ಗೋಪಾಯತಿ ಪ್ರಜಾಸ್ತತ್ರ ಸ್ವಯಂಭೂರ್ಜಡ ಪಣ್ಡಿತಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭುವು, ಮೂರ್ಖರೂ ಪಂಡಿತರೂ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಚಿವೋ ದೇವಃ ಸ ಪಿತಾ ಸ ಪಿತಾಮಹಃ
ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಲಹೆಗಾರನು, ದೇವತೆ, ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾತನೂ ಹೌದು.
ಷಡ್ರಸಂ ಸುಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಭುಞ್ಜತೇ ತು ಪ್ರಜಾಃ ಸದಾ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸದಾ ಆರು ವಿಧದ ರುಚಿಗಳನ್ನೂ, ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುವವುಗಳನ್ನು, ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ.
ಸ್ವಾದೂದಕಃ ಸಮುದ್ರಸ್ತು ಸಮನ್ತಾತ್ಪರಿವೇಷ್ಟ್ಯ ತಮ್
ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದ್ರವು ಸಿಹಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಕಾಞ್ಚನೀ ದ್ವಿಗುಣಾ ಭೂಮಿಃ ಸರ್ವಾಹ್ಯೇಕಶಿಲೋಪಮಾ
ಅಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿ ಹಿರಿದು, ಎರಡುಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಇದೆ.
ಪ್ರಕಾಶಶ್ಚಾಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ಲೋಕಾಲೋಕಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ
ಅದು ಪ್ರಕಾಶವೂ ಆಗಿದೆ, ಅಪ್ರಕಾಶವೂ ಆಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಲೋಕಾಲೋಕವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶ ತಸ್ಯೋಚ್ಛ್ರಯಃ ಸಮೃತಃ
ಅದರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಲೋಕೋ ಲೋಕವೃತ್ತಿಸ್ಥೋ ನಿರಾಲೋಕೋ ಹ್ಯಲೌಕಿಕಃ
ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಲೋಕಗಳು ಇವೆ; ಅಪ್ರಕಾಶ ಭಾಗವು ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೊರಗಿದೆ.
ಲೋಕವಿಸ್ತಾರಮಾತ್ರಂ ತು ಹ್ಯಲೋಕಃ ಸರ್ವತೋ ಬಹಿಃ
ಅಪ್ರಕಾಶ ಪ್ರದೇಶವು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಲೋಕಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊರಗಿದೆ.
ಆಲೋಕಾತ್ಪರತಶ್ಚಾಪಿ ಹ್ಯಣ್ಡಮಾ ವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ
ಆ ಪ್ರಕಾಶ ಭಾಗದ ಪಾರಾಗಿ, ಆಂಡವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದೆ.
ಭೂರ್ಲೋಕೋ ಽಥ ಭುವರ್ಲ್ಲೋಕಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕೋ ಽಥ ಮಹಸ್ತಥಾ
ಅನಂತರ ಭೂಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ ಹಾಗೂ ಮಹರ್ಲೋಕಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ಏತಾವಾನೇವ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಲೋಕಾನ್ತಶ್ಚೈವ ಯಃ ಪರಃ
ಇದು ಲೋಕಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪಾರಿನ ಅಂಚು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಆದಿತಃ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಸ್ಯ ವಪುಶ್ಚಾಣ್ಡಸ್ಯ ತದ್ವಿಧಮ್
ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಆರಂಭದಿಂದ ಆಂಡದ ರೂಪವು ಹೀಗೆ ಇದೆ.
ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾಪಿ ಕಾರಣಸ್ಯಾವ್ಯಯಾತ್ಮನಃ
ಅದು ಅಡ್ಡವಾಗಿರಲಿ, ಮೇಲಿರಲಿ, ಕೆಳಗಿರಲಿ, ಕಾರಣವಾದ ಅವಿನಾಶ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ದಶಾಧಿಕ್ಯೇನ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹತ್ತಿನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಣ್ಡಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸಮನ್ತಾತ್ತು ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟೋ ಘನೋದಧಿಃ
ಈ ಆಂಡದ ಸುತ್ತೆಲ್ಲಾ ಘನವಾದ ಸಮುದ್ರವಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯತೋ ಘನತೋ ಯಸ್ಯ ತಿರ್ಯಗೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ತು ಮಣ್ಡಲಮ್
ಹೊರಗಡೆ, ಅದರ ಘನತೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರ ವಲಯವು ಅಡ್ಡವಾಗಿಯೂ ಮೇಲೆಯೂ ಹರಡಿದೆ.
ಅಯೋಗುಡನಿಭೋ ವಾಹ್ನಃ ಸಮನ್ತಾ ನ್ಮಣ್ಡಲಾಕೃತಿಃ
ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರದೇಶವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಕ್ಕಿನ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.
ಘನವಾತಂ ತಥಾಕಾಶೋ ದಧಾನಃ ಖಲು ತಿಷ್ಠತಿ
ಅದು ಘನವಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
ಮಹಾಶ್ಚ ಸೋ ಽಪ್ಯನನ್ತೇನ ಹ್ಯವ್ಯಕ್ತೇನ ತು ಧಾರ್ಯತೇ
ಆ ಮಹತ್ತಾದುದು ಕೂಡ ಅನಂತವಾದ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅನನ್ತಮ ಕೃತಾತ್ಮಾನಮನಾದಿನಿಧನಂ ಚ ಯತ್
ಅವನಿಗೆ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವನು ತಾನೇ ರೂಪುಗೊಂಡವನು, ಅವನಿಗೆ ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ನೈಕಯೋಜನಸಾಹಸ್ರಂ ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟಮನಾವೃತಮ್
ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನೆ ದೂರವಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಯೂ, ಎಲ್ಲೆಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯದಂತಿದೆ.
ದೇವಾನಾಮಪ್ಯವಿದಿತಂ ವ್ಯವಹಾರವಿವರ್ಜಿತಮ್
ಅದನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತಿಳಿಯದು; ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೂ ಅದು ಅತೀತ.
ಮರ್ಯಾದಾಯಾಮನನ್ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯಾಯತನಂ ಮಹತ್
ಇದು ಅನಂತ ದೇವರ ಮಹತ್ತರವಾದ ನಿವಾಸದ ಗಡಿ.
ಮಹತೋ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಮರ್ಯಾದಾ ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ
ಮಹಾ ದೇವದೇವರಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗಡಿಗಳು ಇವು.
ತೇ ಲೋಕಾ ಇತ್ಯಭಿಹಿತಾ ಜಗತಸ್ಚ ನ ಸಂಶಯಃ
ಇವುಗಳನ್ನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಲೋಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸಪ್ತಸ್ಕನ್ಧಸ್ತಥಾ ವಾಯೋಃ ಸಬ್ರಹ್ಮಸದನಾ ದ್ವಿಜಾಃ
ಏಳು ಪದರಗಳಿವೆ, ದ್ವಿಜರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸಗಳೂ ಇವೆ.
ಪ್ರಮಾಣಮೇತಜ್ಜಗತ ಏಷ ಸಂಸಾರಸಾಗರಃ
ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಇದೇ ಸಂಸಾರದ ಸಾಗರ.
ವಿಚಿತ್ರಾ ಜಗತಃ ಸಾ ವೈ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಥಿತಾ
ಈ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
ಅತೀನ್ದ್ರಿಯೇರ್ಮಹಾಭಾಗೈಃ ಸಿದ್ಧೈರಪಿ ನ ಲಕ್ಷಿತಃ
ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಸಿದ್ಧರೂ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು.