ಯಕ್ಷೈ ರಾಕ್ಷಸಗನ್ಧರ್ವೈರಪ್ಸರೋಭಿರ್ಯಥಾ ಪುರಾ
ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಂತೆ,
ತೇಷಾಂ ಪಾತ್ರವಿಶೇಷಾಂಶ್ಚ ದೋಗ್ಧಾರಂ ಕ್ಷೀರಮೇವ ಚ
ಅವರ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಹಾಲುಹರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಹಾಲು—
ಯಥಾ ಕ್ಷೀರವಿಶೇಷಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನೇವಾನುಪೂರ್ವಶಃ
ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಲಿನ ರೂಪಗಳು ಹೇಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರುವವೆಯೋ,
ಕುದ್ಧೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ಪೂರ್ವೈಃ ಕಾರಣಂ ಬ್ರೂಹಿ ತದ್ಧಿ ನಃ
ಹಳೆಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಆ ಕಾರಣವನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು.
ಏಕಾಗ್ರಾಃ ಪ್ರಯತಾಶ್ಚೈವ ಶುಶ್ರೂಷಧ್ವಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಗಮನವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.
ವರ್ತ್ತನೀಯಮಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಾವ್ರತಾಯ ಕಥಞ್ಚನ
ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ವ್ರತವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.
ರಹಸ್ಯಮೃಷಿಭಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶೃಣುಯಾದ್ಯೋ ಽನಸೂಯಕಃ
ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದವನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲಿ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ನ ಸ ಶೋಚೇತ್ಕೃತಾಕೃತಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನು ಮಾಡಿದದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡದದ್ದಕ್ಕೂ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅತ್ರಿವಂಶಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಹ್ಯಙ್ಗೋ ನಾಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಅತ್ರಿಯ ವಂಶದಿಂದ ಅಂಗ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಜಾತೋ ಮೃತ್ಯುಸುತಾಯಾಂ ವೈ ಸುನೀಥಾಯಾಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮಗಳು ಸುನೀತೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು.
ಸ ಧರ್ಮಂ ವೃಷ್ಠತಃ ಕೃತ್ವಾ ಕಾಮಾಲ್ಲೋಕೇಷ್ವರ್ತತ
ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ನಂತರ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದನು.
ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯತಿಕ್ರಮ್ಯ ಸೋ ಽಧರ್ಮೇ ನಿರತೋ ಽಭವತ್
ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಅವನು ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದನು.
ನ ಪಿಬನ್ತಿ ತದಾ ಸೋಮಂ ಮಹಾಯಜ್ಞೇಷು ದೇವತಾಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಸೋಮವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ.
ಆಸೀತ್ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಕ್ರೂರೇಯಂ ವಿನಾಶೇ ಪ್ರತ್ಯುಪಸ್ಥಿತೇ
ನಾಶವು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕ್ರೂರವಾದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಮಯಿ ಯಜ್ಞಾ ವಿಧಾತವ್ಯಾ ಮಯಿ ಹೋತವ್ಯಮಿತ್ಯಪಿ
"ಯಜ್ಞಗಳು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಹೋಮವೂ ನನಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಊಚುರ್ಮಹರ್ಷಯಃ ಸರ್ವೇ ಮರೀಚಿಪ್ರಮುಖಾಸ್ತದಾ
ಆಗ ಮಾರೀಚಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ತ್ವಂ ಮಾ ಕಾರ್ಷೀರಧರ್ಮಂ ವೈ ನೈಷ ಧರ್ಮಃ ಸನಾತನಃ
"ನೀನು ಅಧರ್ಮ ಮಾಡಬೇಡ; ಇದು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವಲ್ಲ."
ಪಾಲಯಿಷ್ಯೇ ಪ್ರಜಾಶ್ಚೇತಿ ಪೂರ್ವಂ ತೇ ಸಮಯಃ ಕೃತಃ
"ನಾನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವೆನು" ಎಂದು ನೀನು ಮೊದಲು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೆ.
ವೇನಃ ಪ್ರಹಸ್ಯ ದುರ್ಬುದ್ಧಿರ್ವಿದಿತೇನ ಚ ಕೋವಿದಃ
ವೇನನು ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಗುತ್ತಾ, ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಜಾಣತನದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ವೀರ್ಯಣ ತಪಸಾ ಸತ್ಯೈರ್ಮಯಾ ವಾ ಕಃ ಸಮೋ ಭುವಿ
"ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮಾನ ಯಾರು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಪ್ರಭವಂ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ಧರ್ಮಾಣಾಂ ಚ ವಿಶೇಷತಃ
ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಮೂಲವೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮಗಳ ಆದಿಯೂ ನಾನು.
ಸೃಜೇಯಂ ವಾ ಗ್ರಸೇಯಂ ವಾ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ
ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿ ಅಥವಾ ನಾಶಮಾಡಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಅನುನೇತುಂ ತದಾ ವೇನಸ್ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಮಹರ್ಷಯಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೇನನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡರು.
ತತೋ ಽಸ್ಯ ವಾಮಹಸ್ತಂ ತೇ ಮಮನ್ಥುರ್ಭೃಶಕೋಪಿತಾಃ
ಅವರು ಬಹಳ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ಎಡಗೈಯನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಹಿಂಡಿದರು.
ಹ್ರಸ್ವೋ ಽತಿಮಾತ್ರಂ ಪುರುಷಃ ಕೃಷ್ಣಶ್ಚಾಪಿ ಬಭೂವ ಹ
ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನಾಗಿ ಹೊರಬಂದನು.
ತಮಾರ್ತ್ತಂ ವಿಹ್ವಲಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಷೀದೇತ್ಯಬ್ರುವನ್ಕಿಲ
ಅವನನ್ನು ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲದಿಂದ ನೋಡಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, 'ಕುಳಿತುಕೋ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಧೀವರಾನಸೃಜಚ್ಚಾಪಿ ವೇನಕಲ್ಮಷಸಂಭವಾನ್
ವೇನನ ಪಾಪದಿಂದ ಅವನು ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.
ಅಧರ್ಮರುಚಯಶ್ಚಾಪಿ ವಿದ್ಧಿ ತಾನ್ವೇನಕಲ್ಮಷಾನ್
ವೇನನ ಪಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಅಧರ್ಮದ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಅರಣೀಮಿವ ಸಂರಬ್ಧಾ ಮಮನ್ಥುರ್ಜಾತಮನ್ಯವಃ
ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುವ ಮರದ ಕಡ್ಡಿಗಳಂತೆ, ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ಹಿಂಡಿದರು.
ಪೃಥೋಃ ಕರತಲಾದ್ವಾಪಿ ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಃ ಪೃಷುಸ್ತತಃ
ಪೃಥುವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಪೃಥು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು.