ಇತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಃ
ಹತ್ತು ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು 'ಪ್ರಾದೇಶ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಾಲಃ ಸ್ಮೃತೋ ಮಧ್ಯಮಯಾ ಗೋಕರ್ಣಶ್ಚಾಪ್ಯನಾಮಯಾ
'ತಾಳ' ಅನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಅಳತೆ ಎಂದು, 'ಗೋಕರ್ಣ' ಅನ್ನು ಅತಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರತ್ನಿರಂಗುಲಪರ್ವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯಯಾ ತ್ವೇಕವಿಶತಿಃ
'ರತ್ನಿ' ಎಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳಷ್ಟು.
ಕಿಷ್ಕುಃ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವಿರತ್ನಿಸ್ತು ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶದಂಗುಲಃ
'ಕಿಷ್ಕು' ಅನ್ನು ಎರಡು ರತ್ನಿಗಳಷ್ಟು, ಅಂದರೆ ನಲವತ್ತೆರಡು ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಧನುಃಸಹಸ್ತ್ರೇ ದ್ವೇ ತತ್ರ ಗವ್ಯೂತಿಸ್ತೌಃ ಕೃತಾ ತದಾ
ಎರಡು ಸಾವಿರ ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ 'ಗವ್ಯೂತಿ' ಎಂದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಏತೇನ ಯೋಜನೇನೇಹ ಸನ್ನಿವೇಶಾಸ್ತತಃ ಕೃತಾಃ
ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ.
ಚತುರ್ಥ ಕೃತಿಮಂ ದುಗ ತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಿರ್ಣಯಮ್
ನಾನು ಈಗ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೃತಕ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ರುಚಕಃ ಪ್ರತಿಕದ್ವಾರಂ ಕುಮಾರೀಪುರಮೇವ ಚ
ಪ್ರತಿ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿಯೂ ರುಚಕ ಮತ್ತು ಕುಮಾರೀಪುರವೂ ಇದೆ.
ಹಸ್ತಸ್ರೋತೋ ದಶಶ್ರೇಷ್ಠೋ ನವಹಸ್ತೋಷ್ಟ ಏವ ಚ
ಹಸ್ತಸ್ರೋತವು ಹತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು, ನವಹಸ್ತವೂ ಎಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ತ್ರಿವಿಧಾನಾಂ ಚ ದುರ್ಗಾಣಾಂ ಪರ್ವತೋದಕಧನ್ವಿನಾಮ್
ಮೂರು ವಿಧದ ಕೋಟೆಗಳು — ಪರ್ವತ, ನೀರು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನ ಆಕಾರದವುಗಳಿವೆ.
ಯೋಜನಾದರ್ದ್ಧವಿಷ್ಕಮ್ಭಮಷ್ಟಭಾಗಾಧಿಕಾಯತಮ್
ಅದಿನ ವ್ಯಾಸಾರ್ಧ ಯೋಜನದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು, ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎಂಟನೇ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಛಿನ್ನಕರ್ಣವಿಕರ್ಣಂ ಚ ವ್ಯಜನಾಕೃತಿಸಂಸ್ಥಿತಮ್
ಅದು ವಾಳೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕತ್ತರಿಸಿದ ಅಥವಾ ವಿಕೃತವಾದ ಕಿವಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಚತುರಸ್ರಯುತಂ ದಿವ್ಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ತೈಃ ಪುರಂ ಕೃತಮ್
ಅವರು ಚತುಷ್ಕೋಣದ, ದೈವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸಿತ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಅತ್ರ ಮಧ್ಯಂ ಪ್ರಶಂಸಂತಿ ಹ್ರಸ್ವಂ ಕಾಷ್ಠವಿವರ್ಜ್ಜಿತಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಚಿಕ್ಕದೂ, ಮರದಿಂದ ಮುಕ್ತವೂ ಎಂದು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ.
ನಗರಾದರ್ದ್ಧವಿಷಕಂಭಃ ಖೇಟಂ ಪಾನಂ ತದೂರ್ದ್ಧತಃ
ನಗರದ ವ್ಯಾಸಾರ್ಧದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಖೇಟ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಪಾನವಿದೆ.
ದ್ವಿಕ್ರೋಶಃ ಪರಮಾ ಸೀಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರಸೀಮಾ ಚತುರ್ದ್ಧನುಃ
ಅತ್ಯಂತ ಗಡಿ ಎರಡು ಕ್ರೋಶಗಳಷ್ಟು; ಹೊಲದ ಗಡಿ ನಾಲ್ಕು ಧನುಗಳಷ್ಟು.
ವಿಂಶದ್ಧನುರ್ಗ್ರಾಮಮಾರ್ಗಃ ಸೀಮಾಮಾರ್ಗೋ ದಶೈವ ತು
ಗ್ರಾಮದ ರಸ್ತೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಧನುಗಳಷ್ಟು; ಗಡಿಯ ರಸ್ತೆ ಹತ್ತು ಧನುಗಳಷ್ಟು.
ನೃವಾಜಿರಥನಾಗಾನಾಮಸಂಬಾಧಸ್ತು ಸಂಚರಃ
ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು.
ತ್ರಿಕಾ ರಥ್ಯೋಪರಥ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ದ್ವಿಕಾ ಶ್ಚಾಪ್ಯುಪರತ್ಯಕಾಃ
ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಬೀದಿಗಳು ಇವೆ; ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಹಾದಿಗಳೂ ಇವೆ.
ಧೃತಿಮಾರ್ಗಸ್ತೂರ್ದ್ಧಷಷ್ಠಂ ಕ್ರಮಶಃ ಪದಿಕಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಧೈರ್ಯಪಥವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರವತ್ತಾರು, ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಾದಿಯೂ ಹಾಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೃತೇಷು ತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ಪುನರ್ಗೇಹಗೃಹಾಣಿ ವೈ
ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವು.
ತಥಾ ಕರ್ತುಂ ಸಮಾರಬ್ಧಾಶ್ಚಿಂತಯಿತ್ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಹೀಗೆ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಲೋಚಿಸಿ ಯೋಜಿಸಿದರು.
ಅತ ಊರ್ದ್ಧ ಗತಾಶ್ಚಾನ್ಯಾ ಏವಂ ತಿರ್ಯಗ್ಗತಾಃ ಪರಾ
ಇದಾದ ನಂತರ, ಇತರರು ಮುಂದೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹೀಗೆಯೇ ಅಡ್ಡದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದವರೂ ಇದ್ದರು.