સો ઽબ્રવીદ્દેહિ મે નામ પ્રથમં ત્વં પિતામહ
તે કહે છે, 'પિતામહ, મને પ્રથમ નામ આપો.'
કિં રોદિષિ કુમારેતિ બ્રહ્મા તં પ્રત્યભાષત
‘કિશોર, તું કેમ રડે છે?’ બ્રહ્માએ તેને પૂછ્યું.
ભવસ્ત્વં દેવનામ્નાસિ ઇત્યુક્તઃ સો ઽરુદત્પુનઃ
‘દેવોમાં તું ભવ નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, પણ તે ફરી રડ્યો.
તૃતીયં દેહિ મે નામ ઇત્યુક્તઃ સો ઽબ્રવીત્પુનઃ
‘મને તૃતીય નામ આપો,’ એમ તે ફરી બોલ્યો.
કિં રોદિષીતિ તં બ્રહ્મા રુદન્તં પ્રત્યુવાચ હ
‘તું કેમ રડે છે?’ બ્રહ્માએ રડતા તેને કહ્યું.
ઈશાનો દેવનામ્નાસિ ઇત્યુક્તઃ સો ઽરુદત્પુનઃ
‘દેવોમાં તું ઈશાન નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, પણ તે ફરી રડ્યો.
પઞ્ચમં નામ દેહીતિ પ્રત્યુવાચ સ્વયંભુવમ્
‘મને પાંચમું નામ આપો,’ એમ તેણે સ્વયંભૂને જવાબ આપ્યો.
કિં રોદિષીતિ તં બ્રહ્મા રુદન્તં પુનરબ્રવીત્
‘તું કેમ રડે છે?’ બ્રહ્માએ ફરી રડતા તેને કહ્યું.
ભીમસ્ત્વં દેવ નામ્નાસિ ઇત્યુક્તઃ સો ઽરુદત્પુનઃ
‘દેવોમાં તું ભીમ નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, પણ તે ફરી રડ્યો.
સપ્તમં દેહિ મે નામ ઇત્યુક્તઃ પ્રત્યુવાચ હ
‘મને સાતમું નામ આપો,’ એમ તેણે કહ્યું, અને જવાબ મળ્યો.
તં રુદન્તં કુમારં તુ મારોદીરિતિ સો ઽબ્રવીત્
રડતા કિશોરને તેણે કહ્યું, ‘રડશો નહીં.’
ત્વં મહાદેવનામાસિ ઇત્યુક્તો વિરરામ હ
‘તું મહાદેવ નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, અને પછી તે શાંત થયો.
પ્રોવાચ નામ્નામેતેષાં સ્થાનાનિ પ્રદિશેતિ હ
તે બોલ્યા, 'આ બધાંના સ્થાનનું નામ જણાવો.'
સૂર્યો જલં મહી વાયુર્વ હ્નિરાકાશમેવ ચ
સૂર્ય, પાણી, ધરતી, વાયુ, અગ્નિ અને આકાશ.
તેષુ પૂજ્યશ્ચ વન્દ્યશ્ચ નમસ્કાર્યશ્ચ યત્નતઃ
આમાંથી દરેકનું પૂજન, સન્માન અને શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરવું જોઈએ.
યદુક્તં તે મયા પૂર્વં નામ રુદ્રેતિ વૈ વિભો
જે હું પહેલા કહ્યું હતું, એ 'રુદ્ર' નામ, હે મહાન.
ઇત્યુક્તે તસ્ય યત્તેજશ્ચક્ષુસ્ત્વાસીત્પ્રકાશકમ્
આ રીતે કહેતાં, તેની તેજસ્વિતા આંખ બની, પ્રકાશ પામતી.
ઉદ્યતમસ્તં યન્તં ચ વર્જયેદ્દર્શનેરવિમ્
સૂર્ય ઉગે કે અસ્ત થાય ત્યારે તેને જોવું ટાળવું જોઈએ.
તસ્માત્મૂર્યં ન વીક્ષેત આયુષ્કામઃ શુચિઃ સદા
એ કારણે, જે લાંબી આયુષ્ય ઈચ્છે અને હંમેશા શુદ્ધ રહે, તેને સૂર્યની તરફ જોવું નહીં.
ઉભે સંધ્યે હ્યુપાસીના ગૃણન્તઃ સામઋગ્યજુઃ
બંને સંધ્યામાં બેઠા રહી, સામ, ઋગ અને યજુર વેદનો પાઠ કરે છે.
સામસ્વથાપરાહ્ણે તુ રુદ્રઃ સંવિશતિ ક્રમાત્
અપરસંધ્યામાં સામના પાઠ સમયે, રુદ્ર ક્રમશઃ પ્રવેશ કરે છે.
ન રુદ્રમ્પ્રતિ મેહેત સર્વાવસ્થં કથં ચન
કોઈ પણ સ્થિતિમાં, રુદ્રનો વિરોધ કદી કરવો નહીં.
તતો ઽપ્રવીત્પુનર્બ્રહ્મા તં દેવં નીલલોહિતમ્
પછી બ્રહ્માએ ફરીથી એ દેવ, નીલ અને લાલ રંગના, ને સંબોધ્યા.
એતસ્યાપો દ્વિતીયા તે તનુર્નામ્ના ભવત્વિતિ
આમાં, પાણી તારી બીજી રૂપ બની રહે, એ નામથી.
વિવેશ તત્તદા યસ્તુ તસ્માદાપો ભવઃ સ્મૃતઃ
તે ત્યારે તેમાં પ્રવેશ્યો; તેથી તેને 'પાણીના ભવ' તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
ભવનાદ્રાવનાચ્ચૈવ ભૂતાનામુચ્યતે ભવઃ
અસ્તિત્વ અને ભેજ આપવાથી, જીવોમાં તેને ભવ કહેવાય છે.
ન નિષ્ઠીવેન્નાવગાહેન્નૈવ ગચ્છેચ્ચ મૈથુનમ્
પાણીમાં થૂકવું, સ્નાન કરવું કે સંભોગ કરવું જોઈએ નહીં.
મૈધ્યામેધ્યાસ્ત્વપામેતાસ્તનવો મુનિભિઃ સ્મૃતાઃ
પવિત્ર અને અપવિત્ર પાણીની આ રૂપો ઋષિઓએ તેની કાયાઓ તરીકે માનેલી છે.
અપાં યોનિઃ સમુદ્રસ્તુ તસ્માત્તં કામયન્તિ તાઃ
પાણીનું મૂળ સમુદ્ર છે; તેથી તે સમુદ્રને ઈચ્છે છે.
તસ્માદપો ન રુન્ધીત સમુદ્રં કામયન્તિ તાઃ
એ કારણે, પાણીનો અવરોધ કરવો નહીં; તે સમુદ્રને ઈચ્છે છે.