ಇಹ ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗಾರ್ಥಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಯೇಷು ಮಾನುಷೀ
ಇಲ್ಲಿ, ಮಾನವರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಜಯತಿ ಯೋ ಹ್ಯೇನಂ ಸಮ್ರಾಡಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ
ಯಾರು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜಯಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವರಾಡಸೌ ಸ್ಮೃತೋ ಲೌಕಃ ಪುನರ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಸ್ತರಾತ್
ತಾನು ಆಳುವ ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯನನ್ನು ಸ್ವರಾಜ್ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಮಹೇನ್ದ್ರೋ ಮಲಯಃ ಸಹ್ಯಃ ಶುಕ್ತಿಮಾನೃಕ್ಷಪರ್ವತಃ
ಮಹೇಂದ್ರ, ಮಲಯ, ಸಹ್ಯ, ಶುಕ್ತಿಮಾನ್ ಮತ್ತು ಋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಇವೆ.
ತೇಷಾಂ ಸಹಸ್ರಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಪರ್ವ ತಾಸ್ತು ಸಮೀಪಗಾಃ
ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವವುಗಳೂ ಸಹ.
ಸಂದರಃ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವೈಹಾರೋ ದುರ್ದುರಸ್ತಥಾ
ಸಂದರ ಎಂಬುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ, ವೈಹಾರ ಮತ್ತು ದುರ್ಧುರವೂ ಕೂಡ.
ವಾತನ್ಧಮೋ ನಾಗಗಿರಿಸ್ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುರಪರ್ವತಃ
ವಾತಂಧಮ, ನಾಗಗಿರಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರು ಪರ್ವತವೂ ಇವೆ.
ಪುಷ್ಪಗಿರ್ಯುಜ್ಜಯನ್ತೌ ಚ ಶೈಲೋ ರೈವತಕಸ್ತಥಾ
ಪುಷ್ಪಗಿರಿ, ಉಜ್ಜಯಂತ ಮತ್ತು ರೈವತಕ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ.
ಅನ್ಯೇ ತೇಭ್ಯೋ ಽಪರಿಜ್ಞಾತಾ ಹ್ರಸ್ವಾಃ ಸ್ವಲಪೋಪಜೀ ವಿನಃ
ಇತರ ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವುಗಳು, ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವು.
ಪೀಯನ್ತೇ ಯೈರಿಮಾ ನದ್ಯೋ ಗಙ್ಗಾ ಸಿಂಧು ಸರಸ್ವತೀ
ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ನದಿಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆಂದರೆ, ಗಂಗಾ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ.
ಇರಾವತೀ ವಿತಸ್ತಾ ಚ ವಿಪಾಶಾ ದೇವಿಕಾ ಕುಹೂಃ
ಇರಾವತಿ, ವಿತಸ್ತಾ, ವಿಪಾಶಾ, ದೇವಿಕಾ ಮತ್ತು ಕುಹೂ.
ಕೌಶಕೀ ತ್ರಿದಿವಾ ಚೈವ ನಿಷ್ಠೀವೀ ಗೇಡಕೀ ತಥಾ
ಕೌಶಕಿ, ತ್ರಿದಿವಾ, ನಿಷ್ಠೀವಿ ಮತ್ತು ಗೆಡಕಿ.
ವೇದಸ್ಮೃತಿರ್ವೇದವತೀ ವೃತ್ರಘ್ನೀ ಸಿಂಧು ರೇವ ಚ
ವೇದ, ಸ್ಮೃತಿ, ವೇದವತಿ, ವೃತ್ರಘ್ನಿ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ರೇವಾ.
ಪಾಶಾ ಚರ್ಮಣ್ವತೀನೂಪಾ ವಿದಿಶಾ ವೇತ್ರವತ್ಯಪಿ
ಪಾಶಾ, ಚರ್ಮಣ್ವತಿ, ನೂಪಾ, ವಿದಿಶಾ ಮತ್ತು ವೇತ್ರವತಿ ಕೂಡ.
ಶೋಣೋ ಮಹಾನದಶ್ಚೈವ ನರ್ಮ್ಮದಾ ಸುರಸಾ ಕ್ರಿಯಾ
ಶೋಣ, ಮಹಾನದಿ, ನರ್ಮದಾ, ಸುರಸಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ.
ತಮಸಾ ಪಿಪ್ಪಲಾ ಶ್ಯೇನಾ ಕರಮೋದಾ ಪಿಶಾಚಿಕಾ
ತಮಸಾ, ಪಿಪ್ಪಲಾ, ಶ್ಯೇನಾ, ಕರಮೋದಾ ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಕಾ.
ಸನೇರುಜಾ ಶುಕ್ತಿಮತೀ ಮಙ್ಕುತೀ ತ್ರಿದಿವಾ ಕ್ರತುಃ
ಸನೇರು, ಶುಕ್ತಿಮತಿ, ಮಂಕುತಿ, ತ್ರಿದಿವ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ತಾಪೀ ಪಯೋಷ್ಣೀ ನಿರ್ವಿನ್ಧ್ಯಾ ಸೃಪಾ ಚ ನಿಷಧಾ ನದೀ
ತಾಪಿ, ಪಯೋಷ್ಣಿ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ಸೃಪಾ ಹಾಗೂ ನಿಷಧಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ತೋಯಾ ಚೈವ ಮಹಾಗೌರೀ ದುರ್ಗಾ ವಾನ್ನಶಿಲಾ ತಥಾ
ತೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರಿ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ವನ್ನಶಿಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ಗೋದಾವರೀ ಭೀಮರಥೀ ಕೃಷ್ಣವೇಣಾಥ ಬಞ್ಜುಲಾ
ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥಿ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ ಮತ್ತು ಬಂಜುಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ದಕ್ಷಿಣಪ್ರವಹಾ ನದ್ಯಃ ಸಹ್ಯ ಪಾದಾದ್ವಿನಿಃಸ್ಮೃತಾಃ
ಸಹ್ಯಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ದಕ್ಷಿಣದ ನದಿಗಳು.
ನದ್ಯೋ ಽಭಿಜಾತಾ ಮಲಯಾತ್ಸರ್ವಾಃ ಶೀತಜಲಾಃ ಶುಭಾಃ
ಮಲಯಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲಾ ಶೀತಜಲದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು.
ಲಾಙ್ಗೂಲಿನೀ ವಂಶಧರಾ ಮಹೇನ್ದ್ರತನಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಲಾಂಗುಲಿನಿ, ವಂಶಧರಾ ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರಿಯರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ.
ಕೃಪಾ ಪಲಾಶಿನೀ ಚೈವ ಶುಕ್ತಿಮತ್ಪ್ರಭವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಕೃಪಾ ಮತ್ತು ಪಲಾಶಿನಿ ಕೂಡ ಶುಕ್ತಿಮತಿಯ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ.
ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಾತರಃ ಸರ್ವಾ ಜಗತ್ಪಾಪಹರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಈ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ತಾಯಿಗಳು, ಲೋಕದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವವಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಾಸ್ವಿಮೇ ಕುರುಪಾಞ್ಚಾಲಾಃ ಶಾಲ್ವಾ ಮಾದ್ರೇಯಜಾಙ್ಗಲಾಃ
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳು, ಪಂಚಾಲರು, ಶಾಲ್ವರು, ಮಾದ್ರೆಯರು ಮತ್ತು ಜಂಗಲರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಕುಶಲ್ಯಾಃ ಸೌಶಲ್ಯಾಃ ಕುನ್ತಲಾಃ ಕಾಶಿಕೋಶಲಾಃ
ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕುಶಲರು, ಸೌಶಲರು, ಕುಂತಲರು ಮತ್ತು ಕಾಶಿಕೋಶಲರು.
ಮಧ್ಯದೇಶ್ಯಾ ಜನಪದಾಃ ಪ್ರಾಯಶಸ್ತ್ತ್ರ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ
ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಪದಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪೃಥಿವ್ಯಾಮಪಿ ಕೃತ್ಸ್ನಾಯಾಂ ಸ ಪ್ರದೇಶೋ ಮನೋರಮಃ
ಈ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲಾದರೂ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
ರಾಮಪ್ರಿಯಾಥ ಸ್ವರ್ಗೀಯಾ ವೃಕ್ಷ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ ಥೌಷಧೀಃ
ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಸ್ವರ್ಗದಂತಿರುವ, ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶ.