ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಂಽಜನಶ್ಚೈವ ಸುಪ್ರತೀಕಶ್ಚ ವಾಮನಃ
ಅವನ ಪುತ್ರರು ಅಂಜನ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರತಿಕ, ವಾಮನ ಕೂಡ.
ದಿಗ್ಗಜಾನ್ಬಲಿನಶ್ಚೈವಾಭ್ರಮುರ್ಜ ನಯತಾಪ್ಸುಗಾನ್
ಅವನು ಬಲಿಷ್ಠ ದಿಕ್ಕಿನ ಆನೆಗಳನ್ನೂ, ಮೇಘದಂತೆ ಬಲವಂತಿಯಾದ ನೀರು ಹೊರುವವರನ್ನೂ ನಡೆಸಿದನು.
ಸಂಕೀರ್ಣೋ ಹ್ಯಞ್ಜನೋ ಯೋ ಽಸಾವೌಪವಾಹ್ಯೋ ಯಮಸ್ಯ ಸಃ
ಅಂಜನನು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದವನು, ಯಮನಿಗೆ ಜೂತಕ್ಕೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವನು.
ಪದ್ಮೋ ಮನ್ದಸ್ತು ಯೋ ಗೌರೋ ದ್ವಿಪೋ ಹ್ಯೈಲವಿಲಸ್ಯ ಚ
ಪದ್ಮ, ಮಂಡ, ಮತ್ತು ಐಲವಿಲೆಯ ಬಿಳಿ ದ್ವೀಪಿ.
ಪದ್ಮೋತ್ತಮಃ ಪದ್ಮಾಗುಲ್ಮೋ ಗಜೋ ವಾತಗಜೋ ಗಜಃ
ಪದ್ಮೋತ್ತಮ, ಪದ್ಮಾಗುಲ್ಮ, ಪದ್ಮ ಎಂಬ ಗಜ ಹಾಗೂ ವಾಯುಗಜ.
ಉದಗ್ರಭಾವೇನೋ ಪೇತಾ ಜಾಯನ್ತೇ ತಸ್ಯ ಚಾನ್ವಯೇ
ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಮಜಾಂಸ್ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾಗಾನನ್ಯಾನಪಿ ಕ್ರಮಾತ್
ಈಗ ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಮಜ ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಇತರ ನಾಗರನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಜಾತೌ ನಾಮ್ನಾ ಶ್ರುತೌ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸುಪ್ರತೀಕಪ್ರಮರ್ದನೌ
ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮರ್ಧನ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಲಿನಃ ಶಙ್ಕಿತಾಶ್ಚೈವ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತದ್ವಂಶಿನೋ ಗಜಾಃ
ಆ ವಂಶದ ಆನೆಗಳು ಬಲಿಷ್ಠರೂ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವವರೂ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತಾಮ್ರ ಪರ್ಣಶ್ಚ ತತ್ಪುತ್ರಾಃ ಸಂಘಚಾರಿವಿಷಾಣಿನಃ
ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಪರ್ಣ ಇವರ ಪುತ್ರರು; ಇವರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಬಾಗಿದ ದಂತಗಳಿರುವವರು.
ಶ್ಯಾಮತ್ವಗ್ರಸನಾಶುಣ್ಡಾ ನಾಗಾಃ ಪೀನಾಯತಾ ನನಾಃ
ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮ, ದೊಡ್ಡ ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ದಪ್ಪ, ವಿಶಾಲ ಸೊಂಡಿಲುಳ್ಳ ಆನೆಗಳು.
ಭಾರ್ಯಾ ಚೈವಾಙ್ಗನಾ ತಸ್ಯ ನೀಲವಲ್ಲಕ್ಷಣೌ ಸುತೌ
ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ, ಅವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು, ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ನೀಲಿ ವರ್ಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ.
ನೀಚೈರ್ಬದ್ಧಾಃ ಕುಲೇ ತಸ್ಯ ಜಾಯನ್ತೇ ನಿಬಿಡಾ ಗಜಾಃ
ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಕುಟುಂಬ ಬಂಧದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಸಮೀಪವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ತಸ್ಯ ಪ್ರಹಾರೀ ಸಂಪಾತಿಃ ಪೃಥುಶ್ಚೇತಿ ಸುತಾಸ್ತ್ರಯಃ
ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಹಾರಿ, ಸಂಪಾತಿ ಮತ್ತು ಪೃಥು ಎಂಬ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.
ಜಾಯನ್ತೇ ಮೃದುಸಂಭೋಗಾ ವಂಶೇ ತಸ್ಯ ಮತಙ್ಗಜಾಃ
ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ, ಸೌಮ್ಯ ಸಂಭೋಗವಿರುವ ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ಸುತೌ ಜಾತೌ ತಯೋಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಮಾಥಿಪುರುಷೌ ಸ್ಮೃತೌ
ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಸುದರ್ಶನಾಃ ಸುವರ್ಷ್ಮಾಣಃ ಪದ್ಮಾಭಾಃ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾಃ
ಅವರು ಸುಂದರರು, ಸುಗಟು, ತಾವರೆ ಹೂವಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜಜ್ಞೇ ಚಾನ್ದ್ರಮಸಃ ಸಾಮ್ನಃ ಕುಮುದಃ ಕುಮುದದ್ಯುತಿಃ
ಚಂದ್ರನ ಸಾಮನಿಂದ ಕುಮುದ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನು ಕುಮುದ ಹೂವಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಶೈಲಜೀಮೂತಸಂಕಾಶಾನ್ಸುಬುದ್ಧಾನ್ಬಲಿನೋ ವರಾನ್
ಅವರು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳಂತೆ, ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಬಲವೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಏತಾನ್ದೇವಾಸುರೇ ಯುದ್ಧೇ ಜಯಾರ್ಥಂ ಜಗೃಹುಃ ಸುರಾಃ
ದೇವತೆಗಳು ದೇವಾಸುರರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.
ಏತೇಷಾಂ ಚಾನ್ವಯೇ ಜಾತಾನ್ವಿನೀತಾಂಸ್ತ್ರಿದಶಾ ದದುಃ
ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆನೆಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.
ದ್ವಿರದೋ ರದನದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಹಸ್ತೀ ಹಸ್ತಾತ್ಕರಾತ್ಕರೀ
ಎರಡು ದಂತಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಆನೆಯನ್ನು ದ್ವಿರದ ಎಂದು, ಕೈಯಂತೆ ಸೊಂಡಿಲಿರುವುದರಿಂದ ಹಸ್ತೀ ಅಥವಾ ಕರಾತ್ಕರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕುಞ್ಜರಃ ಕುಞ್ಜಚಾರಿತ್ವಾನ್ನಾಗೋ ನಗಮ್ಯಮಸ್ಯ ಯತ್
ಕುಂಜದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕುಂಜರ, ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದರಿಂದ ನಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಮಜಃ ಸಾಮಜಾತತ್ವಾದಿತಿ ನಿರ್ವಚನಕ್ರಮಃ
ಸಾಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದರಿಂದ ಸಾಮಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ — ಹೀಗೆ ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮ ಇದೆ.
ಬಲಸ್ಯಾನವಬೋಧೋ ಯೋ ಯಾ ಚೈಷಾಂ ಗೂಢಮುಷ್ಕತಾ
ಆನೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದು; ಅವುಗಳ ಗುಪ್ತವಾದ ಮುಷ್ಕಗಳು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ.
ದೇವದಾನಗನ್ಧರ್ವಪಿಶಾಚೋರಗರಕ್ಷಸಾಮ್
ದೇವತೆಗಳು, ದಾನಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು—
ಸಂಭೂತಿಶ್ಚ ಪ್ರಸೂತಿಶ್ಚ ನಾಮನಿರ್ವಚನಂ ತಥಾ
ಅವರ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಜನನ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳ ವಿವರಣೆ ಕೂಡ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೌಶಿಕ್ಯಾ ಹ್ಯಾಸಮುದ್ರಾತ್ತು ಗಙ್ಗಾಯಶ್ಚ ಯದುತ್ತರಮ್
ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ, ಕೌಶಿಕಿ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.
ಉತ್ತರಂ ಚೈವ ವಿಧ್ಯಸ್ಯ ಗಙ್ಗಾಯಾ ದಕ್ಷಿಣಂ ಚ ಯತ್
ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ,
ಅಪರೇಣೋತ್ಕಲಂ ಚೈವ ಕಾವೇರೀಭ್ಯಶ್ಚ ಪಶ್ಚಿಮಮ್
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಉತ್ಕಳದ ಕಡೆಗೂ, ಕಾವೇರಿ ನದಿಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ,