ચતુર્દશૈતે મનવઃ કીર્તિતા કીર્તિવર્દ્ધનાઃ
આ ચૌદ મનુઓ પ્રસિદ્ધ અને કીર્તિ વધારનાર કહેવાયા છે.
પ્રજાનાં પતયઃ સર્વે ભૂતાનાં પતયઃ સ્થિતાઃ
બધા પ્રજાઓના સ્વામી અને સર્વ ભૂતોના અધિપતિ તરીકે સ્થિર છે.
પૂર્ણં યુગસહસ્રં વૈ પરિપાલ્યા નરેશ્વરૈઃ
પુરા હજાર યુગો સુધી મનુષ્યરાજાઓએ રક્ષણ કરવું છે.
ચતુર્દ્દશૈતે વિજ્ઞેયાઃ સર્ગાઃ સ્વાયંભુવાદયઃ
આ ચૌદ સર્જનો, સ્વાયંભુવથી આરંભી, સમજવા યોગ્ય છે.
વિનિવૃત્તાધિકારાસ્તે મહાર્લોકં સમાશ્રિતાઃ
જેમણે અધિકાર છોડ્યો છે, તેઓ મહર્લોકમાં નિવાસ કરે છે.
પૂર્વેષુ સાંપ્રતશ્ચાયં શાસ્તિ વૈવસ્વતઃ પ્રભુઃ
પહેલાં અને અત્યારે પણ વૈવસ્વત પ્રભુ શાસન કરે છે.
સહ પ્રજા નિસર્ગેણ સર્વાંસ્તે ઽનાગતાન્દ્વિજઃ
સૃષ્ટિ સાથે જ, હે દ્વિજ, આવનારા બધા જીવ પણ પેદા થયા હતા.
અનૂના નાતિરિક્તાસ્તે યસ્માત્મર્વે વિવસ્વતઃ
એ બધા જીવોમાં ન ઓછા હતા, ન વધારે, કારણ કે બધા વિવસ્વતમાંથી જન્મ્યા હતા.
મન્વન્તરેષુ ભાવ્યેષુ ભૂતેષ્વપિ તથૈવ ચ
આગળના મન્વંતરોમાં અને બીજા જીવોમાં પણ એ જ રીતે થાય છે.
તેષામેવ હિ સિદ્ધ્યર્થં વિસ્તરેણ ક્રમેણ ચ
એ બધાના કાર્ય સિદ્ધિ માટે, યોગ્ય ક્રમ અને વિગતે, એ જ માટે થાય છે.
સર્વકન્યાવરિષ્ઠા તુ જ્યેષ્ઠા યા વીરિણીસુતા
બધી કન્યાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મોટી વીરિણીની દીકરી છે.
વૈરાજસ્થમુપાસીનં ધર્મેણ ચ ભવેન ચ
વૈરાજા સાથે બેઠેલી, ધર્મ અને ભાગ્યથી,
દક્ષ કન્યા તવેયં વૈ જનયિષ્યતિ સુવ્રતા
હે દક્ષ, આ સારા વ્રતવાળી કન્યા તારી દીકરી બની જન્મશે.
બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા દક્ષો ધર્મો ભવસ્તદા
બ્રહ્માના વચન સાંભળી, ત્યારે દક્ષ, ધર્મ અને ભવ—
સત્યાભિધ્યાયિનાં તેષાં સદ્યઃ કન્યા વ્યજાયત
સત્યની ઇચ્છાવાળાઓમાં, તરત જ એક કન્યા જન્મી.
સંસિદ્ધાઃ કાર્યકરણે સંભૂતાસ્તે શ્રિયાન્વિતાઃ
કાર્યમાં પારંગત અને સમૃદ્ધિથી યુક્ત, એ બધા પેદા થયા.
તે દૃષ્ટ્વા તાન્સ્વયંભૂતાન્બ્રહ્મવ્યાહારિણસ્તદા
એ સ્વયંભૂ અને બ્રહ્મવાણી બોલનારાઓને જોઈને, ત્યારે—
અભિધ્યાયાત્મનોત્પન્નાનૂચુર્વૈ તે પરસ્પરમ્
ઇચ્છાશક્તિથી જન્મેલા એ બધા એકબીજાને વાતો કરવા લાગ્યા.
યસ્ય યઃ સદૃશશ્ચાપિ રૂપે વીર્યે ચ માનતઃ
જેનો પુત્ર રૂપ, બળ અને માનમાં પિતાને સમાન હોય—
ધ્રુવં રૂપં પિતુઃ પુત્રઃ સો ઽનુરુધ્યતિ સર્વદા
પુત્ર હંમેશા રૂપમાં પિતાની જેમ જ હોય છે.
એવં તે સમયં કૃત્વા સર્વેષાં જગૃહઃ સુતાન્
આ રીતે સંમતિ કરીને, બધાએ પોતાના પુત્રોને સ્વીકાર્યા.
રુચેઃ પ્રજાપતેઃ પુત્રો રૌચ્યો નામાભવત્સુતઃ
પૃજાપતિ રૂચિનો પુત્ર, રૌચિ નામે જન્મ્યો.
વૈવસ્વતેંઽતરે જાતૌ દ્વૌ મનૂ તુ વિવસ્વતઃ
વૈવસ્વતના અંતરમાં, વિવસ્વતને બે મનુઓ જન્મ્યા.
જ્ઞેયઃ સંજ્ઞાસુતો વિદ્વાન્મનુર્વૈવસ્વતઃ પ્રભુઃ
જાણો કે સંજ્ઞાનો પુત્ર, વિદ્વાન અને પ્રભુ વૈવસ્વત મનુ છે.
સાવર્ણમ નવો યે ચ ચત્વારસ્તુ મહર્ષિજાઃ
નવમ મનુ સાવર્ણિ છે અને ચાર મહાન ઋષિ પણ છે.
ભવિષ્યેષુ ભવિષ્યન્તિ સર્વકાર્યાર્થસાધકાઃ
આ બધા ભવિષ્યમાં સર્વ કામો અને કાર્યો પૂર્ણ કરશે.
સંભૂતાશ્ચ મહાત્માનઃ સર્વે વૈવસ્વતેન્તરે
આ બધા મહાન આત્માઓ વૈવસ્વત મન્વંતર દરમિયાન જન્મે છે.
ભવિષ્યન્તિ ભવિષ્યાસ્તુ એકૈકો દ્વાદશો ગણઃ
આગળ ચાલીને, દરેકમાં એક એવા બાર જૂથો થશે.
પારા દ્વાદશ વિજ્ઞેયા ઉત્તરાંસ્તુ નિબોધત
બાર પારા જાણી લેવા જેવા છે; હવે ઉત્તર તરફના સાંભળો.
દધિક્રાવા વિપક્વશ્ચ પ્રણીતો વિજયો મધુઃ
દધિક્રાવણ, વિપક્વ, પ્રણીત, વિજય અને મધુ—