ಸತ್ಯಶ್ರಿಯಾಶ್ಚ ವಿದ್ವಾಂಸಃ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಹಣತತ್ಪರಾಃ
ಸತ್ಯಶ್ರಿಯನ ಶಿಷ್ಯರು ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.
ಬಾಷ್ಕಲಿಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜ ಇತಿ ಶಾಖಾಪ್ರವರ್ತ್ತಕಾಃ
ಬಾಷ್ಕಲ ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜರು ಶಾಖೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಜನಕಸ್ಯ ಸ ಯಜ್ಞೇ ವೈ ವಿನಾಶಾಮಗಮದ್ದ್ವಿಜಾಃ
ಜನಕನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಜರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅನರ್ಥ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಜನಕಸ್ಯಾಶ್ವಮೇಧೇ ತು ಕಥ ವಾದಾಭ್ಯಜಾಯತ
ಜನಕನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಾದವಿವಾದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯಥಾ ವೃತ್ತಮಾಚಕ್ಷ್ತ್ರ ವಿದಿತಂ ತವ
ಈ ಎಲ್ಲವು ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಋಷೀಣಾಂ ಹಿ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತ್ರಾಜಗ್ಮುರನೇಕಶಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಋಷಿಗಳು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು.
ಆಗತಾನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜಿಜ್ಞಾಸಾಸ್ಯಾಭವತ್ತತಃ
ಬಂದಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೋಡಿ ಕುತೂಹಲವು ಹುಟ್ಟಿತು.
ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮನಸಾ ಬುದ್ಧಿಂ ಚಕ್ರೇ ಜನಾಧಿಪಃ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಮಾಡಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಗ್ರಾಮಾನ್ರತ್ನಾನಿ ದಾಸೀಸ್ಛ ಮುನೀನ್ಪ್ರಾಹ ನರಾಧಿಪಃ
ರಾಜನು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ದಾಸಿಯರನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಯದೇತದಾಹೃತಂ ವಿತ್ತಂ ಯೋ ವಾ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮೋ ಭವೇತ್
ಯಾವ ಸಂಪತ್ತು ತಂದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ—
ಜನಕಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಋಷಯಸ್ತೇ ಶ್ರುತಿಕ್ಷಮಾಃ
ಜನಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು—
ಆಹ್ವಯಾಞ್ಚಕ್ರಿರೇ ಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ವೇದಜ್ಞಾನಮದೋಲ್ಬಣಾನ್
ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ತಮ್ಮ ವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.
ಮಮೈತನ್ನ ತವೇತ್ಯನ್ಯೋ ಬ್ರೂಹಿ ವಾ ಕಿಂ ವಿಕತ್ಥಸೇ
ಇದು ನನ್ನದು, ನಿನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡು — ಏಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಅಥಾನ್ಯಸ್ತತ್ರವೈ ವಿದ್ವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತು ಸುತಃ ಕವಿಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ, ಕವಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು ಇದ್ದನು.
ಬ್ರಹ್ಮಣೋಂಽಶಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಸುಸ್ವರಮ್
ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವನು ಮಧುರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ನಯಸ್ವ ಚ ಗೃಹಂವತ್ಸ ಮಮೈತನ್ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ
ಮಗನೇ, ಇದನ್ನು ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು; ಇದು ನನ್ನದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ.
ಯೋ ವಾ ನ ಪ್ರೀಯತೇ ವಿದ್ವಾನ್ಸಮಾಹ್ವಯತು ಮಾಚಿರಮ್
ಯಾರಾದರೂ ಜ್ಞಾನಿಯು ಸಂತೋಷಪಡದಿದ್ದರೆ, ತಡವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯಲಿ.
ತಾನುವಾಚ ತತಃ ಸ್ವಸ್ಥೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಹಸನ್ನಿವ
ಆಗ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ವದಾಮಹೇ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಜಿಜ್ಞಾಸಂತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್
ನಾವು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡೋಣ.
ಸಹಸ್ರಧಾ ಶುಭೈರರ್ಥೈಃ ಸುಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನಸಂಭವೈಃ
ಸಾವಿರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶುಭವಾದ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನದಿಂದ ಉದಯವಾಗುವಂತೆ.
ಸಂತ್ಯುತ್ತಮಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಾ ನೃಪಸ್ಯಾಪಿ ಪರೀಕ್ಷಕಾಃ
ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು ರಾಜನನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವವರು.
ಋಷಯಸ್ತ್ವೇಕತಃ ಸರ್ವೇ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ತಥೈಕತಃ
ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಒಂದೆಡೆ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಇದ್ದನು.
ಏಕೈಕಶಸ್ತತಃ ಪೃಷ್ಟಾ ನೈವೋತ್ತರಮಥಾಬ್ರುವನ್
ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದರೂ, ಯಾರೂ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
ಶಾಕಲ್ಯಮಿತಿ ಹೋವಾಚ ವಾದಕರ್ತ್ತಾರಮಞ್ಜಸಾ
ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ವಾದಿಸುವವನನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಶಾಕಲ್ಯ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಪಣಸ್ತು ಯಜಮಾನೇನ ಬದ್ಧೋ ನೀತೋ ಯಥಾ ಧೃತಃ
ಯಜಮಾನನು ಪಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಪ್ರೋವಾಚ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಂ ಸಪುರುಷಂ ಮುನಿಸನ್ನಿಧೌ
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರೊಡನೆ, ಮುನಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ವಿದ್ಯಾಧನಂ ಮಹಾಸಾರಂ ಸ್ವಯಙ್ಗ್ರಾಹಂ ಜಿಘೃಕ್ಷಸಿ
ನೀನು ಮಹಾಸಾರವಾದ ವಿದ್ಯಾಧನವನ್ನು ನಿನ್ನದು ಎಂದು ಹಿಡಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಾನಾಂ ಬಲಂ ವಿದ್ಧಿ ವಿದ್ಯಾತತ್ತ್ವಾರ್ಥದರ್ಶನಮ್
ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇರುವವರ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿ.
ಕಾಮಪ್ರರ್ಶ್ನಧನಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಕಾಮಪ್ರಶ್ನಂ ವದಾಮಹೇ
ಕಾಮಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಧನವಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾವು ಕಾಮಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡೋಣ.
ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಕಲ್ಯಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ
ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಾಕಲ್ಯನು ಕೋಪದಿಂದ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದು, ಅಚೇತನನಾದನು.