તસ્મિન્હિ તત્ર વસતિ યદૃચ્છાભ્યાગતો વૃષઃ
ત્યાં એ સ્થળે, એ વાછરડો સંયોગથી આવીને રહેવા લાગ્યો.
જગ્રાહ તં દીર્ઘ તમા વિસ્ફુરન્તં તુ શૃઙ્ગયોઃ
તે લાંબા અંધકારને, જે વાછરડાના શિંગ વચ્ચે ઝબકતો હતો, તેણે પકડી લીધો.
તતો ઽબ્રવીદ્ વૃષસ્તં વૈ સુંચ માં બલિનાં વર
પછી વાછરડાએ કહ્યું: 'મને છોડો, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ.'
ત્ર્યંબકં વહતા દેવં યતો જાતો ઽસ્મિ ભૂતલે
'હું ત્ર્યંબક દેવને લઈ જતો હતો, એથી પૃથ્વી પર જન્મ્યો છું.'
એવમુક્તો ઽબ્રવીદેનં જીવંસ્ત્વં મે ક્વ યાસ્યસિ
એ રીતે સંબોધન કર્યા પછી, તેણે કહ્યું: 'તમે જીવતા છો; મારા પાસેથી ક્યાં જશો?''
તતસ્તં દીર્ઘતમસં સ વૃષઃ પ્રત્યુવાચ હ
પછી વાછરડાએ એ લાંબા અંધકારને જવાબ આપ્યો.
ભક્ષ્યાભક્ષ્યં ન જાનીમઃ પેયાપેયં ચ સર્વશઃ
'શું ખાવું અને શું ન ખાવું, શું પીવું અને શું ન પીવું, એ બધું અમને ખબર નથી.'
ન પાપ્માનો વયં વિપ્ર ધર્મો હ્યેષ ગવાં શ્રુતઃ
'હું પાપી નથી, બ્રાહ્મણ; ગાયોનું ધર્મ એવું જ કહેવાય છે.'
ભક્ત્યા ચાનુશ્રવિકયા ગોસુતં વૈ પ્રસાદયન્
ભક્તિ અને પરંપરા દ્વારા, તેણે ગાયના પુત્રને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
મનસૈવ તદા દધ્રે તદ્વિધસ્તત્પરાયણઃ
પછી, મનથી જ એ જ્ઞાનમાં તનમનથી તલીન રહીને સંકલ્પ કર્યો.
વિચેષ્ટમાનાં રુદતીં દૈવાત્સંમૂઢચેતનઃ
એ રડતી અને હલનચલન કરતી હતી, અને ભાગ્યવશ મનથી મૂર્છિત થઈ ગઈ હતી.
ગોધર્મ વૈ બલં કૃત્વા સ્નુષાં સ હ્યભ્યમન્યત
ગાયોનું ધર્મ પોતાનું બળ બનાવી, તેણે પોતાની વહુ પાસે જવાનો વિચાર કર્યો.
ભવિષ્યમર્થં જ્ઞાત્વા ચ મહાત્મા ત્વવમત્ય તમ્
ભવિષ્યની વાત જાણીને, મહાત્માએ તેને અવગણના કરી.
ગમ્યાગમ્યં ન જાનીષે ગોધર્માત્પ્રાર્થયન્સ્રુષામ્
'તમે શું કરવું અને શું ટાળવું એ જાણતા નથી; ગાયોનું ધર્મ રાખીને વહુની ઇચ્છા રાખો છો.'
યસ્માત્ત્વમન્ધો વૃદ્ધશ્ચ ભર્ત્તવ્યો દુરનુષ્ઠિતઃ
કારણ કે તું અંધ છે, વૃદ્ધ છે, તને જાળવવું મુશ્કેલ છે અને તારો વર્તન યોગ્ય નથી,
કર્મણ્યસ્મિંસ્તતઃ ક્રૂરે તસ્ય બુદ્ધિરજાયત
આથી, આવી સ્થિતિમાં, તેના મનમાં કઠોર વિચાર ઊભો થયો.
કોષ્ટે સમુદ્રે પ્રક્ષિપ્ય ગઙ્ગાંભસિ સમુત્સૃજત્
તેને એક કોઠડીમાં મૂકી, દરિયામાં ફેંકી દીધો અને ગંગાજળમાં છોડી દીધો.
તં સસ્ત્રીકો બલિર્નામ રાજા ધર્માર્થતત્ત્વવિત્
તે વ્યક્તિનું નામ બલિ હતું, તેની પત્ની સાથે, અને તે ધર્મ અને ધનની સમજ ધરાવતો રાજા હતો.
તં ગૃહીત્વા સ ધર્માત્મા બલિર્વૈરોચનસ્તદા
પછી ધર્મનિષ્ઠ બલિ, વિરોચનપુત્ર, તેને પોતાના ઘરે લઈ ગયો.
પ્રીતઃ સ વૈ વરેણાથ ચ્છન્દયામાસ વૈ બલિમ્
તે પ્રસન્ન થઈ, બલિને વરદાન આપ્યું અને મનગમતું માંગવા કહ્યું.
સંતાનાર્થં મહાભાગ ભાર્યાયાં મમ માનદ
હે મહાન, સંતાન માટે મારી પત્નીને માન આપો.
એવમુક્તસ્તુતેનર્ષિસ્તથાસ્ત્વિત્યુક્તવાન્હિતમ્
આ રીતે સ્તુતિ કરનાર ઋષિ દ્વારા કહ્યાના પછી, તેણે 'એવું જ થાશે' કહી, કલ્યાણકર શબ્દો બોલ્યા.
અન્ધં વૃદ્ધં ચ તં દૃષ્ટ્વા ન સા દેવી જગામ હ
તેને અંધ અને વૃદ્ધ જોઈને, દેવીએ નજીક જવાનું પસંદ ન કર્યું.
કક્ષીવચ્ચક્ષુષૌ તસ્યાં શૂદ્રયોન્યામૃષિર્વશી
શૂદ્ર સ્ત્રીના ગર્ભમાં, ઋષિ વશીએ કક્ષીવાન અને ચક્ષુષ નામે જન્મ લીધો.
કક્ષીવચ્ચક્ષુષૌ તૌ તુ દૃષ્ટ્વા રાજા બલિસ્તદા
પછી રાજા બલિએ કક્ષીવાન અને ચક્ષુષને જોયા.
સિદ્ધૌ પ્રત્યક્ષધર્માણૌ બુદ્ધૌ શ્રેષ્ઠતમાવપિ
બન્ને સીધા ધર્મમાં નિપુણ અને ઉત્તમ બુદ્ધિ ધરાવતા હતા.
નેત્યુવાચ તતસ્તં તુ મમૈતાવિતિ ચાબ્રવીત્
તેણે 'ના' કહ્યું અને પછી કહ્યું, 'આ બન્ને મારા છે.'
અન્ધં વૃદ્ધં ચ માં મત્વા સુદેષ્ણા મહિષી તવ
મને અંધ અને વૃદ્ધ માનીને, સુદેષણા, તારી રાણી,
તતઃ પ્રસાદયામાસ પુનસ્તમૃષિસત્તમમ્
પછી તેણે ફરીથી તે શ્રેષ્ઠ ઋષિને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
પુનશ્ચૈનામલઙ્કૃત્ય ઋષયે પ્રત્યપાદયત્
પછી ફરીથી તેને શણગારવી અને ઋષિને અર્પણ કરવામાં આવી.