કૃતાનિ વિધિના રાજ્ઞા શ્રૂયતે મુનિસત્તમાઃ
મુનિશ્રેષ્ઠો, રાજાએ નિયમથી કરેલા કાર્યોની કથા સાંભળાય છે.
સર્વે કાઞ્ચનવેદીકાઃ સર્વે યૂપૈશ્ચ કાઞ્ચનૈઃ
બધા યજ્ઞવેદિકા સોનાની હતી અને બધા યૂપ પણ સોનાના હતા.
ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ નિત્યમેવોપશોભિતાઃ
ગંધર્વો અને અપ્સરાઓથી તે હંમેશા શોભાયમાન રહેતા.
ચરિતં તસ્ય રાજર્ષેર્મહિમાનં નિરીક્ષ્ય ચ
તે રાજર્ષિના આચરણ અને મહિમા જોઈને,
યજ્ઞૈર્દાનૈસ્તપોભિશ્ચ વિક્રમેણ શ્રુતેન ચ
યજ્ઞ, દાન, તપ, પરાક્રમ અને જ્ઞાનથી,
રથી રાજા સાનુચરો યોગાચ્ચૈવાનુદૃશ્યતે
રાજા રથ પર પોતાના સહયોગીઓ સાથે યોગથી દેખાય છે.
પ્રભાવેણ મહારાજ્ઞઃ પ્રજા ધર્મેણ રક્ષિતઃ
મહાન રાજાના પ્રભાવથી પ્રજાનું રક્ષણ ધર્મથી થતું હતું.
સ સર્વરત્નભાક્સ મ્રાટ્ ચક્રવર્તી બભૂવ હ
તે સર્વ રત્નોનો ભોગ લેતો ચક્રવર્તી રાજા બન્યો હતો.
સ એવ વૃષ્ટ્યા પર્જન્યો યોગિત્વાદર્જુનો ઽભવત્
એ જ યોગથી વર્ષાદ આપનાર અર્જુન બન્યો હતો.
ભાતિ રશ્મિસહસ્રેણ શારદેનૈવ ભાસ્કરઃ
શરદ ઋતુમાં જેમ સૂર્ય હજાર કિરણોથી તેજસ્વી બને છે.
કર્કોટકસભાં જિત્વા પુરીં તત્ર ન્યવેશયત્
કર્કોટકની સભાને જીત્યા પછી, તેણે ત્યાં પોતાનું શહેર સ્થાપ્યું.
ક્રીડન્નેવ સુખોદ્વિગ્નઃ પ્રાવૃટ્કાલં ચકાર હ
રમતાં રમતાં, આનંદમાં પણ ઉદ્વિગ્ન રહી, તેણે વરસાદી ઋતુ લાવી.
ઊર્મિમુક્તાર્ત્તસન્નાદા શઙ્કિતાભ્યેતિ નર્મદા
લહેરોનો ગર્જન સાંભળીને, નર્મદા ડરીને આગળ વધે છે.
ચકારોદ્વૃત્તવેલં તમકાલે મારુતોદ્ધતમ્
એ સમયે પવનના જોરથી, નર્મદાએ પોતાનાં કાંઠા ઊંચા કરી દીધા.
ભવન્તિ લીના નિશ્ચેષ્ટાઃ પાતાલસ્થા મહાસુરાઃ
પાતાળમાં રહેતા મહાન અસુરો ડૂબી જાય છે અને એકદમ નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે.
પતિતાવિદ્ધફેનૌઘમાવર્ત્તક્ષિપ્તદુસ્સહમ્
પડેલી, ફેનના ઢગલાંએ ઘાયલ અને ઘુમ્મસમાં ફેંકાતી, નર્મદા સહન કરી શકાય એવી રહી નહોતી.
દેવાસુરપરિક્ષિપ્તં ક્ષીરોદમિવ સાગરમ્
દેવો અને અસુરોથી ઘેરાયેલી નર્મદા, દૂધના સમુદ્ર જેવી જણાય છે.
સહસા વિદ્રુતા ભીતા ભીમં દૃષ્ટ્વા નૃપોત્તમમ્
ભયાનક ભીમ રાજાને જોઈ, તેઓ અચાનક ડરીને ભાગી ગયા.
સાયાહ્ને કદલીખઞ્ચ નિવાતેસ્તમિતા ઇવ
સાંજના સમયે, કેળાના વાવટા પવનથી શાંત થાય એમ, બધું શાંત થઈ ગયું.
લઙ્કેશં મોહયિત્વા તુ સબલં રાવણં બલાત્
પછી, લંકાના રાજા રાવણ અને તેની સેનાને બળપૂર્વક મોહિત કરી દીધા.
તતો ગત્વા પુલસ્ત્યસ્તમર્જુનં ચ પ્રસાધયત્
પછી, પુલસ્ત્યએ જઈને તે અર્જુનને શોભાવ્યા.
તસ્ય બાહુસહસ્રસ્ય બભૂવ જ્યાતલસ્વનઃ
તેના હજાર હાથમાંથી ધનુષ્યની ડોરીનો ઘોંઘાટ સંભળાયો.
અહો મૃધે મહાવીર્યો ભાર્ગવસ્તસ્ય યો ઽચ્છિનત્
યુદ્ધમાં જે મહાવીર ભારગવ એ બધાં હાથ કાપી નાખ્યા, તે ખરેખર શક્તિશાળી હતો.
તૃષિતેન કદાચિત્સ ભિક્ષિતશ્ચિત્રભાનુના
એક વખત, તરસ્યો હતો ત્યારે, ચિત્રભાનુએ તેની પાસે ભિક્ષા માંગી.
પુરાણિ ઘોષાન્ગ્રામાંશ્ચ પત્તનાનિ ચ સર્વશઃ
બધાં જૂના ગામો, નગરો અને શહેરો—
સ તસ્ય પુરુષેન્દ્રસ્ય પ્રતાપેન મહાયશાઃ
તે પુરુષશ્રેષ્ઠના તેજથી, તે મહાશય પ્રસિદ્ધ થયો.
સ શૂન્યમાશ્રમં સર્વં વરુણસ્યાત્મજસ્ય વૈ
તેને વર્ણના પુત્રના આશ્રમમાં બધું ખાલી દેખાયું.
યં લેભે વરુણઃ પુત્રં પુરા ભાસ્વન્તમુત્તમમ્
જેને વર્ણએ બહુ પહેલાં તેજસ્વી અને શ્રેષ્ઠ પુત્ર રૂપે મેળવ્યો હતો.
તત્રાપવસ્તદા ક્રોધાદર્જુનં શપ્તવાન્વિભુઃ
ત્યાં ક્રોધથી વિભુએ અર્જુનને શાપ આપ્યો.
તસ્માત્તે દુષ્કરં કર્મ કૃતમન્યો હનિષ્યતિ
આથી તારા માટે એક મુશ્કેલ કામ થયું છે; બીજો તને મારે છે.