ಉವಾಚ ಶನಕೈರ್ವ್ಯಾಧಂ ವಚನಂ ಸೂನೃತಾಕ್ಷರಮ್
ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ವನ್ಯಕಾರನಿಗೆ ಸತ್ಯವೂ ಮಧುರವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ತಪಶ್ಚರ್ತುಮಿಹಾಯಾತಃ ಸಾಂಪ್ರತಂ ಗುರುಶಾಸನಾತ್
ನಾನು ಈಗ ಗುರುಗಳ ಆದೇಶದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
ಆರಾಧಯಿತುಮಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಚಿರಾಯಾಹಂ ಸಮುದ್ಯತಃ
ನಾನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ತ್ರಿನೇತ್ರಂ ಪಾಪದಮನಂ ಶಙ್ಕರಂ ಭಕ್ತವತ್ಸಲಮ್
ನಾನು ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ದಯಾಳುವಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೇನೆ.
ಆಶ್ರಮೇ ಽಸ್ಮಿನಸರಸ್ತೀರೇ ನಿಯಮಂ ಸಮುಪಾಶ್ರಿತಃ
ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಉಪೈತಿ ತಾವದತ್ರೈವ ಸ್ಥಾಸ್ಯಾಮೀತಿ ಮತಿರ್ಮಮ
ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ನ ಚೇದ್ಭವತಿ ಮೇ ಹಾನಿಃ ಸ್ವಕೃತೇರ್ನಿಯಮಸ್ಯ ಚ
ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಚರಣೆ ಅಥವಾ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ನಷ್ಟವೂ ಆಗದಿದ್ದರೆ.
ಸ್ವನಿವಾಸಮುಪಾಯಾತಸ್ತಪಸ್ವೀ ಚ ತಥಾ ಮುನಿಃ
ಆ ತಪಸ್ವಿಯೂ, ಆ ಮುನಿಯೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ತವ ಚಾಪ್ಯಸುಖೋದರ್ಕಂ ಮತ್ಸಮೀಪನಿಷೇವಣಮ್
ನೀನು ನನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನಿನಗೆ ದುಃಖವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸುಖೀಭೂಯಾ ಲೋಕಯೋರುಭಯೋರಪಿ
ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನೀನು ಎರಡು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಇರಬೇಕು.
ಉವಾಚ ರೋಷತಾಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ತಾಮ್ರಾಕ್ಷಮಿದಮುತ್ತರಮ್
ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದ ತಾಮ್ರಾಕ್ಷನು, ತಾಮ್ರಾಕ್ಷನಿಗೆ ಈ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಪರಿಗರ್ಹಯಸೇ ಯೇನ ಕೃತಘ್ನಸ್ಯೇವ ಕಾಂಪ್ರತಮ್
ನೀನು ನನಗೆ ಏಕೆ ಗದರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ನಾನು ಉಪಕಾರ ಮರೆಯುವವನಂತೆ, ಕಾಮ್ಪ್ರತಾ?
ಅನಾಗಸ್ಕಾರಿಣಂ ದಾನ್ತಂ ಕೋ ಽವಮನ್ಯೇತ ನಾಮತಃ
ಯಾರು ತಪ್ಪು ಮಾಡದ, ತನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡವನನ್ನು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು?
ದರ್ಶನಂ ಸಹ ಸಂವಾಸಃ ಸಂಭಾಷಣಮಥಾಪಿ ಚ
ಒಬ್ಬರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು, ಜೊತೆಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುವುದು, ಮಾತುಕತೆ—allವು—
ಸ್ವಸಂಶ್ರಯಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಕ್ವಾಹಂ ಯಾಸ್ಯೇ ಬುಭುಕ್ಷಿತಃ
ನಾನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ?
ಇತೋ ಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಗಾಮಿಷ್ಯಾಮಿ ದೂರೇ ನಾಹಂ ವಿಶೇಷತಃ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ದೂರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಹಂ ಚಾಲಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಃ ಸ್ಥಾನಾದಸ್ಮಾತ್ಕಥಞ್ಚನ
ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕದಿಯಲಾಗದು.
ತಮುವಾಚ ಪುನರ್ವಾಕ್ಯಮಿದಂ ರಾಜನ್ಭೃಗೂದ್ವಹಃ
ಆಗ ಭೃಗುಗಳಲ್ಲಿಯೊಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ರಾಜನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ಖಲಕರ್ಮರತಾ ನಿತ್ಯಂ ಧಿಕ್ಕೃತಾ ಸರ್ವಜನ್ತುಭಿಃ
ಯಾರು ಸದಾ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ ಕಥಂ ನ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯಃ ಸುಜನೈಃ ಸ್ಯಾತ್ತು ದುರ್ಮತೇ
ಹುಡುಗಾ, ಇಂತಹವನನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡದೆ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು?
ಶೀಘ್ರಮಸ್ಮಾದ್ವ್ರಜಾನ್ಯತ್ರ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೇಗ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗು; ಇಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಯಥಾ ತ್ವಂ ಕಣ್ಟಕಾದೀನಾಮಸಹಿಷ್ಣುತಯಾ ವ್ಯಥಾಮ್
ನೀನು ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಹವುಗಳಿಂದ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ—
ವ್ಯಥಾ ಚಾಭಿಹತಾನಾಂ ತು ವಿದ್ಯತೇ ಭವತೋ ಽನ್ಯಥಾ
ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಡೆದವರಿಗೆ ನೋವು ಆಗುವುದು ಸಹಜ, ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.
ಏತದ್ವಿರುದ್ಧಾಚರಣಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಸದ್ಭಿರ್ವಿಗರ್ಹಿತಃ
ನೀನು ಹೀಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸದಾ ಒಳ್ಳೆಯವರಿಂದ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀಯೆ.
ಹನಿಷ್ಯಸಿ ಕಥಂ ಸತ್ಸುನಾಪ್ನೋಷಿ ವಚನೀಯತಾಮ್
ನೀನು ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು? ನಿನಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ.
ತ್ವಯಾ ಮೇ ಕೃತ್ಯದೋಷಸ್ಯ ಹಾನಿಶ್ಚ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ನಷ್ಟವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಪಸರ್ಪಣತಾಬುದ್ಧಿಮಹಮುತ್ಪಾದಯೇ ಸ್ಫುಟಮ್
ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಾಳುತ್ತೇನೆ.
ವಿರುದ್ಧಾಚರಣೋ ನಿತ್ಯಂ ಧರ್ಮದ್ರಿಷ್ ಕೋ ಲಭೇಚ್ಚ ಶಾಮ್
ಯಾರು ಸದಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುವುದೆ?
ಉವಾಚ ಸಂಕ್ರುದ್ಧ ಇವ ವ್ಯಾಧರೂಪೀ ಪಿನಾಕಧೃಕ್
ಆಗ ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ವ್ಯಾಘ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕೋಪಗೊಂಡಂತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ಕುತಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಥಮೋ ಜ್ಞಾನೀ ಕುತಃ ಶಂಭುಃ ಕುತಸ್ತಪಃ
ನೀನು ಹೇಗೆ ಮೊದಲ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ? ಶಂಭು ಹೇಗೆ? ನಿನಗೆ ತಪಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಬಂದಿದೆ?