पूर्वन्देशांश्च सेवन्ती भित्त्वा सा बहुधागिरीन्
पूर्व के देश सेवा करती हुई, उसने बहुत से पर्वतों को भेद दिया।
सिकतापर्वतमरुं गत्वा विद्याधरान्ययौ
रेतीले पर्वतों और मरुस्थल में जाकर वह विद्याधरों के पास पहुँची।
तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः
उनकी नदियाँ और उपनदियाँ सैकड़ों-हज़ारों की संख्या में हैं।
वक्वौकसायास्तीरे तु वनं सुरभि विश्रुतम्
वक्वौकसा के तट पर प्रसिद्ध सुरभि वन है।
यज्ञोपेतश्च सुमहानमितौजाः सुविक्रमः
यज्ञ से युक्त, अत्यंत महान, अपार तेज और पराक्रम वाला।
कुबेरानुचरा ह्येते चत्वारस्तु समाः स्मृताः
ये चारों कुबेर के अनुचर माने जाते हैं।
परस्परेण द्विगुणा धर्मतः कामतोर्ऽथतः
धर्म, काम और अर्थ में ये एक-दूसरे से दुगुने हैं।
मनस्विनीप्रभवति तस्माज्ज्योतिष्मती च या
मनों की शक्ति से वहाँ ज्योतिष्मती भी प्रकट होती है।
सरो विष्णुपदं नाम निषधे पर्वतोत्तमे
निशध के श्रेष्ठ पर्वत पर विष्णुपद नामक सरोवर है।
मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान्
मेरु के पार्श्व से महान चंद्रप्रभा सरोवर उत्पन्न होता है।
पयोदं तु सरो नीले सुशुभ्रं पुण्डरीकवत्
पयोध नामक सरोवर गहरा नीला, चमकदार और कमलों से सुसज्जित है।
श्वेतात्प्रवर्त्तते पुण्यं सरयूर्मानसाद्ध्रुवम्
श्वेत प्रदेश से पुण्य सरयू नदी बहती है, जो निश्चित ही मानस से निकलती है।
सरः कुरुषु विख्यातं पद्ममीनद्विजाकुलम्
कुरु देश का सरोवर प्रसिद्ध है, जहाँ कमल, मछलियाँ और पक्षी बहुतायत में हैं।
अन्ये चाप्यत्र विख्याताः पद्मामीनद्विजाकुलाः
यहाँ के अन्य सरोवर भी कमल, मछलियों और पक्षियों से भरे हुए प्रसिद्ध हैं।
तेभ्यः शान्ता य माध्वी च द्वे नद्यौ संबभूवतुः
इन सरोवरों से शांत और मधुर दो नदियाँ उत्पन्न हुईं।
उद्भिदान्युदकान्यत्र प्रवहन्ति सरिद्वराः
यहाँ जल के स्रोत और झरने निकलते हैं, और श्रेष्ठ नदियाँ बहती हैं।
पूर्वायता महापर्वा निमग्ना लवणाभसि
पूरब की ओर फैली हुई विशाल पर्वतश्रेणियाँ खारे समुद्र में डूबी हुई हैं।
उदग्याता उदीच्यान्ता अवगाढा महोदधिम्
उत्तर की ओर उठी हुई वे पर्वतश्रेणियाँ उत्तर छोर तक पहुँचकर महान समुद्र में समा जाती हैं।
प्रतीच्यामायतास्ते वै प्रविष्टा लवणोदधिम
पश्चिम की ओर फैली हुई वे पर्वतश्रेणियाँ खारे समुद्र में प्रविष्ट हो गई हैं।
आयतास्ते महाशैलाः समुद्रं दक्षिणं प्रति
ये विशाल पर्वत दक्षिण दिशा के समुद्र की ओर फैले हुए हैं।
तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम्
वहाँ संवार्तक नामक अग्नि उस जल को पी जाती है।
द्वादशैते प्रविष्टा हि पर्वता लवणोदधिम्
ये बारह पर्वत खारे समुद्र में प्रविष्ट हो गए हैं।
यदेतद्दृश्यते चन्द्रे श्वेते कृष्णशशाकृति
चाँद पर जो काले खरगोश के आकार का श्वेत चिह्न दिखाई देता है,
इहोदितस्य दृश्यन्ते यथान्ये ऽन्यत्र चोदिते
वह यहाँ उदित होने पर भी वैसे ही दिखता है, जैसे अन्य स्थानों पर चाँद के निकलने पर दिखता है।
आरोग्यायुः प्रमाणानां धर्मतः कामतोर्ऽथतः
आरोग्य, आयु और माप धर्म, कामना और अर्थ से निर्धारित होते हैं।
इत्येषा धारयन्तीदं पृथ्वी विश्वं जगत्स्थितम्
इसी प्रकार यह पृथ्वी सम्पूर्ण जगत और सभी प्राणियों को धारण करती है।
शृणुतेमं यथातत्त्वं ब्रुवतो मे द्विजोत्तमाः
अब आप सब श्रेष्ठ द्विजजन मेरी सत्य वाणी को ध्यान से सुनिए।
विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः
इसका परिमाप चारों ओर से दोगुना है।
तत्र पुण्या जनपदाश्चिरान्न म्रियते जनः
वहाँ के प्रदेश पुण्यवान हैं और लोग बहुत समय तक नहीं मरते।
तत्रापि पर्वताः पुण्याः सप्तैव मणिभूषणाः
वहाँ भी सात पवित्र पर्वत हैं, जो रत्नों से सजे हुए हैं।