ವರ್ಷಂ ತದ್ಭಾರತಂ ನಾಮ ಯತ್ರೇಯಂ ಭಾರತೀ ಪ್ರಜಾ
ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ದೇಶವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಭಾರತೀಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿರುಕ್ತವಚನಾಚ್ಚೈವಂ ವರ್ಷಂ ತದ್ಭಾರತಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥದಿಂದ ಆ ದೇಶವನ್ನು ಭಾರತ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ಖಲ್ವನ್ಯತ್ರ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಂ ಭೂಮೌ ಕರ್ಮ ವಿಧೀಯತೇ
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕರ್ಮ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವುದು ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ.
ಸಮುದ್ರಾತರಿತಾ ಜ್ಞೇಯಾಸ್ತೇ ತ್ವಗಮ್ಯಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಗದ್ವೀಪಸ್ತಥಾ ಸೌಮ್ಯೋ ಗಾನ್ಧರ್ವಸ್ತ್ವಥ ವಾರುಣಃ
ನಾಗದ್ವೀಪ, ಸೌಮ್ಯ, ಗಾಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ವಾರುಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೇ ತು ದ್ವೀಪೋ ಽಯಂ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಾತ್
ಈ ದ್ವೀಪವು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೆ ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ.
ತಿರ್ಯಗುತ್ತರವಿಸ್ತೀರ್ಮಃ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ನವೈವ ತು
ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ಇದರ ಅಗಲ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಇದೆ.
ಪೂರ್ವೇ ಕಿರಾತಾ ಹ್ಯಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಯವನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಿರಾತರು ಈ ಭಾಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಯವನರು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಇಜ್ಯಾಯುಧವಣಿಜ್ಯಾಭಿರ್ವರ್ತ್ತಯನ್ತೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ
ಪೂಜೆ, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಂಯುಕ್ತೋ ವರ್ಣಾನಾಂ ತು ಸ್ವಕರ್ಮಸು
ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಮದೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಣದವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಹ ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗಾರ್ಥಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಯೇಷು ಮಾನುಷೀ
ಇಲ್ಲಿ, ಮಾನವರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಜಯತಿ ಯೋ ಹ್ಯೇನಂ ಸಮ್ರಾಡಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ
ಯಾರು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜಯಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವರಾಡಸೌ ಸ್ಮೃತೋ ಲೌಕಃ ಪುನರ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಸ್ತರಾತ್
ತಾನು ಆಳುವ ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯನನ್ನು ಸ್ವರಾಜ್ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಮಹೇನ್ದ್ರೋ ಮಲಯಃ ಸಹ್ಯಃ ಶುಕ್ತಿಮಾನೃಕ್ಷಪರ್ವತಃ
ಮಹೇಂದ್ರ, ಮಲಯ, ಸಹ್ಯ, ಶುಕ್ತಿಮಾನ್ ಮತ್ತು ಋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಇವೆ.
ತೇಷಾಂ ಸಹಸ್ರಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಪರ್ವ ತಾಸ್ತು ಸಮೀಪಗಾಃ
ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವವುಗಳೂ ಸಹ.
ಸಂದರಃ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವೈಹಾರೋ ದುರ್ದುರಸ್ತಥಾ
ಸಂದರ ಎಂಬುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ, ವೈಹಾರ ಮತ್ತು ದುರ್ಧುರವೂ ಕೂಡ.
ವಾತನ್ಧಮೋ ನಾಗಗಿರಿಸ್ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುರಪರ್ವತಃ
ವಾತಂಧಮ, ನಾಗಗಿರಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರು ಪರ್ವತವೂ ಇವೆ.
ಪುಷ್ಪಗಿರ್ಯುಜ್ಜಯನ್ತೌ ಚ ಶೈಲೋ ರೈವತಕಸ್ತಥಾ
ಪುಷ್ಪಗಿರಿ, ಉಜ್ಜಯಂತ ಮತ್ತು ರೈವತಕ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ.
ಅನ್ಯೇ ತೇಭ್ಯೋ ಽಪರಿಜ್ಞಾತಾ ಹ್ರಸ್ವಾಃ ಸ್ವಲಪೋಪಜೀ ವಿನಃ
ಇತರ ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವುಗಳು, ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವು.
ಪೀಯನ್ತೇ ಯೈರಿಮಾ ನದ್ಯೋ ಗಙ್ಗಾ ಸಿಂಧು ಸರಸ್ವತೀ
ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ನದಿಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆಂದರೆ, ಗಂಗಾ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ.
ಇರಾವತೀ ವಿತಸ್ತಾ ಚ ವಿಪಾಶಾ ದೇವಿಕಾ ಕುಹೂಃ
ಇರಾವತಿ, ವಿತಸ್ತಾ, ವಿಪಾಶಾ, ದೇವಿಕಾ ಮತ್ತು ಕುಹೂ.
ಕೌಶಕೀ ತ್ರಿದಿವಾ ಚೈವ ನಿಷ್ಠೀವೀ ಗೇಡಕೀ ತಥಾ
ಕೌಶಕಿ, ತ್ರಿದಿವಾ, ನಿಷ್ಠೀವಿ ಮತ್ತು ಗೆಡಕಿ.
ವೇದಸ್ಮೃತಿರ್ವೇದವತೀ ವೃತ್ರಘ್ನೀ ಸಿಂಧು ರೇವ ಚ
ವೇದ, ಸ್ಮೃತಿ, ವೇದವತಿ, ವೃತ್ರಘ್ನಿ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ರೇವಾ.
ಪಾಶಾ ಚರ್ಮಣ್ವತೀನೂಪಾ ವಿದಿಶಾ ವೇತ್ರವತ್ಯಪಿ
ಪಾಶಾ, ಚರ್ಮಣ್ವತಿ, ನೂಪಾ, ವಿದಿಶಾ ಮತ್ತು ವೇತ್ರವತಿ ಕೂಡ.
ಶೋಣೋ ಮಹಾನದಶ್ಚೈವ ನರ್ಮ್ಮದಾ ಸುರಸಾ ಕ್ರಿಯಾ
ಶೋಣ, ಮಹಾನದಿ, ನರ್ಮದಾ, ಸುರಸಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ.
ತಮಸಾ ಪಿಪ್ಪಲಾ ಶ್ಯೇನಾ ಕರಮೋದಾ ಪಿಶಾಚಿಕಾ
ತಮಸಾ, ಪಿಪ್ಪಲಾ, ಶ್ಯೇನಾ, ಕರಮೋದಾ ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಕಾ.
ಸನೇರುಜಾ ಶುಕ್ತಿಮತೀ ಮಙ್ಕುತೀ ತ್ರಿದಿವಾ ಕ್ರತುಃ
ಸನೇರು, ಶುಕ್ತಿಮತಿ, ಮಂಕುತಿ, ತ್ರಿದಿವ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ತಾಪೀ ಪಯೋಷ್ಣೀ ನಿರ್ವಿನ್ಧ್ಯಾ ಸೃಪಾ ಚ ನಿಷಧಾ ನದೀ
ತಾಪಿ, ಪಯೋಷ್ಣಿ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ಸೃಪಾ ಹಾಗೂ ನಿಷಧಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ತೋಯಾ ಚೈವ ಮಹಾಗೌರೀ ದುರ್ಗಾ ವಾನ್ನಶಿಲಾ ತಥಾ
ತೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರಿ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ವನ್ನಶಿಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ಗೋದಾವರೀ ಭೀಮರಥೀ ಕೃಷ್ಣವೇಣಾಥ ಬಞ್ಜುಲಾ
ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥಿ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ ಮತ್ತು ಬಂಜುಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.