વલીસંતતગાત્રશ્ચ નિરાશો દુર્બલાકૃતિઃ
ગાઢ વાળીઓથી ભરેલા શરીરવાળો, આશા ગુમાવેલો અને દુર્બળ દેખાવવાળો,
સહોપવીતિભિશ્ચૈવ તાં જરાં નાભિકામયે
યજ્ઞોપવીત ધારણ કરનારા સાથે પણ, હું એ વૃદ્ધાવસ્થા ઇચ્છતો નથી.
પ્રતિગૃહ્ણન્તુ ધર્મજ્ઞ પુત્રમન્યં વૃણીષ્વ વૈ
'ધર્મ જાણનારા લોકો તેને સ્વીકારી લે, તું બીજો પુત્ર પસંદ કર.'
ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ટો જ્યેષ્ઠં તં ગર્હયન્સુતમ્
વચન બોલનારા શ્રેષ્ઠએ, મોટા પુત્રને નિંદા કરતાં, એમ કહ્યું.
મામનાદૃત્ય દુર્બુદ્ધે યદહં તવ દેશિકઃ
'અરે મૂર્ખ, હું તારો ગુરુ છું છતાં તું મને અવગણે છે—'
યસ્ત્વં મે ત્દૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
'તું તો મારા હૃદયમાંથી જન્મેલો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી.'
તુર્વસો પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ
'તુર્વસુ, તું પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થા બંને સ્વીકાર.'
જરાયાં બહવો દોષાઃ પાનભોજન કારિતાઃ
વૃદ્ધાવસ્થામાં અનેક દુર્ગુણો છે, પીણાં અને ખોરાકથી થયેલા.
યસ્ત્વં મે ત્દૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
'તું તો મારા હૃદયમાંથી જન્મેલો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી.'
સંકીર્ણેષુ ચ ધર્મેણ પ્રતિલોમનરેષુ ચ
મિશ્ર જાતિમાં અને વિપરીત વંશમાં, અધર્મથી—
વાસસ્તે પાપ મ્લેચ્છેષુ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
નિઃસંદેહ, તારો વાસ પાપી વિદેશીઓમાં થશે.
એવં તુ તુર્વસુંશપ્ત્વા યયાતિઃ સુતમાત્મનઃ
આ રીતે યયાતિએ તુર્વસુને શાપ આપીને પોતાના પુત્રને સંબોધન કર્યું.
દ્રુહ્યો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ વર્ણરૂપવિનાશિનીમ્
દ્રુહ્યુ, તું એવાં રૂપને સ્વીકારજે કે જે જાતિ અને રૂપને નષ્ટ કરે છે.
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તે પ્રતિદાસ્યામિ યૌવનમ્
જ્યારે તારા હજાર વર્ષ પૂરાં થશે, ત્યારે હું તને ફરી યુવાની પરત આપીશ.
ન સુખં ચાસ્ય ભવતિ ન જરાં તેન કામયે
તેને સુખ મળતું નથી અને એ વૃદ્ધાવસ્થાની મને ઈચ્છા નથી.
યસ્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
તૂં, જે મારાં હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તારી યુવાની મને આપતો નથી.
નૌપ્લવોત્તરસંચારસ્તવ નિત્યં ભવિષ્યતિ
તને ક્યારેય નાવથી પાર જવાની શક્તિ મળશે નહીં.
અનો ત્વં પ્રતિપાદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ
અનુ, તારે પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થાને સાથે સ્વીકારવું પડશે.
ન જુહોતિ સ કાલે ઽગ્નિં તાં જરાં નાભિકામયે
તે યોગ્ય સમયે અગ્નિહોત્ર કરતો નથી; એ વૃદ્ધાવસ્થાની મને ઈચ્છા નથી.
યસ્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
તૂં, જે મારાં હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તારી યુવાની મને આપતો નથી.
પ્રજા ચ યૌવનં પ્રાપ્તા વિનશિષ્યત્યનો તવ
અનુ, તારા સંતાનને યુવાની મળે તો પણ તે નાશ પામશે.
પૂરો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ
પુરુ, તારે પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થાને સાથે સ્વીકારવું પડશે.
કાવ્યસ્યોશનસઃ શાપાન્ન ચ તૃપ્તો ઽસ્મિયૌવને
કાવ્ય ઉશનસના શાપથી હું યુવાનીમાં સંતોષ પામતો નથી.
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તે પ્રતિદાસ્યામિ યૌવનમ્
જ્યારે તારા હજાર વર્ષ પૂરાં થશે, ત્યારે હું તને ફરી યુવાની પરત આપીશ.
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ પુત્રઃ પિતરમઞ્જસા
આ રીતે પિતા દ્વારા કહેતાં પુત્રે સીધા જવાબ આપ્યો.
પ્રતિપત્સ્યે ચ તે રાજન્પાપ્માનં જરયા સહ
રાજા, હું તારા પાસેથી પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારીશ.
જરયાહં પ્રતિચ્છન્નો વયોરૂપધરસ્તવ
હું વૃદ્ધાવસ્થાથી ઢંકાઈને તારો વય અને રૂપ ધારણ કરીશ.
પૂરો પ્રીતો ઽસ્મિ ભદ્રં તે પ્રીતશ્ચેદં દદામિ તે
પુરુ, હું તારા પર પ્રસન્ન છું; તને કલ્યાણ મળે. તું ખુશ છે એટલે હું આ તને આપું છું.
પૂરોરનુમતો રાજા યયાતિઃ સ્વજરાં તતઃ
પૂરુની મંજૂરીથી રાજા યયાતિએ પોતાનું વૃદ્ધાપન પાછું સ્વીકાર્યું.
ગૌરવેણાથ વયસા યયાતિર્નહુષાત્મજઃ
માન અને વયના કારણે, નહુષપુત્ર યયાતિએ