ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕೇ ಚಾಧಿಭೂತೇ ಅಧಿದೈವೇ ಚ ನಿತ್ಯಶಃ
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.
ತತ್ಕಿಮರ್ಥಂ ಭಯೋದ್ವಿಗ್ನಾ ಮೃಗಾಃ ಸಿಂಹಾರ್ದಿತಾ ಇವ
ಹಾಗಾದರೆ, ನೀವು ಯಾಕೆ ಸಿಂಹದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಮೃಗಗಳಂತೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಹೋದಿರಿ?
ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಶೀಘ್ರಮಾಖ್ಯಾ ತುಮರ್ಹಥ
ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸರಿಯಾಗಿ, ಬೇಗನೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ಊಚುಸ್ತೇ ಋಷಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸುರದೈತ್ಯೇನ್ದ್ರದಾನವಾಃ
ಋಷಿಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ದಾನವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಭುಜಙ್ಗಭೃಙ್ಗಸಂಕಾಶಂ ನೀಲಜೀಮೂತಸನ್ನಿಭಮ್
ಅದು ಹಾವು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಜೇನಿನಂತೆ, ಕಪ್ಪು ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಕಾಲಮೃತ್ಯುರಿವೋದ್ಭೂತಂ ಯುಗಾನ್ತಾದಿತ್ಯವರ್ಚಸಮ್
ಅದು ಕಾಲಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಉದಯವಾಯಿತು, ಯುಗಾಂತದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿಷೇಣೋತ್ತಿಷ್ಠಮಾನೇನ ಕಾಲಾನಲಸಮತ್ವಿಷಾ
ವಿಷವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಕ್ತಗೌರಾಙ್ಗಂ ಕೃತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಜನಾರ್ದ್ದನಮ್
ಆ ರಕ್ತವರ್ಣದ, ಶುಭ್ರವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಕಂಡು, ಜನಾರ್ದನನು ಕಪ್ಪಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟನು.
ಸುರಾಣಾಮಸುರಾಣಾಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ಭಯಾವಹಮ್
ದೇವರುಗಳೂ, ಅಸುರರೂ ಹೇಳಿದ ಭಯಾನಕವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ,
ಶೃಣ್ವನ್ತು ದೇವತಾಃ ಸರ್ವೇ ಋಷಯಶ್ಚ ತಪೋಧನಾಃ
"ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಋಷಿಗಳು ಕೇಳಲಿ!"
ವಿಷಂ ಕಾಲಾನಲಪ್ರಖ್ಯಂ ಕಾಲಕೂಟಮಿತಿ ಶ್ರುತಮ್
ಈ ವಿಷವನ್ನು 'ಕಾಲಕೂಟ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಇದು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತಿದೆ.
ತಸ್ಯ ವಿಷ್ಣುರಹಂ ವಾಪಿ ಸರ್ವೇ ವಾ ಸುರಪುಙ್ಗವಾಃ
ಈ ವಿಷವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಾಗಲಿ, ನಾನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ,
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪದ್ಮಗರ್ಭಾಭಃ ಪದ್ಮಾಯೋನಿರಯೋನಿಜಃ
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸದ ಬ್ರಹ್ಮನು,
ತತಃ ಸ್ತೋತುಂ ಸಮಾರಬ್ಧೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವೇದ ವಿದಾಂ ವರಃ
ನಂತರ ವೇದಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ನಮಃ ಪಿನಾಕಹಸ್ತಾಯ ವಜ್ರಹಸ್ತಾಯ ವೈ ನಮಃ
ಪಿನಾಕ ಧರಿಸುವವನಿಗೆ, ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಮಃ ಸುರಾರಿಹನ್ತ್ರೇ ಚ ಸೋಮಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಚಕ್ಷುಷೇ
ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನಿಗೆ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ ಕಣ್ಣುಗಳಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸಾಂಖ್ಯಾಯ ಚೈವ ಯೋಗಾಯ ಭೂತಗ್ರಾಮಾಯ ವೈ ನಮಃ
ಸಾಂಖ್ಯಕ್ಕೆ, ಯೋಗಕ್ಕೆ, ಭೂತಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸುರೇತಸೇ ಽಥ ರುದ್ರಾಯ ದೇವದೇವಾಯ ರಂಹಸೇ
ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲಭೂತನಿಗೆ, ರುದ್ರನಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವನಿಗೆ, ವೇಗಿಯವನಿಗೆ,
ಕಪಾಲಿನೇ ವಿರೂಪಾಯ ಶಿವಾಯ ವರದಾಯ ಚ
ಕಪಾಲಧಾರಿಯವನಿಗೆ, ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದವನಿಗೆ, ಶುಭಕರನಿಗೆ, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೆ,
ವೃದ್ಧಾಯ ಚೈವ ಶುದ್ಧಾಯ ಮುಕ್ತಾಯೈವ ಬಲಾಯ ಚ
ಹಳೆಯವನಿಗೆ, ಶುದ್ಧನಿಗೆ, ಮುಕ್ತನಿಗೆ, ಬಲಶಾಲಿಗೆ,
ಅಗ್ರಾಯ ಚೈವ ಚೋಗ್ರಾಯ ವಿಪ್ರಾಯಾನೇಕಚಕ್ಷುಷೇ
ಮುಖ್ಯನಿಗೆ, ಭಯಂಕರನಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ, ಅನೇಕ ಕಣ್ಣುಗಳವನಿಗೆ,
ನಿತ್ಯಾಯ ಚೈವಾನಿತ್ಯಾಯ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯಾಯ ವೈ ನಮಃ
ಶಾಶ್ವತನಿಗೆ, ಅಶಾಶ್ವತನಿಗೆ, ಶಾಶ್ವತವೂ ಅಶಾಶ್ವತವೂ ಆಗಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಚಿನ್ತ್ಯಾಯ ಚೈವಾಚಿನ್ತ್ಯಾಯ ಚಿನ್ತ್ಯಾಚಿನ್ತ್ಯಾಯ ವೈ ನಮಃ
ಚಿಂತಿಸಬಹುದಾದವನಿಗೆ, ಚಿಂತಿಸಲಾಗದವನಿಗೆ, ಚಿಂತಿಸಬಹುದೂ ಚಿಂತಿಸಲಾಗದವನೂ ಆಗಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಉಮಾಪ್ರಿಯಾಯ ಶರ್ವಾಯ ನನ್ದಿವಕ್ತ್ರಾಙ್ಕಿತಾಯ ಚ
ಉಮಾದ ಪ್ರಿಯನಿಗೆ, ಶರ್ವನಿಗೆ, ನಂದಿಯ ಮುಖದ ಗುರುತು ಇರುವವನಿಗೆ,
ಬಹುರೂಪಾಯ ಮುಣ್ಡಾಯ ದಣ್ಡಿನೇ ಚ ವರೂಥಿನೇ
ಬಹು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವವನಿಗೆ, ಮುಂಡಿತ ಶಿರವಿರುವವನಿಗೆ, ದಂಡ ಹಿಡಿದವನಿಗೆ, ಕವಚ ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ,
ಧನ್ವಿನೇ ರಥಿನೇ ಚೈವ ಯಮಿನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೇ
ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ, ರಥದಲ್ಲಿ ಓಡುವವನಿಗೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವನಿಗೆ,
ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ವರಾನನೇ
ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಸುಂದರಮುಖವಂತನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ,
ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ಽಸಿ ಯೋಗಾತಿಶಯಾದಚಿನ್ತ್ಯೋ ನ ಹಿ ಪ್ರಭೋ ವ್ಯಕ್ತಿಮುಫೈಷಿ ರುದ್ರಃ
ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಮಹಾ ಯೋಗದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯನು, ರುದ್ರನೇ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ತುತೋ ಽಹಂ ವಿವಿಧೈಃ ಸ್ತೋತ್ರೈರ್ವೇದವೇದಾಙ್ಗಸಂಭವೈಃ
ನಾನು ವೇದ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನಾನಾ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
ಭೂತಭವ್ಯಭವನ್ನಾಥ ಲೋಕನಾಥ ಜಗತ್ಪತೇ
ಹಿಂದಿನ, ಇಂದಿನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಕಾಲಗಳಾಧಿಪತಿ, ಲೋಕಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನೇ,