ಸರ್ವರ್ತ್ತುಷು ಸುಖಶ್ಚಾಪಿ ನಿಷಧಃ ಪರ್ವತೋ ಮಹಾನ್
ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾ ನಿಷಧ ಪರ್ವತ ಸುಖಕರವಾಗಿದೆ.
ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಸ ಚ ಮೂರ್ದ್ಧನಿ
ಅದರ ಶಿಖರವು ಮுப்பತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಹರಡಿದೆ.
ನಾನಾವರ್ಣಾಸ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವೇಷು ಪ್ರಜಾಪತಿಗುಣಾನ್ವಿತಃ
ಅದರ ಬದಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿವೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.
ಪೂರ್ವತರ್ಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತಸ್ಯ ತೇನ ತತ್
ಅದರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತೇನಾಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ತ್ರಭಾವಸ್ತು ಮೇರೋರ್ನಾನಾರ್ಥಕಾರಣಾತ್
ಮೇರುವಿನ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸ್ವಭಾವ ಬಂದಿದೆ.
ಭೃಙ್ಗಪತ್ರನಿಭಶ್ಚಾಪಿ ಪಶ್ಚಿಮೇನ ಸಮಾಚಿತಃ
ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅದು ಭೃಂಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ವೃತ್ತಃ ಸ್ವಭಾವತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವರ್ಣತಃ ಪರಿಮಾಣತಃ
ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೂ, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ, ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಯುರಬರ್ಹವರ್ಣಸ್ತು ಶಾತಕೈಂಭಶ್ಚ ಶೃಙ್ಗವಾನ್
ಅದರ ಬಣ್ಣ ನವಿಲಿನ ಪಿಚ್ಛೆಯಂತಿದ್ದು, ಅದು ಹೊಳಪಿನ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತೇಷಾಮನ್ತರವಿಷ್ಕಂಭೋ ನವಸಾಹಸ್ರ ಉಚ್ಯತೇ
ಅವುಗಳ ಒಳಗಿನ ಅಗಲವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ನವೈವಂ ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಸರ್ವತಸ್ತು ತತ್
ಹೀಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಮೇರೋರುತ್ತರಾರ್ದ್ಧಂ ತಥೋತ್ತರಮ್
ವೇದಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಮೆರುಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧಭಾಗ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಮುಚ್ಛ್ರಯಾತ್
ಪ್ರತಿ ಭಾಗವೂ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಅಗಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದೆ.
ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶತಂ ದ್ವಾವಾಯತೌ ಗಿರೀ
ಆ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳು ನೂರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುತ್ತವೆ.
ಶ್ವೇತಶ್ಚ ಹೇಮಕೂಟಶ್ಚ ಹಿಮವಾಞ್ಛೃಙ್ಗವಾಂಸ್ತಥಾ
ಶ್ವೇತ, ಹೇಮಕೂಟ, ಹಿಮವಂತು ಮತ್ತು ಶೃಂಗವಂತು ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ.
ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಜನಪದಾಸ್ತಾನಿ ವರ್ಣಾಣಿ ಸಪ್ತ ವೈ
ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಜನವಾಸಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಏಳುವರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಂತತಾನಿ ನದೀಭೇದೈರಗಮ್ಯಾನಿ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಅವು ನದಿಗಳ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದು.
ಇದಂ ಹೈಮವತಂ ವರ್ಷಂ ಭಾರತಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್
ಈ ಹಿಮವಂತ ಪ್ರದೇಶವೇ ಭಾರತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ನೈಷಧಂ ಹೇಮಕೂಟಾತ್ತು ಹರಿವರ್ಷಂ ತದುಚ್ಯತೇ
ಹೇಮಕೂಟದಿಂದ ನೈಷಧ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಹರಿವರ್ಷವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇಲಾವೃತಾತ್ಪಿರಂ ನೀಲಂ ಸಮ್ಯಕಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್
ಇಲಾವೃತದಿಂದ ಪಿಷ ಎಂಬುದು, ನೀಲದಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಹಿರಣ್ಮಯಾತ್ಪರಂ ಚೈವ ಶೃಙ್ಗವತ್ತಃ ಕುರು ಸ್ಮೃತಮ್
ಹಿರಣ್ಮಯ ಮತ್ತು ಶೃಂಗವಂತನ್ನು ಮೀರಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೀರ್ಘಾಣಿ ತತ್ರ ಚತ್ವಾರಿ ಮಧ್ಯಮಂ ತದಿಲಾವೃತಮ್
ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಇಲಾವೃತ.
ಪರಂ ನೀಲವತೋ ಯಚ್ಚ ವೇದ್ಯರ್ದ್ಧಂ ತು ತದುತ್ತರಮ್
ನೀಲದಾಚೆಯೂ, ವೇದಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗವೂ ಉತ್ತರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಮೇರುರ್ಮಧ್ಯ ಇಲಾವೃತಮ್
ಆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇಲಾವೃತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆರುಪರ್ವತವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಉದಗಾಯೇತೋ ಮಹಾಶೈಲೋ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ನಾಮ ನಾಮತಃ
ಉತ್ತರದತ್ತ ಮಹಾಪರ್ವತವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಮಾಲ್ಯವಂತು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಯಾಮತಶ್ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ
ಅದರ ಉದ್ದವನ್ನು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಯಾಮತೋ ಽಥ ವಿಸ್ತಾರಾನ್ಮಾಲ್ಯವಾ ನಿತಿವಿಶ್ರುತಃ
ಅದರ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಯವತ್ ಪರ್ವತವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಚತುರ್ವಣಃ ಸ ಸೌವರ್ಣಃ ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ
ಅದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದಂತೆ, ನಾಲ್ಕು ಬದಿಯಾಕಾರದಾಗಿ ಎತ್ತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.
ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾಭೋ ವಿಧೂಮ ಇವ ಪಾವಕಃ
ಅದು ಹಸಿರು ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದಂತೆ, ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಷೋಡಶಾಧಸ್ತಾದ್ವಿಸ್ತೃತಃ ಷೋಡಶೈವ ತು
ಅದು ಹದಿನಾರು ಭಾಗ ಕೆಳಗೂ ಹದಿನಾರು ಭಾಗ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
ವಿಸ್ತಾರಾತ್ರಿಗುಣಸ್ತಸ್ಯ ಪರಿಣಾಹಃ ಸಮನ್ತತಃ
ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಅಗಲಕ್ಕಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.