ಸೋಮರ್ಕ್ಷಗ್ರಹಸೂರ್ಯೇಷು ಕೀರ್ತ್ತಿತಾ ಹ್ಯಭಿಮಾನಿನಃ
ಅಹಂಕಾರಿಗಳು ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರೊಳಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಶುಕ್ಲಮಗ್ನಿಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶೋರ್ವಿವಸ್ವತಃ
ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ವಿವಸ್ವಂತನ ನಿವಾಸವು ಬಿಳುಪು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಆಪ್ಯಂ ಶ್ಯಾಮಂ ಮನೋಜ್ಞಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಶ್ಮೇರ್ಗೃಹಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಆಯ್ದ ಐದು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಮನೋಜ್ಞನ ಮನೆ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಪ್ಪಾಗಿದೆ.
ನವರಶ್ಮೇಸ್ತು ಭೌಮಸ್ಯ ಲೌಹಿತಂ ಸ್ಥಾನಮಮ್ಮಯಮ್
ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಭೌಮನ ನಿವಾಸವು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಕೆಂಪಾಗಿದೆ.
ಅಷೃ ರಶ್ಮಿಗೃಹಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಮನ್ದಸ್ಯ ಚಾಮ್ಮಯಮ್
ಎಂಟು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಮಂದನ ಮನೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾ ಅಮ್ಮಯಾಸ್ತ್ತ್ವೇ ಕರಶ್ಮಯಃ
ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಕೈಗಳಂತೆ ಇವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಘನತೋಯಾತ್ಮಿಕಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಲ್ಪಾದಾವೇವ ನಿರ್ಮಿತಾಃ
ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೀರಿನಂತಿದ್ದು, ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ನವಯೋಜನಸಾಹಸ್ರೋ ವಿಷ್ಕಂಭಃ ಸವಿತುಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಸವಿತೃನ ಅಕ್ಷವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವಿಗುಣಃ ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರಾದ್ವಿಸ್ತಾರಃ ಶಶಿನಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಚಂದ್ರನ ವಿಸ್ತಾರವು ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಪೃಥಿವೀಛಾಯಾಂ ನಿರ್ಮಿತೋ ಮಣ್ಡಲಾಕೃತಿಃ
ಭೂಮಿಯ ನೆರಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದಿತ್ಯಾತ್ತಚ್ಚ ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಸೋಮಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವಸು
ಅದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಚಂದ್ರನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಸ್ವರ್ಭಾಸಾ ನುದತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವರ್ಭಾನುರುಚ್ಯತೇ
ಆಕಾಶದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವರ್ಭಾನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಷ್ಕಂಭಾನ್ಮಣ್ಡಲಾಚ್ಚೈವ ಯೋಜನಾಗ್ರಾತ್ಪ್ರಮಾಣತಃ
ಆಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಗಳಿಂದ, ಯೋಜನದ ತುದಿಯಿಂದ ಅಳತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ ಪಾದ ಹೀನೌ ಭೌಮಸೌರಾವುಭೌ ಸ್ಮೃತೌ
ಗುರುಗೃಹದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭೌಮ ಮತ್ತು ಶನಿಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತಾರಾನಕ್ಷತ್ರರೂಪಾಣಿ ವಪುಷ್ಮನ್ತಿ ಚ ಯಾನಿ ವೈ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳೆಂಬ ರೂಪಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಪ್ರಾಯಶಶ್ಚನ್ದ್ರಯೋಗೀನಿ ವಿದ್ಯಾದೃಕ್ಷಾಣಿ ತತ್ತ್ವವಿತ್
ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾರೆಗಳು ಚಂದ್ರನೊಡನೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚತ್ವಾರಿ ತ್ರೀಣಿ ದ್ವೇ ಚೈವ ಯೋಜನೇ
ಐದು ನೂರು, ನಾಲ್ಕು, ಮೂರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಯೋಜನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನಾದ್ಯರ್ದ್ಧಮಾತ್ರಾಣಿ ತೇಭ್ಯೋ ಹ್ರಸ್ವಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಯೋಜನದ ಅರ್ಧ ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ಅಳತೆ ಇದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ.
ಸೌರೋಙ್ಗಿರಾಶ್ಚ ವಕ್ರಶ್ಚ ಜ್ಞೇಯಾ ಮನ್ದವಿಚಾರಿಣಃ
ಮಂಗಳ, ಶನಿ ಮತ್ತು ವಕ್ರಗಾಮಿ ಗ್ರಹಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಸೂರ್ಯಸೋಮೌ ಬುಧಶ್ಚೈವ ಭಾರ್ಗವಶ್ಚೈವ ಶೀಘ್ರಗಾಃ
ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವರು.
ವಿಧಿನಾ ನಿಯಮಾಚ್ಚೈಷಾಮೃಕ್ಷಚರ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ
ನಿಯಮ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇವುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರಾಯಣಮಾರ್ಗಸ್ಥೋ ಯದಾ ಪರ್ವಸು ಚನ್ದ್ರಮಾಃ
ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಾಯಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ,
ತದಾ ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗಸ್ಯೋ ನೀಯಾಂ ವಿಥೀಮುಪಾಶ್ರಿತಃ
ಅವನು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನಿಗದಿತ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಯಥಾಕಾಲಂ ಶೀಘ್ರಮಸ್ತಮುಪೈತಿ ಚ
ಅದು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದು ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರವೇ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತದೆ.
ದೃಶ್ಯತೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಮಾರ್ಗೇ ನಿಯಮಾದ್ದೃಶ್ಯತೇ ನ ಚ
ನಿಯಮದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸದು.
ಸಮಾನಕಾಲಾಸ್ತಮಯೌ ವಿಷುವತ್ಸು ಸಮೋದಯೌ
ವಿಷುವತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಯ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ಪೂರ್ಣಾಮವಾಸ್ಯಯೋರ್ಜ್ಞೋಯೌ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಕ್ರಾನುವರ್ತಿನೌ
ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಎರಡೂ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಲಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ತದಾ ಸರ್ವಗ್ರಹಾಣಾಂ ಚ ಸೂರ್ಯೋ ಽಧಸ್ತಾತ್ಪ್ರಸರ್ಪತಿ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸೋಮಾದೂರ್ದ್ಧ್ವ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಲಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ವಕ್ರಸ್ತು ಭಾರ್ಗವಾದೂರ್ದ್ಧ್ವ ವಕ್ರಾದೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ
ವಕ್ರಗತಿಯು ಶುಕ್ರನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ವಕ್ರಗತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುನು ಇದ್ದಾನೆ.