ಲವೌ ದ್ವಾವೇವ ರಾಕಾಯಾಂ ಕಾಲೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಽಪರಾಹ್ಣಕಃ
ಹುಣ್ಣಿಮೆ ರಾತ್ರಿ, ಕೇವಲ ಎರಡು ಲವಗಳು ಅಪರಾಹ್ನ ಕಾಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಸಾಯಾಹ್ನೇ ಪ್ರತಿಪನ್ನೇ ಚ ಸ ಕಾಲಃ ಪೌರ್ಣಮಾಸಿಕಃ
ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯುಗಾನ್ತರೋದಿತೇ ಚೈವ ಲೇಶಾರ್ದ್ಧೇ ಶಶಿನಃ ಕ್ರಮಾತ್
ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಯಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಸಮೌ ಸ್ಯಾತಾಂ ತೌ ವ್ಯತೀಪಾತ ಏವ ಸಃ
ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಗ ಕ್ಷಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ ವೈ ವಷಟಾಕ್ರಿಯಾಕಾಲಃ ಸದ್ಯಃ ಕಾಲಂ ವಿಧೀಯತೇ
ಅದು ವಷಟ್ಕಾರ್ಯೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲ, ಕೂಡಲೇ ವಿಧಿಸಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಯ.
ತತೋ ವಿರಜ್ಯತೇ ನಕ್ತಂ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಂ ನಿಶಾಕರಃ
ಆ ನಂತರ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನು ದೋಷವಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಾವಪರಾಹ್ಣೇ ತು ಪೂರ್ಣಾತ್ಮಾನೌ ತು ಪೂರ್ಣಿಮಾ
ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಇಬ್ಬರೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವಾಗ, ಅದು ಹುಣ್ಣಿಮೆ.
ತಸ್ಮಾದನುಮತಿರ್ನಾಮ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಪ್ರಥಮಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೊದಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಅನುಮತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
ರಞ್ಜನಾಚ್ಚೈವ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ರಾಕೇತಿ ಕವಯೋ ಽಬ್ರುವನ್
ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬರುವುದರಿಂದ, ಕವಿಗಳು ಅದನ್ನು ರಾಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ರಾಕಾ ಪಞ್ಚದಶೀ ರಾತ್ರಿರಮಾವಾಸ್ಯಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಾ
ರಾಕಾ ಹನ್ನೆರಡನೇ ರಾತ್ರಿ, ನಂತರ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯೌಂ ತೌ ಯದಾ ತದ್ವರ್ಶ ಉಚ್ಯತೇ
ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದಾಗುವಾಗ, ಅದನ್ನು ವರ್ಷವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ ಕುಹುಮಾತ್ರಶ್ಚ ಪರ್ವಕಾಲಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಕುಹು, ಮಾಟ್ರಾ ಮತ್ತು ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ ಎಂಬುವು ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳ ಕಾಲಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗಿವೆ.
ದಿವಸಾರ್ದ್ಧೇನ ರಾತ್ರ್ಯಾ ಚ ಸೂರ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತು ಚನ್ದ್ರಮಾಃ
ಅರ್ಧ ದಿನ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
ದ್ವೌ ಕಾಲೌ ಸಂಗಮಂ ಚೈವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ನಿಯತಂ ರವಿಃ
ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಧಿ ಇವೆ; ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ವಿಮುಚ್ಯಮಾನಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತಯೋರ್ಮಣ್ಡಲಯೋಸ್ತು ವೈ
ಅವರಿಬ್ಬರ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ವೃತ್ತಗಳ ನಡುವೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಏತದೃತುಮುಖಂ ಜ್ಞೇಯಮಮಾ ವಾಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪರ್ವಣಃ
ಇದು ಋತುವಿನ ಆರಂಭ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಮಾಸದ ಹಬ್ಬದ ಆರಂಭವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ತಸ್ಮಾದ್ದಿವಾ ಹ್ಯಮಾವಾಸ್ಯಾಂ ಗೃಹ್ಯತೇ ಽಸೌ ದಿವಾಕರಃ
ಆದ್ದರಿಂದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲಾನಾಮಪಿ ಚೈತಾಸಾಂ ವೃದ್ಧಿಹಾನ್ಯಾ ಜಲಾತ್ಮನಃ
ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ನೀರಿನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಕಡಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ದರ್ಶಯೇತಾಮಥಾತ್ಮಾನಂ ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸಾವುಭೌ
ಆಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವಿಲವೋನಮಹೋರಾತ್ರಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಸ್ಪೃಶತೇ ಶಶೀ
ಎರಡು ಲವಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕುಹೇತಿ ಕೋಕಿಲೇನೋಕ್ತೋ ಯಃ ಸ ಕಾಲಃ ಸಮಾಪ್ಯತೇ
ಕೋಗಿಲೆ 'ಕುಹು' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಆ ಕಾಲ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿನೀವಾಲೀಪ್ರಮಾಣಸ್ತು ಕ್ಷೀಣಶೇಷೋ ನಿಶಾಕರಃ
ಸಿನೀವಾಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದರೆ ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣವಾಗುವಾಗ ಉಳಿದ ಭಾಗ.
ಅನುಮತ್ಯಾಶ್ಚರಾಕಾಯಾಃ ಸಿನೀವಾಲ್ಯಾಃ ಕುಹೂಂವಿನಾ
ಅನುಮತಿ, ಚರಾ, ಸಿನೀವಾಳಿ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ, ಕುಹುವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯವ್ಯತೀಪಾತೇ ಸಂಗತೇ ಪೂರ್ಣಿಮಾನ್ತರೇ
ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಸಂಯೋಗವಾಗುವಾಗ, ಪೌರ್ಣಮಿಯ ನಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.
ಕಾಲಃ ಕಹೂಸಿನೀವಾಲ್ಯೋಃ ಸಾಮುದ್ರಸ್ಯ ತು ಮಧ್ಯತಃ
ಕುಹು ಮತ್ತು ಸಿನೀವಾಳಿಯ ಕಾಲವು ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಸ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ವೈ ರಜನ್ಯಾಂ ಪರ್ವಸಂಧಿಷು
ಹೀಗಾಗಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ.
ಯಸ್ಮಾದಾ ದಾಪ್ಯಾಯತೇ ಸೋಮಃ ಪಞ್ಚದಶ್ಯಾಂ ತು ಪೂರ್ಣಿಮಾ
ಏಕೆಂದರೆ ಚಂದ್ರನು ಹದಿನೈದನೇ ದಿನದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗಿ, ಪೌರ್ಣಮಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಕಲಾಃ ಪಞ್ಚದಶ ಸೋಮೇನಾಸ್ಯ ತು ಷೋಡಶೀ
ಆದ್ದರಿಂದ ಹದಿನೈದು ಭಾಗಗಳು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಸೇರಿವೆ, ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗ ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.
ಇತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ದೇವಾಃ ಸೋಮಪಾಃ ಸೋಮವರ್ದ್ಧನಾಃ
ಹೀಗೆ, ಇವರು ದೇವತೆಗಳಾದ ಪಿತೃಗಳು, ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವವರು, ಸೋಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು.
ಅತಃ ಪಿತೄನ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಾಸಶ್ರಾದ್ಧಭುಜಸ್ತು ಯೇ
ಈಗ ನಾನು ಮಾಸಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.