ನಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ಯತಸ್ತಾನಿ ತಸ್ಮಾನ್ನಕ್ಷತ್ರಸಂಜ್ಞಿತಾಃ
ಅವುಗಳಿಗೆ ಈ ಗುರುತು ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತೇಷಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರಾಣ್ಯಥಾದತ್ತೇ ಸೂರ್ಯೋ ನಕ್ಷತ್ರಕಾರಕಾಃ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃವಾದ ಸೂರ್ಯನು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಾರಣಾತ್ತಾರಕಾ ಹ್ಯೇತಾಃ ಶುಕ್ಲತ್ವಾಚ್ಚೈವ ತಾರಕಾಃ
ಆ ತಾರೆಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ದಾಟುವುದರಿಂದ 'ತಾರಕಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವು ಬಿಳಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೂಡ 'ತಾರಕಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಆದಾನಾನ್ನಿತ್ಯಮಾದಿತ್ಯಸ್ತೇಜಸಾ ತಪಸಾಮಪಿ
ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸದಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ತಪಸ್ವಿಗಳ ತಪಸ್ಸು ಕೂಡ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಸ್ವನಾತ್ತೇಜಸೋ ಽಪಾಂ ಚ ತೇನಾಸೌ ಸವಿತಾ ಮತಃ
ಅವನು ನೀರಿನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸವಿತಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶುಕ್ಲತ್ವೇ ಚಾಮೃತತ್ವೇ ಚ ಶೀತತ್ವೇ ಚ ವಿಭಾವ್ಯತೇ
ಅವನು ಬಿಳಿತನದಲ್ಲಿ, ಅಮೃತತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶೀತಳತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಜಲತೇಚೌಮಯೇ ಶುಕ್ಲೇ ವೃತ್ತಕುಂಭನಿಭೇ ಶುಭೇ
ಅವನು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ, ಶುಭವಾದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಘನತೇಜೋಮಯಂ ಶುಕ್ಲಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತು
ಭಾಸ್ಕರನ ವಲಯವು ದಟ್ಟವಾದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಋಕ್ಷಸೂರ್ಯಗ್ರಹಾಶ್ರಯಾಃ
ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.
ಸೌರಂ ಸೂರ್ಯೋ ವಿಶೇತ್ಸ್ಥಾನಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಸೋಮಸ್ತಥೈವ ಚ
ಸೂರ್ಯನು ಸೌರ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನು ಕೂಡ ಸೋಮ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಜೈವಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಶ್ಚೈವ ಲೌಹಿತಂ ಚೈವ ಲೋಹಿತಃ
ಜೈವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಲೌಹಿತನು ಲೋಹಿತನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಬೌಧಂ ಬುಧೋ ಽಥ ಸ್ವರ್ಭಾನುಃ ಸ್ವರ್ಭಾನುಸ್ಥಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ
ಬೌಧನು ಬುಧನು, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸ್ವರ್ಭಾನು ಎಂಬವನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.
ಗೃಹಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ಸುಕೃತಾತ್ಮ ನಾಮ್
ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನೇ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಯಾವದಾತ್ರೂತಸಂಪ್ಲವಮ್
ಈ ಸ್ಥಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳ ಲಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.
ಅಭಿಮಾನಿನೋ ಽವತಿಷ್ಠನ್ತೇ ದೇವಸ್ಥಾನಾನಿ ವೈ ಪುನಃ
ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾದವರು ಮತ್ತೆ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಸ್ಮಿನ್ಮನ್ವನ್ತರೇ ಚೈವ ಗ್ರಹಾ ವೈತಾನಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೈತಾನಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತ್ವಿಷಿನಾಮಾ ಧರ್ಮಸುತಃ ಸೋಮೋ ದೇವೋ ವಸುಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಪ್ರಕಾಶಮಾನರೊಳಗೆ ಧರ್ಮಪುತ್ರ, ಸೋಮ ಮತ್ತು ವಸು ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬೃಹತ್ತೇಜಾಃ ಸ್ಮೃತೋ ದೇವೋ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋ ಽಗಿ ರಸ್ಸುತಃ
ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದೇವರು ಅಗ್ನಿಪುತ್ರನಾಗಿ ದೇವಗುರುವೆಂದು ನೆನಪಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶನೈಶ್ಚರೋ ವಿರೂಪಸ್ತು ಸಂಜ್ಞಾಪುತ್ರೋ ವಿವಸ್ವತಃ
ಶನೈಶ್ಚರನು ವಿಕಲರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಜ್ಞೆಯೂ ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗನು.
ನಕ್ಷತ್ರಾಣ್ಯೃಕ್ಷನಾಮಾನೋ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯಸ್ತು ತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಋಕ್ಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಪುತ್ರಿಯರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೋಮರ್ಕ್ಷಗ್ರಹಸೂರ್ಯೇಷು ಕೀರ್ತ್ತಿತಾ ಹ್ಯಭಿಮಾನಿನಃ
ಅಹಂಕಾರಿಗಳು ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರೊಳಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಶುಕ್ಲಮಗ್ನಿಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶೋರ್ವಿವಸ್ವತಃ
ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ವಿವಸ್ವಂತನ ನಿವಾಸವು ಬಿಳುಪು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಆಪ್ಯಂ ಶ್ಯಾಮಂ ಮನೋಜ್ಞಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಶ್ಮೇರ್ಗೃಹಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಆಯ್ದ ಐದು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಮನೋಜ್ಞನ ಮನೆ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಪ್ಪಾಗಿದೆ.
ನವರಶ್ಮೇಸ್ತು ಭೌಮಸ್ಯ ಲೌಹಿತಂ ಸ್ಥಾನಮಮ್ಮಯಮ್
ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಭೌಮನ ನಿವಾಸವು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಕೆಂಪಾಗಿದೆ.
ಅಷೃ ರಶ್ಮಿಗೃಹಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಮನ್ದಸ್ಯ ಚಾಮ್ಮಯಮ್
ಎಂಟು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಮಂದನ ಮನೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾ ಅಮ್ಮಯಾಸ್ತ್ತ್ವೇ ಕರಶ್ಮಯಃ
ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಕೈಗಳಂತೆ ಇವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಘನತೋಯಾತ್ಮಿಕಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಲ್ಪಾದಾವೇವ ನಿರ್ಮಿತಾಃ
ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೀರಿನಂತಿದ್ದು, ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ನವಯೋಜನಸಾಹಸ್ರೋ ವಿಷ್ಕಂಭಃ ಸವಿತುಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಸವಿತೃನ ಅಕ್ಷವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವಿಗುಣಃ ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರಾದ್ವಿಸ್ತಾರಃ ಶಶಿನಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಚಂದ್ರನ ವಿಸ್ತಾರವು ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಪೃಥಿವೀಛಾಯಾಂ ನಿರ್ಮಿತೋ ಮಣ್ಡಲಾಕೃತಿಃ
ಭೂಮಿಯ ನೆರಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.