સૂર્યસ્ય યત્પ્રકાશેન વીક્ષન્તે ચક્ષુષા પ્રજાઃ
સૂર્યના પ્રકાશથી જ સર્વ પ્રાણીઓ પોતાની આંખોથી જોઈ શકે છે.
અદ્યતે પીયતે ચૈવ હ્યન્નપાનાદિકામ્યયા
એના ઇચ્છાથી જ અન્ન અને પાણી વગેરે ખવાય અને પીવાય છે.
યયા ધત્તે પ્રજાઃ સર્વાઃ સ્થિરીભૂતેન તેજસા
એ સ્થિર તેજથી જ તે સર્વ પ્રજાઓને ધારણ કરે છે.
યા ચ સ્થિતા શરીરેષુ ભૂતાનાં પ્રાણવૃત્તિભિઃ
જે શરીરમાં પ્રાણવૃત્તિ રૂપે રહે છે,
પીતાશિતાનિ પચતિ ભૂતાનાં જઠરેષ્વિહ
જે પીધેલું અને ખાધેલું છે, તે એ અહીં સર્વ જીવોના પેટમાં પચાવે છે.
યાનીહ શુષિરાણિ સ્યુર્દેહેષ્વન્તર્ગતાનિ વૈ
અહીં શરીરમાં જે શૂષિરાં છે, તે બધા અંદર રહેલા છે,
વૈતાન્યાદીક્ષિતાનાં તુ યા સ્થિતિર્બ્રહ્મવાદિનામ્
વૈતાંયથી દીક્ષા લીધેલા અને બ્રહ્મનું જ્ઞાન આપનારા લોકોની જે અવસ્થા છે,
યત્તુ સંકલ્પકં તસ્ય પ્રજાસ્વિહ સમાસ્થિતમ્
અહીં જીવોમાં જે સંકલ્પનું મૂળ છે, તે સ્થિર રીતે સ્થાપિત છે.
નવોનવો યો ભવતિ જાયમાનઃ પુનઃપુનઃ
જે વારંવાર જન્મે છે અને હંમેશા નવીન રહે છે,
મહાદેવો ઽમૃતાત્મા સ ચન્દ્રમા અમ્મયઃ સ્મૃતઃ
મહાદેવ, જેમનું સ્વરૂપ અમર છે, તેઓ ચંદ્ર તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે, અને તેઓ નિર્મળ છે.
પત્ની સુવર્ચ્ચલા તસ્યાઃ પુત્રશ્ચાસ્ય શનૈશ્ચરઃ
તેમની પત્ની સુવર્ચલા છે અને તેમનો પુત્ર શનૈશ્ચર છે.
તસ્યા ધાત્રી સ્મૃતા પત્ની પુત્રશ્ચ ઉશના સ્મૃતઃ
તેમની પત્ની ધાત્રી તરીકે ઓળખાય છે અને તેમનો પુત્ર ઉશના કહેવાય છે.
તસ્યાઃ પત્ની વિકેશી તુ પુત્રો ઽસ્યાઙ્ગારકઃ સ્મૃતઃ
તેમની પત્ની વિકેશી છે અને તેમનો પુત્ર અંગારક તરીકે ઓળખાય છે.
તસ્યાઃ પત્ની શિવા નામ પુત્રશ્ચાસ્યા મનોજવઃ
તેમની પત્નીનું નામ શિવા છે અને તેમનો પુત્ર મનોજવ છે.
નામ્ના પશુપતેર્યા તુ તનુરગ્નિર્દ્વિજૈઃ સ્મૃતા
પશુપતિનું જે સ્વરૂપ છે, તે દ્વિજોએ અગ્નિ તરીકે યાદ કર્યું છે.
નામ્ના ષષ્ઠસ્ય યા ભીમા તનુરાકાશમુચ્યતે
છઠ્ઠા સ્વરૂપનું નામ ભીમ છે, જેને આકાશ કહેવાય છે.
અગ્રા તનુઃ સપ્તમી યા દીક્ષિતો બ્રાહ્મણઃ સ્મૃતઃ
સાતમું અને શ્રેષ્ઠ સ્વરૂપ દીક્ષા લીધેલા બ્રાહ્મણ તરીકે ઓળખાય છે.
નામ્નાષ્ટમસ્ય મહસ્તનુર્યા ચન્દ્રમાઃ સ્મૃતઃ
આઠમું મહાન સ્વરૂપ ચંદ્ર તરીકે ઓળખાય છે.
ઇત્યેતાસ્તનવસ્તસ્ય નામભિઃ સહ કીર્તિતાઃ
આ રીતે તેમના આ સ્વરૂપો તેમના નામો સાથે વર્ણવાયા છે.
સૂર્યેપ્સૂર્વ્યાં તથા વાયાવગ્નૌ વ્યોમ્ન્યથ દીક્ષિતે
સૂર્યમાં, પૃથ્વીમાં, વાયુમાં, અગ્નિમાં, આકાશમાં અને દીક્ષા લીધેલા બ્રાહ્મણમાં,
એવં યો વેત્તિ તં દેવં તનુભિર્નામભિશ્ચ હ
જે કોઈ એ દેવને તેના સ્વરૂપો અને નામોથી ઓળખે છે,
ઇત્યેતદ્વો મયા પ્રોક્તં ગુહ્યં ભીમાસ્ય યદ્યશઃ
આ રીતે ભીમાસ્યનું ગુપ્ત યશ હું તમને કહી દીધું છે.
મહાદેવસ્ય દેવસ્ય ભૃગોસ્તુ શૃણુત પ્રજાઃ
ભૃગુના વંશજો, મહાદેવ દેવ વિશે સાંભળો.
શુભાશુભપ્રદાતારૌ સર્વપ્રાણભૃતામિહ
અહીં બધા જીવોને શુભ અને અશુભ ફળ આપનાર બે છે,
તયાર્જ્યેષ્ઠા તુ ભગિની દેવી શ્રીર્લોકભાવિની
તેમાંથી સૌથી મોટી બહેન, દેવી શ્રી, જે જગતની સર્જનહાર છે, જન્મી હતી.
નારાયણાત્મજૌ તસ્યાં બલોન્માદૌવ્યજાયતામ્
એમાંથી નારાયણના બે પુત્રો, બાલ અને ઉન્માદ, જન્મ્યા.
તસ્યાન્યે માનસાઃ પુત્રા આસન્ વ્યોમવિચારિણઃ
એના બીજા મનથી જન્મેલા પુત્રો આકાશમાં વિહાર કરતા હતા.
મેરુકલ્પે સ્મૃતે ભાર્યે વિધાતુર્ધાતુરેવ ચ
મેરુ યુગમાં વિધાતા અને ધાતા ની પત્નીઓનું સ્મરણ થાય છે.
પ્રાણશ્ચૈવ મૃકણ્ડશ્ચ બ્રહ્મકોશૌ સનાતનૌ
પ્રાણ અને મૃકંડ, બ્રહ્માના બે શાશ્વત ભંડાર છે.
સુતો વેદશિરાસ્તસ્ય ધૂમ્રપત્ન્યામજાયત
એના ધૂમ્રા નામની પત્નીથી વેદશિરા નામનો પુત્ર જન્મ્યો.