ಏತೇಷಾಂ ಚಾನ್ವಯೇ ಜಾತಾನ್ವಿನೀತಾಂಸ್ತ್ರಿದಶಾ ದದುಃ
ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆನೆಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.
ದ್ವಿರದೋ ರದನದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಹಸ್ತೀ ಹಸ್ತಾತ್ಕರಾತ್ಕರೀ
ಎರಡು ದಂತಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಆನೆಯನ್ನು ದ್ವಿರದ ಎಂದು, ಕೈಯಂತೆ ಸೊಂಡಿಲಿರುವುದರಿಂದ ಹಸ್ತೀ ಅಥವಾ ಕರಾತ್ಕರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕುಞ್ಜರಃ ಕುಞ್ಜಚಾರಿತ್ವಾನ್ನಾಗೋ ನಗಮ್ಯಮಸ್ಯ ಯತ್
ಕುಂಜದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕುಂಜರ, ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದರಿಂದ ನಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಮಜಃ ಸಾಮಜಾತತ್ವಾದಿತಿ ನಿರ್ವಚನಕ್ರಮಃ
ಸಾಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದರಿಂದ ಸಾಮಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ — ಹೀಗೆ ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮ ಇದೆ.
ಬಲಸ್ಯಾನವಬೋಧೋ ಯೋ ಯಾ ಚೈಷಾಂ ಗೂಢಮುಷ್ಕತಾ
ಆನೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದು; ಅವುಗಳ ಗುಪ್ತವಾದ ಮುಷ್ಕಗಳು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ.
ದೇವದಾನಗನ್ಧರ್ವಪಿಶಾಚೋರಗರಕ್ಷಸಾಮ್
ದೇವತೆಗಳು, ದಾನಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು—
ಸಂಭೂತಿಶ್ಚ ಪ್ರಸೂತಿಶ್ಚ ನಾಮನಿರ್ವಚನಂ ತಥಾ
ಅವರ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಜನನ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳ ವಿವರಣೆ ಕೂಡ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೌಶಿಕ್ಯಾ ಹ್ಯಾಸಮುದ್ರಾತ್ತು ಗಙ್ಗಾಯಶ್ಚ ಯದುತ್ತರಮ್
ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ, ಕೌಶಿಕಿ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.
ಉತ್ತರಂ ಚೈವ ವಿಧ್ಯಸ್ಯ ಗಙ್ಗಾಯಾ ದಕ್ಷಿಣಂ ಚ ಯತ್
ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ,
ಅಪರೇಣೋತ್ಕಲಂ ಚೈವ ಕಾವೇರೀಭ್ಯಶ್ಚ ಪಶ್ಚಿಮಮ್
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಉತ್ಕಳದ ಕಡೆಗೂ, ಕಾವೇರಿ ನದಿಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ,
ಅಪರೇಣತು ಲೌಹಿತ್ಯಮಾಸಿಂಧೋಃ ಪಶ್ಚಿಮೇನ ತು
ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರ ಲೌಹಿತ್ಯದ ಕಡೆಗೂ, ಸಿಂಧುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ,
ಭೂತಾ ವಿಜಜ್ಞೇ ಭೂತಾಂಸ್ತು ರುದ್ರಸ್ಯಾನುಚರಾನಿಹ
ಅಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು—ಈ ಭೂತಗಳು ರುದ್ರನ ಸೇವಕರು.
ಲಂಬಕರ್ಣಾನ್ಪ್ರಲಂಬೌಷ್ಠಾನ್ ಲಂಬಜಿಹ್ವಾಂಸ್ತನೂದರಾನ್
ಇವರು ಉದ್ದವಾದ ಕಿವಿಗಳು, ಬಿದ್ದ ತುಟಿಗಳು, ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹೊಟ್ಟೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಕೃಷ್ಣಗೌರಾನ್ನೀಲಾಂಶ್ಚ ಶ್ವೇತಾನ್ವೈ ಲೋಹಿತಾನನಾನ್
ಇವರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ, ನೀಲಿ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪುಮುಖದವರಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಞ್ಜಕೇಶಾನ್ತ್ದೃಷ್ಟರೋಮ್ಣಃ ಸರ್ವಯಜ್ಞೋಪವೀತಿನಃ
ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೂದಲು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ರೋಮಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಚಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ವಿಕಟಾಂಶ್ಚೈವ ನಿರ್ಮಿತಾಂಶ್ಚ ದ್ವಿಜಿಹ್ವಕಾನ್
ಇವರಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರರೂ, ವಿಚಿತ್ರರೂ, ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಸರಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಸಮುದ್ರಾದ್ರಿನದೀಪುಲಿನಸೇವಿನಃ
ಇವರು ಉತ್ತಮ ಸರೋವರಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ನದಿತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು.
ದಂಷ್ಟ್ರಿಣೋ ನಖಿನಶ್ಚೈವ ನಿರ್ದನ್ತಾಂಶ್ಚ ವಿಜಿಹ್ವಕಾನ್
ಇವರಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಳ್ಳವರು, ಗರಳಳ್ಳವರು, ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದವರು, ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಏಕಪಾದಾನ್ದ್ವಿಪಾದಾಂಶ್ಚ ತ್ರಿಪಾದಾನ್ಬಹುಪಾದಕಾನ್
ಒಂದು ಕಾಲು, ಎರಡು ಕಾಲು, ಮೂರು ಕಾಲು, ಹಲವಾರು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ವತ್ರಗಾತಪ್ರತಿಘಾತಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ್ಕಾಮರೂಪಿಣಃ
ಇವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋದರೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದವರು, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳೂ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕೂಟದನ್ತಾನ್ಮಹಾಜಿಹ್ವಾನ್ವಿಕೇಶಾನ್ವಿಕೃತಾನನಾನ್
ಕುಯಿತ ಹಲ್ಲುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ನಾಲಿಗೆಗಳು, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಕೂದಲು, ವಿಕೃತ ಮುಖಗಳು ಇವರಲ್ಲಿವೆ.
ಧನ್ವಿನೋ ಮುದ್ಗರಧರಾ ನಸಿಶೂಲಧರಾಂಸ್ತಥಾ
ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದವರು, ದೊಡ್ಡ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದವರು, ಮೂಗಿನ ಶೂಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಅನ್ನಾದಾನ್ಪಿಶಿತಾದಾಂಶ್ಚ ಸುರಾಪಾನ್ಸೋಮಪಾಂಸ್ತಥಾ
ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವವರು, ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಕರು, ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳು, ಸೋಮಪಾನಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ನಕ್ತಞ್ಚರಾಃ ಖರಸ್ಪರ್ಶಾ ಘೋರಾಸ್ತೇಷಾಂ ನಿಶಾಚರಾಃ
ಇವರು ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಕಠಿಣರು, ಭಯಾನಕರರು—ಇವರು ನಿಶಾಚರ ಭೂತಗಳು.
ನೈಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಸ್ತಿ ಪುತ್ರಾ ವಾ ಸರ್ವೇ ತೇ ಹ್ಯೂರ್ಧ್ವರೇತಸಃ
ಇವರಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಮಕ್ಕಳೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲರೂ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸುಗಳು.
ಭವಪಾರಿಷದಾಸ್ತೇ ವೈ ಸರ್ವೇ ಭೂತಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ
ಈ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಭವನ ಪಾರಿಷದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಿಥುನೇನ ಪಿಶಾಚಾಂಶ್ಚ ವರ್ಣೇನ ಕಪಿಶೇನ ತು
ಆ ಜೋಡಿಯಿಂದ, ಕಪಿಶ ವರ್ಣದ ಪಿಶಾಚರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಯುಗ್ಮಾನಿ ಷೋಡಶಾದ್ಯಾನಿ ವರ್ತ್ತಮಾನಸ್ತದನ್ವಯಃ
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಜೋಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂತಾನವೂ ಇದ್ದವು.
ಛಗಲಶ್ಛಗಲಾ ಚೈವ ವಕ್ರೋ ವಕ್ರಮುಖೀ ತಥಾ
ಮೇಕೆಯೂ, ಆಕೆಯೂ, ವಕ್ರನು ಮತ್ತು ವಕ್ರಮುಖಿಯೂ ಇದ್ದರು.
ವಿಪಾದಶ್ಚ ವಿಪಾದೀ ಚ ಜ್ವಾಲಾ ಚಾಙ್ಗಾರಕಸ್ತಥಾ
ವಿಕಲಪಾದನೂ, ಅವನ ಹೆಂಗಸೂ, ಜ್ವಾಲೆಯೂ, ಅಂಗಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಕೂಡ ಇದ್ದನು.