ಇತಿ ವರ್ಣಾಃ ಸಮಾ ಖ್ಯಾತಾಃ ಸೂರ್ಯಸ್ಯರ್ತುಸಮುದ್ಭವಾಃ
ಹೀಗಾಗಿ, ಋತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೂರ್ಯೋ ಽಮರೇಷ್ವಪ್ಯಮೃತಂ ತ್ರಯಂ ತ್ರಿಷು ನ ಯಚ್ಛತಿ
ಸೂರ್ಯನು ಅಮರರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆ ಮೂರು ವಿಧದ ಅಮೃತವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಿದ್ಯತೇ ಋತುಮಾಸಾದ್ಯ ಜಲಶೀತೋಷ್ಣನಿಸ್ರವಮ್
ಋತುಗಳು ಬರುವಂತೆ ಅದು ನೀರು, ಚಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯ ಹರಿವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಸೋಮಾನಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಯೋನಿರೇವ ಚ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಆಧಾರವೂ, ಮೂಲವೂ ಅವನೇ.
ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿಃ ಸೋಮೋ ಗ್ರಹ ರಾಜೋ ದಿವಾಕರಃ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಸೋಮನು, ಗ್ರಹಗಳ ರಾಜನು ಸೂರ್ಯನು.
ಪಠ್ಯತೇ ಚಾಗ್ನಿರಾದಿತ್ಯ ಉದಕಂ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಅಗ್ನಿಯನ್ನೇ ಸೂರ್ಯನೆಂದು, ನೀರನ್ನು ಚಂದ್ರನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸುರಸೇನಾಪತಿಃ ಸ್ಕನ್ದಃ ಪಠ್ಯತೇ ಽಙ್ಗಾರಕೋ ಗ್ರಹಃ
ದೇವಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕನು ಸ್ಕಂದನು, ಅಂಗಳಕನು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ರುದ್ರೋ ವೈವಸ್ವತಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಯಮೋ ಲೋಕಪ್ರಭುಃ ಸ್ವಯಮ್
ರುದ್ರನೇ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನು, ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನು ಸ್ವತಃ.
ದೇವಾಸುರಗುರೂ ದ್ವೌ ತು ಭಾನುಮನ್ತೌ ಮಹಾ ಗ್ರಹೌ
ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಅಸುರರುಗಳಿಗೂ ಗುರುಗಳಾದ ಎರಡು ಮಹಾಗ್ರಹಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿವೆ.
ಆದಿತ್ಯಮೂಲಮಖಿಲಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ರುದ್ರೋಪೇನ್ದ್ರೇನ್ದ್ರಚನ್ದ್ರಾಣಾಂ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಸ್ತ್ರಿದಿವೌಕಸಾಮ್
ರುದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ—
ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕೇಶೋ ಮಹಾದೇವಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯ, ಮಹಾದೇವನು, ಪ್ರಜಾಪತಿ—
ತತಃ ಸಂಜಾಯತೇ ಸರ್ವಂ ತತ್ರ ಚೈವ ಪ್ರಲೀಯತೇ
ಅವನಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಗಜ್ಜ್ಞೇಯೋ ಗ್ರಹೋ ವಿಪ್ರಾ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ಸುಪ್ರಭೋ ರವಿಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಲೋಕವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಗ್ರಹವೆಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಯನಾದ ಸೂರ್ಯನೇ.
ಕ್ಷಣಾ ಮುಹೂರ್ತ್ತಾ ದಿವಸಾ ನಿಶಾಃ ಪಕ್ಷಾಶ್ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ
ಕ್ಷಣಗಳು, ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ಹಗಲುಗಳು, ರಾತ್ರಿ, ಪಕ್ಷಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ—
ತದಾದಿತ್ಯಾದೃತೇ ಹ್ಯೇಷಾ ಕಾಲಂಸಖ್ಯಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಆ ಸೂರ್ಯನಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ ಇರದು.
ಋತೂನಾಮವಿಭಾಗಾಚ್ಚ ಪುಷ್ಪಮೂಲಫಲಂ ಕುತಃ
ಋತುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಹೂವು, ಬೇರು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು?
ಅಭಾವೋ ವ್ಯವಹಾರಾಣಾಂ ಜನ್ತೂನಾಂ ದಿವಿ ಚೈಹ ಚ
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇರದು.
ಸ ಏಷ ಕಾಲಶ್ಚಾಗ್ನಿಶ್ಚ ದ್ವಾದಶಾತ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಅವನೇ ಕಾಲ, ಅವನೇ ಅಗ್ನಿ, ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳಿರುವ ಪ್ರಜಾಪತಿ.
ಸ ಏಷ ತೇಚಸಾಂ ರಾಶಿಸ್ತಮೋ ಘ್ರನ್ಸಾರ್ವಲೌಕಿಕಮ್
ಅವನೇ ಪ್ರಕಾಶದ ಸಮೂಹ, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯನು.
ಪಾರ್ಶ್ವಮೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೈವ ತಾಪಯತ್ಯೇಷ ಸರ್ವಶಃ
ಅವನು ಬದಿಗಳು, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಪಾರ್ಶ್ವಮೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೈವ ತಮೋ ನಾಶಯತೇ ಸಮಮ್
ಅವನು ಬದಿಗಳು, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಸಮವಾಗಿ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸೂರ್ಯೋ ಗೋಭಿರ್ಜಗತ್ಸರ್ವಮಾದೀಪಯತಿ ಸರ್ವತಃ
ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತೇಷಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪುನಃ ಸಪ್ತ ರಶ್ಮಯೋ ಗ್ರಹಯೋ ನಯಃ
ಆ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವು ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿಶ್ವಶ್ರವಾಃ ಪುನಶ್ಚಾನ್ಯಃ ಸಂಪದ್ವಸುರತಃ ಪರಃ
ಅವನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ವಿಶ್ವಶ್ರವಾಃ; ಅವನು ಧನ್ಯರೂ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
ಸುಷುಮ್ಣಃ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಸ್ತು ಕ್ಷೀಣ ಶಶಿನಮೇಧಯೇತ್
ಸುಷುಮ್ಣ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣವಾಗುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಹರಿ ಕೇಶಃ ಪುರಸ್ತಾದ್ಯ ಋಕ್ಷಯೋನಿಃ ಸ ಕೀತ್ಯತೇ
ಹರಿಕೇಶನು ಮುಂಚೆ ಇದ್ದವನು; ಅವನನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೂಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶ್ವಶ್ರವಾಸ್ತು ಯಃ ಪಶ್ಚಚ್ಛುಕ್ರಯೋನಿಃ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈಃ
ವಿಶ್ವಶ್ರವಾಃನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಶುಕ್ರನ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಷಷ್ಠಸ್ತ್ವರ್ವ್ವಾವಸೂ ರಶ್ಮಿರ್ಯೋನಿಸ್ತು ಸ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ
ಆರವಾವಸು ಎಂಬ ಆರನೆಯ ಕಿರಣನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.
ಏವಂ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾವೇಣ ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರತಾರಕಾಃ
ಹೀಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.