ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟಾಂ ಚ ವಾಕಾಂ ಚ ಸುತೇ ಮಾಲ್ಯವತಸ್ತಥಾ
ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟಾ ಮತ್ತು ವಾಕಾ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಲ್ಯವತ್ನ ಮಗನನ್ನೂ ಅವನು ಪಡೆದನು.
ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ವೈಶ್ರವಣಂ ತಸ್ಯ ಸುಷುವೇ ದೇವವರ್ಣಿನೀ
ದೈವೀ ಸ್ವರೂಪವಿರುವ ದೇವಿಯು ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ ವೈಶ್ರವಣನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ರಾಕ್ಷಸೇನ ಚ ರೂಪೇಣ ಆಸುರೇಣ ಬಲೇನ ಚ
ಅವನಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸನ ರೂಪವೂ, ಅಸುರನ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇತ್ತು.
ಅಷ್ಟದಂಷ್ಟ್ರಂ ಹರಿಛ್ಮಶ್ರುಂ ಶಙ್ಕುಕರ್ಣಂ ವಿಲೋಹಿತಮ್
ಅವನಿಗೆ ಎಂಟು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಹಳದಿ ಗಡ್ಡ, ಶಂಖದಂತಿರುವ ಕಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಮೈ ಇದ್ದವು.
ವೈವರ್ತ್ತಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನಂ ಸಂಬುದ್ಧಂ ಚೈವ ಸಂಭವಾತ್
ಅವನಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ, ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅರಿವೂ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಕುತ್ಸಾಯಾಂ ಕ್ವಿತಿ ಶಬ್ದೋ ಽಯಂ ಶರೀರಂ ಬೇರಮುಚ್ಯತೇ
ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ 'ಕ್ವಿ' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನ ದೇಹವನ್ನು 'ಬೇರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ರವಸೋ ಽಪತ್ಯಂ ಸಾದೃಶ್ಯಾದ್ವಿಶ್ರವಾ ಇವ
ವಿಶ್ರವಸ್ಸಿನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರವಸ್ನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.
ಋದ್ರಯಾಂ ಕುಬೇರೋ ಽಜನಯದ್ವಿಶ್ರುತಂ ನಲಕೂಬರಮ್
ಕುಬೇರನು ಋದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನಳಕುಬೇರನನ್ನು ಪಡೆದನು.
ವಿಭೀಷಣಚತುರ್ಥಾಂಸ್ತು ಕೈಕಸ್ಯಜನಯತ್ಸುತಾನ್
ಕೈಕಸಿ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನು ನಾಲ್ಕನೆಯವನು.
ಚತುಷ್ಪಾದ್ವಿಂಶತಿಭುಜೋ ಮಹಾಕಾಯೋ ಮಹಾಬಲಃ
ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಕೈಗಳು, ದೊಡ್ಡ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದವು.
ರಾಕ್ಷಸೇನೌಜಸಾ ಯುಕ್ತೋ ರೂಪೇಣ ಚ ಬಲೇನ ಚ
ಅವನಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸನ ಶಕ್ತಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಬಲ ತುಂಬಿತ್ತು.
ವಿಸರ್ಗದಾರುಣಃ ಕ್ರೂರೋ ರಾವಣೋ ದ್ರಾವಣಸ್ತು ಸಃ
ಅವನಿಗೆ ಭಯಾನಕ ವಿಕಾರ, ಕ್ರೂರತೆ ಇದ್ದವು; ಅವನನ್ನು ರಾವಣನೆಂದು, ಡ್ರಾವಣನೆಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಚತುರ್ಯುಗಾನಿ ರಾಜಾಭೂತ್ ತ್ರಯೋದಶ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಹದಿನಮೂರು ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು.
ನಿಯುತಾನ್ಯೇಕಷಷ್ಟಿಂ ಚ ಶರದಾಂ ಗಣಿತಾನಿ ವೈ
ಅವನು ಅರವತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷ ಶರದ್ಕಾಲಗಳನ್ನು ಆಳಿದನು.
ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಂ ಚ ಘೋರಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಜಾಗರಮ್
ಅವನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.
ರಾಮಂ ದಾಶರಥಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಗಣಃ ಕ್ಷಯಮೀಯಿವಾನ್
ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಸಹಿತ ತನ್ನ ಬಳಗವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.
ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟಾಯಾಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಕನ್ಯಾ ಕುಮ್ಭೀನಸೀ ತಥಾ
ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪುತ್ರರು; ಕುಂಭೀನಸಿ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವೂ ಇದ್ದಳು.
ಕನ್ಯಾನುಪಾಲಿಕಾ ಚೈವ ವಾಕಾಯಾಃ ಪ್ರಸವಃ ಸ್ಮೃತಃ
ವಾಕೆಯ ಮಗುವಾಗಿ ಅನುಪಾಲಿಕಾ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವೂ ಜನಿಸಿದಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದಾರುಣಾಭಿಜನಾಃ ಸರ್ವೇ ದೇವೈರಪಿ ದುರಾಸದಾಃ
ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಾನಕ ವಂಶದವರು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲು ಅಸಾಧ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಾ ಚೇ ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಃ
ಯಕ್ಷರು, ಪೌಲಸ್ತ್ಯರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೂ ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ವೇದಾಧ್ಯಯನಶೀಲಾನಾಂ ತಪೋವ್ರತನಿಷೇವಿಣಾಮ್
ಅವರು ವೇದಪಾಠ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.
ಇತರೇ ಯೇ ಯಜ್ಞಜುಷಸ್ತೇ ವೈ ರಕ್ಷೋಗಣಾಸ್ತ್ರಯಃ
ಮತ್ತು ಇತರರು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವರು—ಇವರು ಮೂರು ವಿಧದ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಶಾಚರಗಣಾಸ್ತೇಷಾಂ ಚತ್ವಾರಃ ಕವಿಭಿಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ನಿಶಾಚರರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕವಿಗಳು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ಯೇತಾಃ ಸಪ್ತ ತೇಷಾಂ ವೈ ಜಾತಯೋ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಏಳು ರಾಕ್ಷಸರ ಜಾತಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವೃತ್ತಾಕ್ಷಾಃ ಪಿಙ್ಗಲಾಶ್ಚೈವ ಮಹಾಕಾಯಾ ಮಹೋದರಾಃ
ಅವರು ವೃತ್ತಾಕ್ಷಿಗಳು, ಪಿಂಗಣ ಬಣ್ಣದವರು, ದೇಹವೂ ಹೊತ್ತವರು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು.
ಆಕರ್ಣಾ ಹಾರಿತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಮುಞ್ಜಧೂಮ್ರೋರ್ಧ್ವಮೂರ್ಧಜಾಃ
ಕಿವಿಗಳು ಭುಜವರೆಗೂ ಉದ್ದವಾಗಿವೆ, ಕೂದಲು ಪಿಂಗಣ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಿಂತಿದೆ.
ತಾಮ್ರಾಸ್ಯಾ ಲಂಬಜಿಹ್ವೋಷ್ಠಾ ಲಂಬಭ್ರೂಸ್ಥೂಲನಾಸಿಕಾಃ
ಅವರು ತಾಮ್ರಮುಖ, ಉದುರಿದ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳಿರುವವರು, ಬಾಗಿದ ಭ್ರೂಗಳು, ದಪ್ಪ ಮೂಗಿನವರು.
ಮಹಾಘೋರಸ್ವರಾಶ್ಚೈವ ವಿಕಟೋದ್ಬದ್ಧಪಿಣ್ಡಿಕಾಃ
ಅವರ ಧ್ವನಿ ಭಯಾನಕ, ಅಂಗಗಳು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಉಬ್ಬಿದಂತಿವೆ.
ದಾರುಣಾಭಿಜನಾಃ ಕ್ರೂರಾಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಿಣಃ
ಭಯಾನಕ ವಂಶದವರು, ಕ್ರೂರರು, ಬಹುಪಾಲು ದುಃಖಕರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.
ವಿಚಿತ್ರಾಭರಣಾಶ್ಚಿತ್ರಮಾಲ್ಯಗನ್ಧಾನುಲೇಪನಾಃ
ವಿವಿಧ ಆಭರಣ, ಹೂಮಾಲೆ, ಸುಗಂಧ, ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.