ಭಾಗವತದರ್ಶನಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳು ಭೂಮಿಯ ವಿಭಾಗಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಶಾಕದ್ವೀಪದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಸುಂದರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಡುಗೊಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ರೋಗಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮರಗಳು ದೈವಿಕ ಔಷಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಔಷಧೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹೇ ಮಹದ್ವಿಜ, ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಂಬೂಮರವನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಜಂಬೂಮರವು ಅಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪವೇ ಶಾಲ್ಮಲದ್ವೀಪ. ಇನ್ನು ಶಾಲ್ಮಲದ್ವೀಪದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೇಳು. ಶಾಲ್ಮಲದ್ವೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಸಾಗರವು ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಂತಹ ರುಚಿಯ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಎಳೆಯುವ, ರತ್ನಗಳ ಮೂಲವಾದ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಪರ್ವತವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕುಮುದ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಪರ್ವತವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೇ ಪರ್ವತವು ಬಲಾಹಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪರ್ವತವು ದ್ರೋಣ; ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಔಷಧಿಯು ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಪರ್ವತವು ಕಂಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆರನೇ ಪರ್ವತವು ಮಹಿಷ, ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏಳನೇ ಪರ್ವತವು ಕಕುಡ್ಮಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಸ್ವತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಧಾನದಿಂದ ವಂಶದಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಆ ಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅವು ಸರಪಳಿಗಳಂತೆ ಶುಭಕರವಾಗಿವೆ. ಬಲಾಹಕದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಜಿಮೂತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ದ್ರೋಣ ಪರ್ವತವು ಹಸಿರಾಗಿರುವುದು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಕುಡ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುಪ್ರದ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳು ಏಳು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ. ಜ್ಯೋತಿಃ, ಶಾಂತಿ, ತುಷ್ಟಾ, ಚಂದ್ರ, ಶುಕ್ರ, ವಿಮೋಚನೀ—ಇವುಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಾಲ್ಮಲದ್ವೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲ್ಮಲಿಯು ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ದಂಡದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ಮಲಿಯು ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಕೇಳಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಯಥಾವಿಧಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಶುರೋದಕವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಕುಶದ್ವೀಪವು ಸುತ್ತುವರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಕೇಳು. ಆ ದ್ವೀಪದ ಮೊದಲ ಪರ್ವತ, ಎರಡನೇ ಪರ್ವತ ಹಿಮಪರ್ವತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪರ್ವತವು ಪುಷ್ಪವಾನ್, ಐದನೇ ಪರ್ವತವು ಕುಶೇಶಯ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಮಂಡಾ ಎಂಬುದು ಆ ನೀರಿನ ಹೆಸರು; ಮಂಡರ ಎಂಬುದು ಪರ್ವತ, ದಾರಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಉದ್ಭಿದ, ಎರಡನೇ ಭಾಗವು ವೇಣುಮಂಡಲ. ಐದನೇ ಭಾಗವು ಧೃತಿಮತ್, ಆರನೇ ಭಾಗವು ಪ್ರಭಾಕರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಜನರು ಮತ್ತು ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದರೋಡೆಗಾರರು ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಜನರು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಏಳು ನದಿಗಳು ಶುದ್ಧ, ಪಾಪರಹಿತ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು, ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು, ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿವೆ. ಕುಶದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸಾಗರವು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹೀಗೆ ಕುಶದ್ವೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.