ದ್ವೈಪಾಯನ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ವಿಷ್ಣೋರಂಶಃ ಸನಾತನಃ
ದ್ವೈಪಾಯನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವ್ಯಾಸನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಅಂಶ.
ಅಥ ಶಿಷ್ಯಾನ್ಸಜಗ್ರಾಹ ಚತುರೋ ವೇದಕಾರಣಾತ್
ನಂತರ, ವೇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.
ಚತುರ್ಥಂ ಪೈಲಮೇತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಲೋಮಹರ್ಷಣಮ್
ಅವರಲ್ಲಿ ಪೈಲನು ನಾಲ್ಕನೆಯವನು, ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಐದನೆಯವನು.
ಯಜುರ್ವೇದಪ್ರವಕ್ತಾರಂ ವೈಶಂಪಾಯನಮೇವ ಚ
ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ವಿವರಿಸುವವನಾಗಿ ವೈಶಂಪಾಯನನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು.
ತಥೈವಾಥರ್ ವವೇದಸ್ಯ ಸುಮನ್ತುಮೃಷಿಸತ್ತಮಮ್
ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಯಾದ ಸುಮಂತುವನ್ನು ಕೂಡ ನೇಮಿಸಿದರು.
ಮಾಂ ಚೈವ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಭಗವಾನೀಶ್ವರಃ ಪ್ರಭುಃ
ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಗವಂತನು ನನ್ನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಚಾತುರ್ಹೇತ್ರಮಭೂತ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೇನ ಯಜ್ಞಮಕಲ್ಪಯತ್
ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪುರೋಹಿತರು ಉಂಟಾದರು ಮತ್ತು ಅವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆ ಪ್ರಕಾರ ರೂಪಿಸಿದನು.
ಔದ್ಗಾತ್ರಂ ಸಾಮಭಿಶ್ಚಕ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಂ ಚಾಪ್ಯಥರ್ವಭಿಃ
ಸಾಮಗಾನಗಳಿಂದ ಉದ್ಗಾತೃ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಅಥರ್ವಣರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಹೋತೃಕಂ ಕಲ್ಪಯತ್ತೇನ ಯಜುರ್ವೇದಂ ಜಗತ್ಪತಿಃ
ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಯಜುರ್ವೇದದೊಂದಿಗೆ ಹೊತ್ರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು.
ರಾ೫ಸ್ತ್ವಥರ್ವವೇದೇನ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣ್ಯಕಾರಯತ್
ಅಥರ್ವವೇದದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
ಪುರಾಮಸಂಹಿತಾಂ ಚಕ್ರೇ ಪುರಾಣಾರ್ಥವಿಶಾರದಃ
ಪುರಾಣಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿದ್ದವನು ಬಹುಕಾಲ ಹಿಂದೆ ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಯಜನಾತ್ಸ ಯಜುರ್ವೇದ ಇತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವಿನಿಶ್ಚಯಃ
ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಯಜುರ್ವೇದ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
ಶತೇನೋದ್ಧತವೀರ್ಯಸ್ತು ಋತ್ವಿಗ್ಭಿರ್ವೇದಪಾರಗೈಃ
ನೂರರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ವೇದಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದನು.
ಋಚೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪೈಲಸ್ತು ವ್ಯಭಜತ್ತು ದ್ವಿಧಾ ಪುನಃ
ಪೈಲನು ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.
ಇನ್ದ್ರಪ್ರಮತ್ತಯೇ ಚೈಕಾಂ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಬಾಷ್ಕಲಾಯ ಚ
ಒಂದು ಇಂದ್ರಪ್ರಮತ್ತನಿಗೆ, ಎರಡನೆಯದು ಬಾಷ್ಕಲನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಶಿಷ್ಯಾನಧ್ಯಾಪಯಾ ಮಾಸ ಶುಶ್ರುಷಾಭಿರತಾನ್ಹಿತಾನ್
ಆಚಾರ್ಯನು ಸೇವೆಗೆ ಮತ್ತು ಹಿತಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾಕಿದ್ದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಪಾಠ ಮಾಡಿದರು.
ಪಾರಾಶರೀಂ ತೃತೀಯಾಂ ತು ಯಾ೫ವಲ್ಕ್ಯಾಮಥಾಪರಾಮ್
ಮೂರನೆಯದು ಪಾರಾಶರನಿಗೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಅಧ್ಯಾಪಯನ್ಮಹಾಭಾಗಂ ಮಾಣ್ಡೂಕೇಯಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್
ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯನಿಗೆ ಪಾಠವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.
ಸತ್ಯಸ್ರವಾಃ ಸತ್ಯಹಿತಂ ಪುತ್ರಮಧ್ಯಾಪಯದ್ವಿಭುಃ
ಸತ್ಯಸ್ರವನು ಸತ್ಯವಂತನೂ ಧರ್ಮಪರನೂ ಆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಪಾಠ ಮಾಡಿದರು.
ಸತ್ಯಶ್ರಿಯಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಸತ್ಯ ಧರ್ಮಪರಾಯಣಮ್
ಸತ್ಯಶ್ರಿಯನಿಗೆ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಿಗೆ ಪಾಠವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.
ಸತ್ಯಶ್ರಿಯಾಶ್ಚ ವಿದ್ವಾಂಸಃ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಹಣತತ್ಪರಾಃ
ಸತ್ಯಶ್ರಿಯನ ಶಿಷ್ಯರು ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.
ಬಾಷ್ಕಲಿಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜ ಇತಿ ಶಾಖಾಪ್ರವರ್ತ್ತಕಾಃ
ಬಾಷ್ಕಲ ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜರು ಶಾಖೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಜನಕಸ್ಯ ಸ ಯಜ್ಞೇ ವೈ ವಿನಾಶಾಮಗಮದ್ದ್ವಿಜಾಃ
ಜನಕನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಜರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅನರ್ಥ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಜನಕಸ್ಯಾಶ್ವಮೇಧೇ ತು ಕಥ ವಾದಾಭ್ಯಜಾಯತ
ಜನಕನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಾದವಿವಾದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯಥಾ ವೃತ್ತಮಾಚಕ್ಷ್ತ್ರ ವಿದಿತಂ ತವ
ಈ ಎಲ್ಲವು ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಋಷೀಣಾಂ ಹಿ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತ್ರಾಜಗ್ಮುರನೇಕಶಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಋಷಿಗಳು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು.
ಆಗತಾನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜಿಜ್ಞಾಸಾಸ್ಯಾಭವತ್ತತಃ
ಬಂದಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೋಡಿ ಕುತೂಹಲವು ಹುಟ್ಟಿತು.
ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮನಸಾ ಬುದ್ಧಿಂ ಚಕ್ರೇ ಜನಾಧಿಪಃ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಮಾಡಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಗ್ರಾಮಾನ್ರತ್ನಾನಿ ದಾಸೀಸ್ಛ ಮುನೀನ್ಪ್ರಾಹ ನರಾಧಿಪಃ
ರಾಜನು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ದಾಸಿಯರನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಯದೇತದಾಹೃತಂ ವಿತ್ತಂ ಯೋ ವಾ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮೋ ಭವೇತ್
ಯಾವ ಸಂಪತ್ತು ತಂದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ—