પ્રતિસર્ગે તુ ભૂતાનાં પ્રાકૃતઃ કરણક્ષયઃ
પુનઃ સર્જન સમયે, જીવાત્માઓના સ્વાભાવિક ઇન્દ્રિયોનો નાશ થાય છે.
તતઃ સંહૃત્ય તાન્બ્રહ્મા દેવાંસ્ત્રૈલોક્યવાસિનઃ
પછી બ્રહ્મા ત્રણ લોકમાં રહેતા દેવતાઓને સંહરિત કરે છે.
સુષુપ્સુર્ભગવાન્બ્રહ્મા પ્રજાઃ સંહરતે તદા
ભગવાન બ્રહ્મા જ્યારે સુવા ઈચ્છે છે, ત્યારે તે સર્વ પ્રજાઓને પોતાના અંદર ખેંચી લે છે.
તત્રાત્મસ્થાઃ પ્રજાઃ કર્તું પ્રપેદે સ પ્રજાપતિઃ
ત્યાં પ્રજાપતિએ પોતાના અંદર સ્થિત થયેલી પ્રજાઓ સર્જવાનો નિશ્ચય કર્યો.
તયા યાન્યલ્પસારાણિ સત્ત્વાનિ વૃથિવીતલે
તેના દ્વારા, પૃથ્વી પર રહેલા જે જીવાત્માઓ ઓછા તત્વવાળા હતા—
સપ્તરશ્મિરથો ભૂત્વા ઉદત્તિષ્ઠદ્વિભાવસુઃ
તે તેજસ્વી, સાત કિરણોવાળું રથ બનીને ઊભો રહ્યો.
હરીતારશ્મયસ્તસ્યદીપ્યમાનાસ્તુ સપ્તતિઃ
તેના હરિત કિરણો, સિત્તેર જેટલા, તેજથી ઝગમગતા હતા.
ભૌમં કાષ્ઠેન્ધનં તેજો ભૃશમદ્ભિસ્તુ દીપ્યતે
પૃથ્વીનું ઇંધણ, જળના તેજથી ખૂબ જ પ્રજ્વલિત થાય છે.
નાવૃષ્ટ્યા તપતે સૂર્ય્યો નાવૃષ્ટ્યા પરિષિચ્યતે
વિનાના વરસાદે, સૂર્ય તપે છે; અને વિનાના વરસાદે, તે ભીંજાય છે.
તસ્માદપઃ પિબન્યો વૈ દીપ્યતે રવિરંબરે
આથી, પાણી પીધા પછી, સૂર્ય આકાશમાં તેજથી પ્રગટે છે.
તેનાહારેણ સંદીપ્તાઃ સૂર્યાઃ સપ્ત ભવન્ત્યુત
આ આહારથી, સાતેય સૂર્યો પ્રજ્વલિત થાય છે.
ચતુર્લોકમિમં સર્વં દહન્તિ શિખિનસ્તદા
પછી, અગ્નિસ્વરૂપીઓ આ ચારેય લોકને દહન કરે છે.
દીપ્યન્તે ભાસ્કરાઃ સપ્ત યુગાન્તાગ્નિપ્રતાપિનઃ
યુગના અંતના અગ્નિના પ્રભાવથી સાતેય ભાસ્કર તેજથી પ્રગટે છે.
સ્વં સમાવૃત્ય તિષ્ઠન્તિ નિર્દહન્તો વસુંધરામ્
તેઓ પોતાને ઘેરીને, પૃથ્વીને દહન કરતા સ્થિર રહે છે.
સાદ્રિનદ્યર્ણવા પૃથ્વી નિસ્નેહા સમપદ્યત
પૃથ્વી, તેના પહાડો, નદીઓ અને મહાસાગરો સાથે, આખેઆખી સુકાઈ ગઈ.
અધશ્ચોર્ધ્વં ચ તિર્યક્ ચ સંરૂદ્ધા સૂર્યરશ્મિભિઃ
નીચે, ઉપર અને આડેઆડી, બધું સૂર્યની કિરણોથી ઢંકાઈ ગયું.
એકત્વમુપયાતાનામેકજ્વાલા ભવત્યુત
જ્યાં બધું એકરૂપ થઈ ગયું હતું, ત્યાંથી એક જ જ્વાળા ઊભી રહી.
ચતુર્લોકમિદં સર્વં નિર્દહત્યાશુ તેજસા
એ જ્વાળાની તેજસ્વિતાથી, ચારેય લોક ઝડપથી ભસ્મ થઈ ગયા.
નિર્વૃક્ષા નિસ્તૃણા ભૂમિઃ કૂર્મપૃષ્ઠસમા ભવેત્
પૃથ્વી પર કોઈ વૃક્ષ કે ઘાસ રહ્યું નહીં, બધું કાચબાની પીઠ જેવી સમતળ થઈ ગયું.
સર્વમેવ તદર્ચિર્ભિઃ પૂર્ણં જાજ્વલ્યતે ઘનઃ
બધું જ એ જ્વાળાઓથી ભરાઈને, ઘન અગ્નિ જેવી પ્રખર રીતે દહન થવા લાગ્યું.
તતસ્તાનિ પ્રલીયન્તે ભૂમિત્વમુપયાન્તિ ચ
પછી એ બધું વિલીન થઈને ફરી પૃથ્વીરૂપે આવી ગયું.
સર્વં તદ્ભસ્મસાચ્ચક્રે સર્વાત્મા પાવકસ્તુ સઃ
પાવક સ્વરૂપ સર્વાત્મા એ બધું જ ભસ્મમાં ફેરવી દીધું.
પિબત્યપઃ સમિદ્ધો ઽગ્નિઃ પૃથિવીમાશ્રિતો જ્વલન્
પૃથ્વી પર સ્થિત તેજસ્વી અગ્નિ, બધું જ પાણી પી જાય છે.
લોકાન્સંહરતે દીપ્તો ઘોરઃ સંવર્ત્તકો ઽનલઃ
એ ભયાનક અને પ્રખર સંહારક અગ્નિ, બધા લોકને ભસ્મ કરે છે.
નિર્દહ્યાન્તે તુ પાતાલં વાયુલોકમથાદહત્
બધું દહન થયા પછી, એ પાતાળ અને પછી વાયુલોકને પણ દહન કરે છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ
હજારો, લાખો અને અબજ યોજન જેટલું અંતર,
ગન્ધર્વાંશ્ચ પિશાચાંશ્ચ સમહોરગરાક્ષસાન્
ગંધર્વો, પિશાચો, મહાન સાપો અને રાક્ષસો,
ભૂર્લોકં ચ ભુવર્લ્લોકં સ્વર્લોકં ચ મહસ્તથા
ભૂલોક, ભૂવર્લોક, સ્વરલોક અને મહલોક,
વ્યાપ્તેષુ તેષુ લોકેષુ તિર્યગૂર્દ્ધ્વમથાગ્નિના
જ્યારે આ બધા લોક આડેઆડી અને ઉપરથી અગ્નિથી વ્યાપી જાય છે,
અયોગુડનિભં સર્વં તદા હ્યેવં પ્રકાશતે
ત્યારે બધું જ લોખંડના ગોળાની જેમ દેખાય છે.