વાલેયા બ્રાહ્મણાશ્ચૈવ તસ્ય વંશકરાઃ પ્રભોઃ
વાલય અને બ્રાહ્મણો એના વંશના સ્થાપક બન્યા.
મહાયોગિત્વમાયુશ્ચ કલ્પસ્ય પરિમાણકમ્
એને મહાન યોગબળ અને એક કળ્પ જેટલું આયુષ્ય મળ્યું.
ત્રૈલોક્યદર્શનં ચૈવ પ્રાધાન્યં પ્રસવે તથા
એને ત્રણેય લોકને જોવા અને સર્જનમાં મુખ્ય સ્થાન મળ્યું.
ચતુરો નિયતાન્વર્ણાંસ્ત્વં વૈ સ્થાપયિતેતિ વૈ
તમે ચાર નિશ્ચિત વર્ણો સ્થાપ્યા હતા.
કાલેન મહતા વિદ્વાન્સ્વં ચ સ્થાનમુપાગતઃ
મોટા સમય પછી, હે વિદ્વાન, એ પોતાનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.
પુણ્ડ્રાઃ કલિઙ્ગશ્ચ તથા તેષાં વંશં નિબોધત
હવે પુંડ્ર અને કલિંગના વંશ વિશે સાંભળો.
સંભૂતા દીર્ઘતમસઃ સુદેષ્ણાયાં મહૌજસઃ
મહાન તેજવાળા દીર્ઘતમસથી, સુદેષ્ણાના ગર્ભે એ લોકો જન્મ્યા.
ઋષિણા દીર્ઘતમસા હ્યેતત્પ્રબ્રૂહિ પૃચ્છતામ્
હે પૂછનાર, આ વાત ઋષિ દીર્ઘતમસે કહી છે.
ભાર્યા વૈ મમતા નામ બભૂવાસ્ય મહાત્મનઃ
મહાન આત્માવાળાની પત્નીનું નામ મમતા હતું.
બૃહસ્પતિર્બૃહત્તેજા મમતાં સો ઽભ્યપદ્યત
મહાન તેજવાળા બૃહસ્પતિએ મમતાને નજીક જવાની ઇચ્છા કરી.
અન્તર્વત્ન્યસ્મિ તે ભ્રાતુર્જ્યેષ્ઠસ્યાસ્ય ચ ભામિની
એ સુંદર સ્ત્રી પોતાનાં મોટા ભાઈથી ગર્ભવતી હતી.
અજસ્રં બ્રહ્મ ચાભ્યસ્ય ષડઙ્ગં વેદમુદ્ગિરન્
એ સતત બ્રહ્મનું પઠન કરતો અને છ અંગવાળો વેદ ઉચ્ચારતો.
અસ્મિન્નેવ યથાકાલે યથા વા મન્યસે વિભો
જેમ સમય આવે, અથવા જેમ તમે ઇચ્છો, હે પ્રભુ,
કામાત્માનં મહાત્માપિ નાત્માનં સો ઽભ્યધારયત્
મહાન આત્માવાળો હોવા છતાં, કામવશ થઈને એ પોતાને રોકી શક્યા નહીં.
ઉત્સૃજન્તં તદા રેતો ગર્ભસ્થઃ સો ઽસ્ય ભાષત
જ્યારે એ રેતસ છોડતો હતો ત્યારે ગર્ભમાં રહેલો બાળક બોલ્યો.
અમોઘરેતાસ્ત્વં વાપિ પૂર્વં ચાહમિહાગતઃ
તું અમોઘ રેતાવાળો હોઈશ, પણ હું તો તારા પહેલા અહીં આવ્યો છું.
ઉશિજસ્ય સુતં ભ્રાતુર્ગર્ભસ્થં ભગવાનૃષિઃ
ઉશિજના ભાઈના ગર્ભમાં રહેલા પુત્ર રૂપે ભગવાન ઋષિ જન્મ્યા હતા.
મામેવમુક્તવાન્મોહાત્તમો દીર્ઘં ગ્રવેક્ષ્યસિ
મને ભ્રમથી એમ કહ્યું: 'તમે કબરમાં લાંબો અંધકાર જોશો.'
અથૌશિજો બૃહત્કીર્તિર્બૃહસ્પતિરિબૌજસા
પછી ઉશિજ, જે વિશાળ કીર્તિવાળા અને શક્તિશાળી હતા, પોતાની તાકાતથી બૃહસ્પતિ બન્યા.
ગોધર્મં સૌરભેયાત્તુ વૃષભાચ્છતવાન્પ્રભોઃ
પ્રભુ, તેમણે સૌરભેય નામના વાછરડા વાછરડાથી ગાયોનું ધર્મ પ્રાપ્ત કર્યું.
તસ્મિન્હિ તત્ર વસતિ યદૃચ્છાભ્યાગતો વૃષઃ
ત્યાં એ સ્થળે, એ વાછરડો સંયોગથી આવીને રહેવા લાગ્યો.
જગ્રાહ તં દીર્ઘ તમા વિસ્ફુરન્તં તુ શૃઙ્ગયોઃ
તે લાંબા અંધકારને, જે વાછરડાના શિંગ વચ્ચે ઝબકતો હતો, તેણે પકડી લીધો.
તતો ઽબ્રવીદ્ વૃષસ્તં વૈ સુંચ માં બલિનાં વર
પછી વાછરડાએ કહ્યું: 'મને છોડો, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ.'
ત્ર્યંબકં વહતા દેવં યતો જાતો ઽસ્મિ ભૂતલે
'હું ત્ર્યંબક દેવને લઈ જતો હતો, એથી પૃથ્વી પર જન્મ્યો છું.'
એવમુક્તો ઽબ્રવીદેનં જીવંસ્ત્વં મે ક્વ યાસ્યસિ
એ રીતે સંબોધન કર્યા પછી, તેણે કહ્યું: 'તમે જીવતા છો; મારા પાસેથી ક્યાં જશો?''
તતસ્તં દીર્ઘતમસં સ વૃષઃ પ્રત્યુવાચ હ
પછી વાછરડાએ એ લાંબા અંધકારને જવાબ આપ્યો.
ભક્ષ્યાભક્ષ્યં ન જાનીમઃ પેયાપેયં ચ સર્વશઃ
'શું ખાવું અને શું ન ખાવું, શું પીવું અને શું ન પીવું, એ બધું અમને ખબર નથી.'
ન પાપ્માનો વયં વિપ્ર ધર્મો હ્યેષ ગવાં શ્રુતઃ
'હું પાપી નથી, બ્રાહ્મણ; ગાયોનું ધર્મ એવું જ કહેવાય છે.'
ભક્ત્યા ચાનુશ્રવિકયા ગોસુતં વૈ પ્રસાદયન્
ભક્તિ અને પરંપરા દ્વારા, તેણે ગાયના પુત્રને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
મનસૈવ તદા દધ્રે તદ્વિધસ્તત્પરાયણઃ
પછી, મનથી જ એ જ્ઞાનમાં તનમનથી તલીન રહીને સંકલ્પ કર્યો.