ಐಶ್ವರ್ಯಂ ಪರಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಥಿತತೇಜಸಃ
ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದಿರಿ.
ಪರಿಭವಮಿದಮುತ್ತಮಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಪಶುಪತಿದಯಿತಮಿದಂ ವ್ರತಂ ಚರಧ್ವಮ್
ಈ ಮಹೋನ್ನತ ಗೌರವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪಶುಪತಿ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ.
ಸರ್ವಪಾಪವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ರುದ್ರಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ
ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ರುದ್ರನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಐಲಃ ಪುರೂರವಾಃ ಸೂತ ಕಥಂ ವಾತರ್ಪಯತ್ಪಿತೄನ್
ಸೂತ, ಐಲನು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು?
ಐಲಸ್ಯಾದಿತ್ಯಸಂಯೋಗಂ ಸೋಮಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಐಲನು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸೋಮನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳು.
ಹ್ರಾಸವೃದ್ಧೀ ಪಿದೃಮತಃ ಪಿತ್ರ್ಯಸ್ಯ ಚ ವಿನಿರ್ಣಯಮ್
ಪಿತೃಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಳ, ಪಿತೃಕರ್ಮದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸು.
ಕಾವ್ಯಾಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಮೌಮ್ಯಾನಾಂ ಪಿತೄಣಾಞ್ಚೈವ ದರ್ಶನಮ್
ಕಾವ್ಯರು, ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯರು ಎಂಬ ಪಿತೃಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸು.
ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪರ್ವಾಣಿ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅಮಾವಸ್ಯಾಂ ನಿವಸತ ಏಕರಾತ್ರೈಕಮಣ್ಡಲೌ
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಒಂದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಬೇಕು.
ಅಮಾವಸ್ಯಾಮಮಾವಾಸ್ಯಾಂ ಮಾತಾಮಹಪಿತಾಮಹೌ
ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು, ತಾಯಿಯ ತಂದೆಯೂ ತಂದೆಯ ತಂದೆಯೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಸ್ಯನ್ದಮಾನಾತ್ಸೋಮಾತ್ತು ಪಿತ್ರರ್ಥಂ ತು ಪರಿಶ್ರವಾನ್
ಸೋಮದಿಂದ ಹರಿದುಬರುವುದನ್ನು ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಉಪಾಸ್ತೇ ಪಿತೃಮನ್ತಂ ತಂ ಸೋಮಂ ದಿವಿ ಸಮಾಸ್ಥಿತಃ
ಆ ಪಿತೃಪೂರ್ಣ ಸೋಮವನ್ನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಿನೀವಾಲೀಪ್ರಮಾಣೇಭ್ಯಃ ಸಿನೀವಾಲೀಮುಪಾಸ್ಯ ಸಃ
ಸಿನೀವಾಲಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ, ಅವನು ಸಿನೀವಾಲಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ ತದಾ ತಾಮುಪಾಸೀನಃ ಕಾಲಾಪೇಕ್ಷಃ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ
ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು, ಕಾಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡುವನು.
ದಶಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿಶ್ಚೈವ ಸುಧಾಮೃತಪರಿಸ್ರವೈಃ
ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ಸುಧಾಮೃತದ ಹರಿವಿನಿಂದ,
ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಕ್ಷರತಾ ತೇನ ಸೌಮ್ಯೇನ ಮಧುನಾ ತು ಸಃ
ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಹರಿದುಬರುವ ಆ ಮೃದುವಾದ ಮಾದುನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಸುಧಾಮೃತೇನ ರಾಜೈನ್ದ್ರಸ್ತರ್ಪ ಯಾಮಾಸ ವೈ ಪಿತೄನ್
ಇಂದ್ರನು ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಸುಧೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.
ಋತಮಗ್ನಿಸ್ತು ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ ತು ಸಂವತ್ಸರೋ ಮತಃ
ಋತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದೇ ಅಗ್ನಿ; ಅವನೇ ಒಂದು ವರ್ಷ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಆರ್ತವಾ ಹ್ಯರ್ದ್ಧಮಾಸಾಖ್ಯಾಃ ಪಿತರೋ ಹ್ಯೃತುಸೂನವಃ
ಋತುಗಳು ಅರ್ಧಮಾಸಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ; ಪಿತೃಗಳು ಆ ಋತುಗಳ ಸಂತಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಪಿತಾಮಹಾಸ್ತು ವೈ ದೇವಾಃ ಪಞ್ಚಾಬ್ದಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ
ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಪಿತಾಮಹರು; ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು.
ಉಪಹೂತಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ದೇವಾಃ ಸೋಮಜಾಃ ಸೋಮಪಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಮಪುತ್ತ್ರರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಸೋಮವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರನ್ನು ಸೋಮಪಾನಿಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾವ್ಯಾ ಬರ್ಹಿಷದ ಶ್ಚೈವ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾಶ್ಚ ತಾಸ್ತ್ರಿಧಾ
ಕಾವ್ಯರು, ಬರ್ಹಿಷದರು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು—ಇವು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ಚಾಪ್ಯಯಜ್ವಾನ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾಸ್ತಥಾರ್ತ್ತವಾಃ
ಯಜ್ಞ ಮಾಡದ ಗೃಹಸ್ಥರನ್ನು ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಋತ್ವರು ಕೂಡ.
ತೇಷಾಂ ಸಂವತ್ಸರೋ ಹ್ಯಗ್ನಿಃ ಸೂಯಸ್ತು ಪರಿವತ್ಸರಃ
ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಅಗ್ನಿಯು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯನು ಪರಿವತ್ಸರನು.
ರುದ್ರಸ್ತು ವತ್ಸರಸ್ತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚಾಬ್ದಾಸ್ತೇ ಯುಗಾತ್ಮಕಾಃ
ಅವರಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗಳು ಯುಗದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿವೆ.
ಯೇ ತೇ ಪಿಬನ್ತ್ಯಮಾವಸ್ಯಾಂ ಮಾಸಿಮಾಸಿ ಸುಧಾಂ ದಿವಿ
ಆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಮಾಸ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಸುಧೆಯನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವವರು—
ಯಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಸ್ರವತೇ ಸೋಮಾನ್ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಧಿನೋತಿ ಚ
ಯಾಕೆಂದರೆ ಸೋಮವು ಮಾಸದಿಂದ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ—
ಏವಂ ತದಮೃತಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಸುಧಾ ಚ ಮದು ಚೈವ ಹ
ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಅಮೃತ, ಮೃದುವಾದ ಸುಧೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮಧು ಮತ್ತು ಹನಿ—
ಪಿಬನ್ತ್ಯಂಬುಮಯಂ ದೇವಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತು ಛನ್ದನಾಃ
ಮೂವತ್ತಮೂರು ಸುಗಂಧದೇವತೆಗಳು ಆ ಜಲರೂಪದ ರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇತ್ಯೇವಂ ಪೀಯಮಾನೈಸ್ತು ದೇವೈಃ ಸರ್ವೈರ್ನಿಶಾಕರಃ
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತಾನೆ.