વિચેષ્ટમાનાં રુદતીં દૈવાત્સંમૂઢચેતનઃ
એ રડતી અને હલનચલન કરતી હતી, અને ભાગ્યવશ મનથી મૂર્છિત થઈ ગઈ હતી.
ગોધર્મ વૈ બલં કૃત્વા સ્નુષાં સ હ્યભ્યમન્યત
ગાયોનું ધર્મ પોતાનું બળ બનાવી, તેણે પોતાની વહુ પાસે જવાનો વિચાર કર્યો.
ભવિષ્યમર્થં જ્ઞાત્વા ચ મહાત્મા ત્વવમત્ય તમ્
ભવિષ્યની વાત જાણીને, મહાત્માએ તેને અવગણના કરી.
ગમ્યાગમ્યં ન જાનીષે ગોધર્માત્પ્રાર્થયન્સ્રુષામ્
'તમે શું કરવું અને શું ટાળવું એ જાણતા નથી; ગાયોનું ધર્મ રાખીને વહુની ઇચ્છા રાખો છો.'
યસ્માત્ત્વમન્ધો વૃદ્ધશ્ચ ભર્ત્તવ્યો દુરનુષ્ઠિતઃ
કારણ કે તું અંધ છે, વૃદ્ધ છે, તને જાળવવું મુશ્કેલ છે અને તારો વર્તન યોગ્ય નથી,
કર્મણ્યસ્મિંસ્તતઃ ક્રૂરે તસ્ય બુદ્ધિરજાયત
આથી, આવી સ્થિતિમાં, તેના મનમાં કઠોર વિચાર ઊભો થયો.
કોષ્ટે સમુદ્રે પ્રક્ષિપ્ય ગઙ્ગાંભસિ સમુત્સૃજત્
તેને એક કોઠડીમાં મૂકી, દરિયામાં ફેંકી દીધો અને ગંગાજળમાં છોડી દીધો.
તં સસ્ત્રીકો બલિર્નામ રાજા ધર્માર્થતત્ત્વવિત્
તે વ્યક્તિનું નામ બલિ હતું, તેની પત્ની સાથે, અને તે ધર્મ અને ધનની સમજ ધરાવતો રાજા હતો.
તં ગૃહીત્વા સ ધર્માત્મા બલિર્વૈરોચનસ્તદા
પછી ધર્મનિષ્ઠ બલિ, વિરોચનપુત્ર, તેને પોતાના ઘરે લઈ ગયો.
પ્રીતઃ સ વૈ વરેણાથ ચ્છન્દયામાસ વૈ બલિમ્
તે પ્રસન્ન થઈ, બલિને વરદાન આપ્યું અને મનગમતું માંગવા કહ્યું.
સંતાનાર્થં મહાભાગ ભાર્યાયાં મમ માનદ
હે મહાન, સંતાન માટે મારી પત્નીને માન આપો.
એવમુક્તસ્તુતેનર્ષિસ્તથાસ્ત્વિત્યુક્તવાન્હિતમ્
આ રીતે સ્તુતિ કરનાર ઋષિ દ્વારા કહ્યાના પછી, તેણે 'એવું જ થાશે' કહી, કલ્યાણકર શબ્દો બોલ્યા.
અન્ધં વૃદ્ધં ચ તં દૃષ્ટ્વા ન સા દેવી જગામ હ
તેને અંધ અને વૃદ્ધ જોઈને, દેવીએ નજીક જવાનું પસંદ ન કર્યું.
કક્ષીવચ્ચક્ષુષૌ તસ્યાં શૂદ્રયોન્યામૃષિર્વશી
શૂદ્ર સ્ત્રીના ગર્ભમાં, ઋષિ વશીએ કક્ષીવાન અને ચક્ષુષ નામે જન્મ લીધો.
કક્ષીવચ્ચક્ષુષૌ તૌ તુ દૃષ્ટ્વા રાજા બલિસ્તદા
પછી રાજા બલિએ કક્ષીવાન અને ચક્ષુષને જોયા.
સિદ્ધૌ પ્રત્યક્ષધર્માણૌ બુદ્ધૌ શ્રેષ્ઠતમાવપિ
બન્ને સીધા ધર્મમાં નિપુણ અને ઉત્તમ બુદ્ધિ ધરાવતા હતા.
નેત્યુવાચ તતસ્તં તુ મમૈતાવિતિ ચાબ્રવીત્
તેણે 'ના' કહ્યું અને પછી કહ્યું, 'આ બન્ને મારા છે.'
અન્ધં વૃદ્ધં ચ માં મત્વા સુદેષ્ણા મહિષી તવ
મને અંધ અને વૃદ્ધ માનીને, સુદેષણા, તારી રાણી,
તતઃ પ્રસાદયામાસ પુનસ્તમૃષિસત્તમમ્
પછી તેણે ફરીથી તે શ્રેષ્ઠ ઋષિને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
પુનશ્ચૈનામલઙ્કૃત્ય ઋષયે પ્રત્યપાદયત્
પછી ફરીથી તેને શણગારવી અને ઋષિને અર્પણ કરવામાં આવી.
દધ્ના લવણમિશ્રેણ સ્વભ્યક્તં નગ્નકં તથા
દહીંમાં મીઠું મિક્સ કરી, શરીરે લગાડી, અને નગ્ન અવસ્થામાં,
તતસ્ત્વં પ્રાપ્સ્યસે દેવિ પુત્રાંશ્ચ મનસેપ્સિતાન્
પછી, હે દેવી, તને મનગમતા પુત્રો પ્રાપ્ત થશે.
અપાનં ચ સમાસાદ્ય જુગુપ્સંતી હ્યવર્જયત્
અપાન સાથે સંપર્ક થતાં, તેણીએ ઘૃણા અનુભવી અને પોતાને પાછી ખેંચી લીધી.
વિનાપાનં કુમારં ત્વં જનયિષ્યસિ પૂર્વજમ્
અપાન વિના, હે કુમાર, તું પહેલો પુત્ર જન્માવશે.
નાર્હસિ ત્વં મહાભાગ પુત્રં દાતું મમેદૃશમ્
હે મહાભાગ્યશાળી, તારે મને આવો પુત્ર આપવો યોગ્ય નથી.
દેવીદૃશં ચ તે પૌત્રમહં દાસ્યામિ સુપ્રતે
હે સુપ્રત, હું તને દેવી જેવી પૌત્ર આપિશ.
તાં સ દીર્ઘતમાશ્ચૈવ કુક્ષૌ સ્પૃષ્ટ્વદમબ્રવીત્
પછી દીર્ઘતમાએ તેના ગર્ભને સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યું.
તેન તે પૂરિતો ગર્ભઃ પૌર્ણમાસ્યામિવોદધિઃ
તેના દ્વારા તારો ગર્ભ પૂર્ણચંદ્રની રાત્રે દરિયાની જેમ ભરાઈ ગયો.
તેજસ્વિનઃ પરાક્રાન્તા યજ્વાનો ધાર્મિકાસ્તથા
તેઓ તેજસ્વી, પરાક્રમી, યજ્ઞકર્તા અને ધર્મનિષ્ઠ હતા.
વઙ્ગસ્તસ્માત્કલિઙ્ગસ્તુ પુણ્ડ્રઃ સુહ્મસ્તથૈવ ચ
તેમમાંથી વંગ, કલિંગ, પુંડ્ર અને સુહ્મા ઉત્પન્ન થયા.