ಇರಾವತೀ, ವಿತಸ್ತಾ, ವಿಪಾಶಾ, ದೇವಿಕಾ ಮತ್ತು ಕುಹೂ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಕೌಶಕಿ, ತ್ರಿದಿವಾ, ನಿಷ್ಠಿವೀ ಮತ್ತು ಗೆಡಕಿ ಕೂಡಾ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ವೇದ, ಸ್ಮೃತಿ, ವೇದವತಿ, ವೃತ್ರಘ್ನಿ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ರೇವಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಪಾಶಾ, ಚರ್ಮಣ್ವತಿ, ನೂಪಾ, ವಿಧಿಶಾ ಮತ್ತು ವೇತ್ರವತಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಶೋಣ, ಮಹಾನದ, ನರ್ಮದಾ, ಸುರಸಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ನದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಪವಿತ್ರ ಜಲಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತಮಸಾ, ಪಿಪ್ಪಲಾ, ಶ್ಯೇನಾ, ಕರಮೊದಾ ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಕಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳೂ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸನೇರು, ಶುಕ್ತಿಮತಿ, ಮಂಕುಟಿ, ತ್ರಿದಿವ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಎಂಬ ನದಿಗಳೂ ಕೂಡಾ ಈ ಪವಿತ್ರ ಜಲಪಥಗಳಲ್ಲಿವೆ. ತಪಿ, ಪಯೋಷ್ಣಿ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯ, ಶ್ರೀಪಾ ಮತ್ತು ನಿಷಧಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳೂ ಕೂಡಾ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಟೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರಿ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ವಣ್ಣಶಿಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಪವಿತ್ರ ಜಲಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥಿ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ ಮತ್ತು ಬಂಜುಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಸಹ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಸಹ್ಯಪರ್ವತದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಾಲಯಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ, ಶೀತಲ, ಪವಿತ್ರ ಜಲದ ನದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಲಂಗೂಲಿನಿ, ವಂಶಧಾರಾ ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರಪರ್ವತದ ಪುತ್ರಿಯರು ಕೂಡಾ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಪಾ ಮತ್ತು ಪಲಾಶಿನಿ ಕೂಡಾ ಶುಕ್ತಿಮತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮಾತೃಗಳು, ಲೋಕದ ಪಾಪವಿನಾಶಿನಿಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಗಳ ತಟಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳು, ಪಂಚಾಲರು, ಶಾಲ್ವರು, ಮದ್ರೇಯರು ಮತ್ತು ಜಂಗಲರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕುಶಲರು, ಸೌಶಲರು, ಕುಂತಲರು ಮತ್ತು ಕಾಶಿ-ಕೋಶಲರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಾಂಗಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ, ದೈವಿಕ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದಿವ್ಯ ಭೂಮಿಯಾಗಿಯೂ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪೂರ್ವದೇಶವೂ ಮನೋಹರವಾಗಿಯಾಗಿದೆ. ಅಪರಾಂತರು, ಮುಹ್ಮಸರು, ಪಂಚಾಲರು ಮತ್ತು ಚರ್ಮಮಂಡಲದವರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚೀನರು, ತುಷಾರರು, ಪಲ್ಲವರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿರುವವರೂ ಕೂಡಾ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಭಿಷಹ, ಉಳುತ, ಕೇಕಯ, ದಶಮಾಲಿಕರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಕಂಬೋಜ, ದರದ, ಬರ್ಬರ, ಅಂಗಲೋಹಿಕರು ಕೂಡಾ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಲಮಕ, ತಲಶಾಲ, ಭೂಷಿಕ ಮತ್ತು ಇಜಿಕರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ತೋಮರ, ಹಂಸಭಂಗ, ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಮತ್ತು ಟಂಗಣರು ಕೂಡಾ ಈ ಪವಿತ್ರ ಜನಾಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಝಿಲಿಕ, ಆಹುಕ ಮತ್ತು ಹೂಣ ದರ್ವರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ, ಪ್ಲವಂಗ, ಮಲದ ಮತ್ತು ಮಲವರ್ತಿಕರು ಕೂಡಾ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷ, ಪುಂಡ್ರ, ವಿದೇಹ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಕ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದೀಗ ದಕ್ಷಿಣದೇಶದ ಜನಾಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳಿರಿ. ಸೇತುಕ, ಮುಷಿಕ, ಕ್ಷಪಣ ಮತ್ತು ವನವಾಸಿಕರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಭೀರರು, ಐಶಿಕರು, ಅಟವ್ಯರು ಮತ್ತು ಸರವರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಪೌರಿಕ, ಮೌಲಿಕ, ಶ್ಮಕ ಮತ್ತು ಭೋಗವರ್ಧಿನ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿರಿ: ಪೌಲೇಯ, ಕಿರಾತ, ರೂಪಕ ಮತ್ತು ತಪಕ ಜನಾಂಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಾಸಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರರು, ನರ್ಮದದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಚ್ಚಿಪ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ಅನರ್ತ ಮತ್ತು ಅರ್ಬುದಜನರು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮಲದ, ಕರುತ, ಮೇಕಲ ಮತ್ತು ಕೈತ್ಕಲ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ತೋಷಲ, ಕೋಸಲ, ತ್ರಿಪುರ ಜನರು ಮತ್ತು ವೈದಿಶ ಜನಾಂಗಗಳೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ರೀತಿ, ನದಿಗಳ ಪವಿತ್ರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ನೆಲೆಗಳು, ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ವೈಭವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.